کد خبر: ۴۰۱۱۱۲۲

تاریخ: ۱۵ آبان ۱۴۰۰ - ۲۳:۱۶

یادداشت/

«شرحی بر تفسیر «بیان» استاد اسماعیل منصوری لاریجانی»

سیده حلیمه موسوی، پژوهشگر و مدرس قرآنی در یادداشتی به بررسی تفسیر «بیان» استاد منصوری لاریجانی با موضوع «شرحی بر تفسیر بیان استاد اسماعیل منصوری لاریجانی» پرداخت و تاکید کرد: در واقع تلفیق شعر در قلم روان نویسنده و ترکیب جملات عرفانی در کنار آیات مقدس که خود دریاها معرفت و روح نوازی دارند، جذابیت خواندن تفسیر بیان را می‌افزاید.

به گزارش ایکنا، سیده حلیمه موسوی، پژوهشگر و مدرس قرآنی در یادداشتی به بررسی تفسیر «بیان» استاد منصوری لاریجانی با موضوع «شرحی بر تفسیر بیان استاد اسماعیل منصوری لاریجانی» پرداخت که متن آن به شرح زیر است:

قرآن جذاب‌ترین کلامی است که هر چه زمان می‌گذرد درخشان‌تر می‌شود. بر سینه خوش‌بوترین و پاک‌ترین بنده الهی نازل و جلوه‌گر هستی شد. شاید جویندگان علم و حقیقت سالیان‌سال و در ادامه نسل‌ها، قرن‌های متمادی در پی کشف علم هستی، وقایع و عجایب و یا راه‌هایی برای نجات بشر از انواع فتنه‌های طبیعی و غیرطبیعی،‌ رنج‌ها و شقاوت‌ها در حیات بودند و به هر راه ممکن قدم نهادند، اما تنها یک موهبت است که می‌تواند صداها را بسان حقیقت و نجات برساند و آن «کلام شیرین وحی الهی» است.

قرآن‌ کریم تمام ابهامات را پاسخ خواهد داد و کشفیات متحیرند که این نسخه‌ الهی چگونه پا فراتر از علم و حقیقت نهاده و پیش‌تازی کرده است. اگر نگوییم جمیع علوم هستی و خلقت در آن است، حق کلام را ادا نکردیم. علم تفسیر قرآن‌ کریم از گهربارترین مصادیق علم ائمه‌اطهار(ع) است و حیف است در مورد تحولات و گذرهای زیبای این علم در قرون متوالی سخن به میان نیاورد، اما مجال بازگو کردن این همه دانش‌های پیموده و پیدا شده نیست.

از برجستگی‌های این اثر نورانی و ماندگار «تفسیر بیان» تبیین تمام نکات حکمی قرآن است. تفسیری عمیق و روان برای تمام رده‌های سنی، محصلان، دانشجویان، پژوهشگران، استادان و مربیان حوزه‌ قرآنی و حتی عموم است. اگر چه آقای منصوری لاریجانی در بیان حکمت و آموزه‌های این تفسیر هیچ داستان قرآنی را تکراری نمی‌داند، اما بر این واقف است که هر داستانی هر چندبار در قرآن تکرار شده، نکته‌های جدید و حکمت‌های تازه دارد.

جلد اول به‌نام «واژگان فهم آیات قرآن‌ کریم» و جلدهای دوم تا ششم‌، نکات حکمی آیات قرآن  است. با وجود فصل‌بندی‌ها، اختصار در بیان توضیحات، معنا و مفهوم واژگان، کلمات کلیدی خوب و شایسته را ارائه می‌دهد چه بسا همین کلیدها بر جذابیت حکمت‌ها می‌افزاید و روان خواننده را نشاط می‌دهد. مطالب به راحتی در ذهن و اندیشه می‌رود و در این فن‌ نگارش، کاربردی‌ترین مسائل زندگی را عنوان می‌کند، البته سخن فراتر از این است.

آنچه مفسر توانای صاحب این سبک نو در اثر خود دارد، به کار بردن قطعات شعر از خواجه عبدالله انصاری، مثنوی معنوی سعدی، حافظ، مولانا، عطار و سایر بزرگان ادب است و در پاره‌ای از اشعار خود هم یاد کرده است تا کام اهل معرفت را با لطافت شعر شیرین و با عمق معانی قرین گرداند. شاید شاخص‌ترین باب این اثر گران‌سنگ بیان اهمیت تفسیر قرآن است. همچنین تلاش متفکران و اندیشمندان این عرصه و لزوم این رویه را در اعصار گوناگون پرواضح نشان می‌دهد.

اشاره مهم دیگر از تفسیر بیان، نوآوری‌های قرآن کریم است که تمامی ندارد؛ اندیشه را به پرواز در می‌آورد و بشر را در کره خاکی دارای صاحب و مسئولیت خطاب می‌کند. در سبک و سیاق این تفسیر در کنار حکمت و شعر، روایات جان‌بخش اهل بیت‌(ع) می‌درخشد و نویسنده از بهره‌های معنوی و علمی علامه طباطبایی، فیض‌کاشانی، سید حیدر آملی، علامه حسن‌زاده آملی و علما و فضلای دیگر یاد کرده است که اثربخشی آن در تفسیربیان معلوم است و از فیوضات الهی و عنایت به فکر و اندیشه‌اش تا کسب معرفت و نشر آن برای جویندگان حکمت را توفیقی دیگر می‌داند که خداوند و رسولش برای هر عبدی که جویای معرفت است عطا و از دادن آن دریغ نخواهند کرد.

انتشار تفسیر بیان یکی از خدمات ارزنده به جهان تشیع است و ایران مفتخر به داشتن چنین دانشمندانی است. سخنوری در قالب مطالعه و نگاه به این آثار در چند صفحه میسر نیست، چرا که سال‌ها تفکر و تلاش در کنار تحمل مشقت‌ها چنین گنجینه‌ای را به ثمر نشانده و اکنون آماده باروری و جریان یافتن در جامعه‌ تشنه‌ بشریت است. اثری که سرچشمه‌اش نور است، قطعا روح و جان را منور خواهد کرد و در هر برهه‌ زمانی همچنان می‌درخشد و می‌ماند.

گاه نویسنده پا فراتر نهاده در قالب فلسفه به تشریح موضوعات قرآنی پرداخته و هنر بیان را به این سمت و سو سوق داده است، مخصوصا در این شرایط که هجمه‌ها از هر طرف به غارت اندیشه‌های بشر می‌تازد و در ادامه، روحیه مطالعه را در جامعه رو به ضعف و انحراف فراوان برده است؛ قلمی خلاق و هنرمند که این سرمایه‌ فکری و قرآنی را به عرصه ظهور رسانده، قطعا حقیقتی قابل است. وجود چنین چشمه‌های غنی از فرهنگ پاک، بسیار ضروری است، چرا که گمشده‌ عصر حاضر را می‌توان در آیات شریف قرآن در آن یافت.

نگارنده با قلم توانای خود در تفسیر سوره حمد تا آخرین سوره آیات را انتخاب نموده به دسته‌بندی و موضوع‌بندی پرداخته و با عناوین خوش مزین کرده است تا حکمت‌های پنهان را بیاورد. در واقع تلفیق شعر در قلم روان نویسنده و ترکیب جملات عرفانی در کنار آیات مقدس که خود دریاها معرفت و روح نوازی دارند جذابیت خواندن تفسیر بیان را می افزاید.

جامع‌ترین کلام را مولف در آخرین بخش کتاب خود آورده است؛ آیات رحمانی را درمان و مایه آرامش روح و جسم می‌خواند و آنها را رهایی از امراض اخلاقی و اجتماعی بیان می‌کند؛ آنچه بشر اکنون دچارش گشته و پناه و امنیت را می‌خواهد. نگاه بلند و پارسای نویسنده اهداف خالص و خیرخواهانه‌ وی ما را بر آن می‌دارد که بیش از پیش قدرشناس چنین اساتیدی باشیم.

تالیفات و مقالات متعدد از این مفسر در زمینه‌های مختلف از جمله اخلاق، فلسفه و عرفان، اهل بیت‌(ع) ادبیات شعر، دفاع مقدس و حقوق سیاسی بیش از 200 مقاله و کتاب است و حیف است که از این اسطوره‌های علم و تقوا که قدم در عرصه‌های قلم و سواد حقیقی دارند دور مانده و از محضر شریف این دانشمندان افتخارآمیز کسب معرفت نکنیم.