کد خبر: ۴۰۳۱۵۶۹

تاریخ: ۰۹ بهمن ۱۴۰۰ - ۰۹:۳۲

نگاهی به نظام تأمین مالی اسلامی در سنگال

به رسمیت شناخته شدن خدمات تأمین مالی اسلامی در سنگال بیش از سه دهه به طول انجامید تا اینکه در 2012، دولت داکار به قانون مالیات عمومی خود اجازه داد تا عملیات تأمین مالی اسلامی به عنوان روش انجام معاملات و خدمات مالی به کار گرفته شود.

به گزارش ایکنا، آفریقا، قاره‌ای با ظرفیت‌های اقتصادی و جمعیتی فراوان یکی از نقاطی است که میزبان بسیاری از سرمایه‌گذاران اقتصادی از دیگر کشورها است. به‌طور کلی به دلیل نقاط قوتی مانند منابع زیرزمینی، جمعیت جوان و نیروی کار ارزان، بسیاری از شرکت‌های تجاری به این قاره آمده و سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در کشورهای مختلف آفریقایی انجام می‌دهند.

در این میان تأمین مالی اسلامی در قاره آفریقا با توجه به گستردگی پیروان اسلام رشد داشته و با وجود اینکه همچنان مسائلی مانند نفوذ کم فناوری‌های روز و زیرساخت‌های معیوب و توسعه نیافته معضلی برای توسعه خدمات مالی است، اما سرمایه‌گذاری‌ها در این قاره و در بخش توسعه تأمین مالی اسلامی در حال افزایش است. از جمله این سرمایه‌گذاری‌ها می‌توان به پروژ‌ه‌های کشاورزی در کشورهایی مانند نیجریه و توگو اشاره کرد که با حمایت بانک توسعه اسلامی انجام شده است.

سنگال کشوری ساحلی است که در غرب آفریقا واقع شده و خانه 15.9 میلیون نفری است که در مساحت 196712 کیلومتر مربعی این کشور پراکنده شده‌اند. این کشور با گامبیا، موریتانی، مالی، گینه و گینه بیسائو مرز مشترک دارد و تقریباً 53 درصد از جمعیت روستایی و بیش از 60 درصد از جمعیت را افراد زیر 25 سال تشکیل می‌دهند. جمعیت سنگال عمدتاً مسلمان هستند (96 درصد) و این کشور با سرانه درآمد ناخالص ملی(GNI) 950 دلار آمریکا در سال 2017 (طبق روش اطلس بانک جهانی)، همچنان در زمره کشورهای کم درآمد (LIC) و کشورهای کمتر توسعه‌یافته(LDC) طبقه‌بندی می‌شود.

با این همه و در سال‌های اخیر اقتصاد این کشور به‌ویژه در بخش‌های مرتبط با فناوری در حال توسعه بوده است. اقتصاد سنگال بیشتر بر بخش‌های خدمات (از جمله گردشگری)، معدن، ساخت و ساز، کشاورزی و شیلات متمرکز است. صنایع کلیدی صادراتی این کشور شامل استخراج فسفات، تولید کود، محصولات کشاورزی و ماهیگیری تجاری بوده و همچنین پروژه‌های اکتشاف نفت در این کشور فعال است.

سابقه تأمین مالی اسلامی در سنگال به دهه 80 میلادی بازمی‌گردد. اولین مؤسسه مالی  اسلامی در این کشور، بانک اسلامی سنگال (The Islamic Bank of Senegal) بود که 1982 ایجاد و در قالب یک شرکت سهامی عام تحت قوانین سنگال با هیئت مدیره تشکیل شد. از جمله خدمات این بانک می‌توان به انجام تمام عملیات بانکی، مالی و اعتباری با استفاده از وجوه دریافتی از اشخاص خصوصی یا دولتی و یا اعطای اعتبار کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت اشاره کرد.

با این همه به رسمیت شناخته شدن خدمات تأمین مالی اسلامی در سنگال بیش از سه دهه به طول انجامید. تأمین مالی اسلامی در این کشور به رسمیت شناخته شده و از سال 2012 دولت این کشور به قانون مالیات عمومی خود اجازه داده است تا عملیات تأمین مالی اسلامی را به عنوان روش انجام معاملات و خدمات مالی به رسمیت بشناسد. از سال 2018، بانک مرکزی کشورهای غرب آفریقا (Banque Centrale des États de l'Afrique de l'Ouest) یا  BCEAO چارچوب قانونی را معرفی کرد که بر اساس آن بانک‌ها، مؤسسات مالی و مؤسسات مالی خُرد در هر کشور عضو (بنین، بورکینافاسو، گینه بیسائو، ساحل عاج، مالی، نیجر، سنگال و توگو)  به اجرای فعالیت‌های تأمین مالی اسلامی قادر خواهند بود.

BCEAO در سال 2018، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌هایی را معرفی کرد که پارامترهای تأمین مالی اسلامی در کشورهای عضو را تعیین کرده بود. این اصلاحات نتیجه مستقیم حمایت سنگال برای پذیرش تأمین مالی اسلامی در بلوک اقتصادی این منطقه بوده است.

علاوه بر همکاری با BCEAO، دولت سنگال نیز به‌طور فعال با بانک توسعه اسلامی همکاری دارد. این تعامل منجر به برنامه ارتقای تامین مالی خُرد اسلامی در سنگال با نام (PROMISE) شده است. با این برنامه، بانک توسعه اسلامی از کارآفرینان خرد سنگالی از طریق بودجه 60 میلیون دلاری و با استفاده از نظام تأمین مالی اسلامی حمایت می‌کند. هدف اولیه PROMISE کمک به توسعه اجتماعی و اقتصادی سنگال است و امیدواری زیادی وجود دارد  این کار امکان افزایش فعالیت‌های اقتصادی را فراهم کند و به نوبه خود باعث ایجاد شغل و بهبود معیشت شود زیرا این برنامه، برخی از آسیب‌پذیرترین گروه‌ها در فقیرترین جوامع سنگال را تحت پوشش قرار می‌دهد.

در سنگال، بخش خصوصی نیز به آرامی وارد نظام تأمین مالی اسلامی شده است. اولین صندوق سرمایه‌گذاری مشترک اسلامی توسط شرکت بورس CGF در 2017 تأسیس شد. علاوه بر این، یک صندوق مشترک اسلامی به نام FCP Al Baraka و پنجره اسلامی در کوریس بانک وجود دارد.

با وجود چارچوب نظارتی در حال حاضر برای حمایت از نظام تأمین مالی اسلامی در سنگال چشم‌انداز آینده این بخش قوی است. اقتصاد سنگال به‌طور کلی  پیوسته در حال رشد بوده و با توجه به حمایت اتحادیه اقتصادی و پولی آفریقای غربی (WAEMU) نشانه‌های امیدوارکننده‌ای را برای مؤسسات مالی نشان می‌دهد. این باعث شده که ورود بانک‌های اسلامی دیگر به این کشور تسهیل شود. در حال حاضر، سنگال تعدادی بانک اسلامی کاملاً فعال دارد که به خرده‌فروشی و شرکت‌های اسلامی، خدمات و  محصولات تأمین مالی حلال مانند اجاره، مضاربه، مرابحه و مشارکت را ارائه می‌کنند.