کد خبر: ۴۰۴۴۷۵۸

تاریخ: ۰۴ فروردين ۱۴۰۱ - ۱۱:۰۲

یادداشت

راهکارهای تحقق شعار «تولید؛ دانش‌بنیان و اشتغال آفرین»

سیدجواد هاشمی فشارکی، استاد دانشگاه در یادداشتی نوشت: اشتغال‌زایی در بخش دانش‌بنیان کم‌هزینه‌تر بوده و امکان جذب انبوه فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها را فراهم ساخته و موتور مولد تولید و کلید پیشرفت پایدار کشور تلقی می‌شود و می‌توان گفت با زیرساخت‌های ایجاد شده، اولویت سرمایه‌گذاری دولت و بخش خصوصی بوده و یکی از راهکار‌های مهم برای کاهش بیکاری و اشتغال‌زایی، سرمایه‌گذاری در تولید مبتنی بر دانش‌بنیان است.

سید جواد هاشمی فشارکی، استاد دانشگاه و معاون سابق سازمان پدافند غیرعامل کشور برای تبیین شعار سال ۱۴۰۱، در سه بخش مفهومی تولید، دانش‌بنیان و اشتغال آفرینی یادداشتی با عنوان «تولید، دانش‌بنیان و اشتغال آفرین در سال ۱۴۰۱» نوشته و در اختیار ایکنا قرار داده است که در ادامه می‌خوانید:

سلام و درود به ارواح مطهر شهدا و جانبازانی که با نثار جان خود امنیت پایدار کشور را تولید و تضمین کردند و به رزمندگانی که در عرصه‌های رزمی و مهندسی رزمی و مخابرات و دانش‌های جدید را بنیان نهادند و سبب پیروزی‌های بی‌نظیر در عرصه‌های دفاع مقدس در جهان شدند و به همه‌کسانی که به تولید داخلی و دانش‌بنیان و اشتغال آفرینی اهتمام داشته و یا خواهند داشت.ش

عنوان شعار سال تشریفاتی و تزیینی نبوده و بر اساس مطالعه و نظریات کارشناسی و نیاز روز و مانند تابلوی شرکت و ساختمان که معرف هویت فعالیت آن هست؛ بوده بایستی عمل کرد.

ضرورت نام‌گذاری تولید

اقتصاد موتور محرک جامعه و تولید ماده محترقه این موتور است. در بند نخست توصیه سوم رهبر معظم انقلاب در بیانیه گام دوم انقلاب که در بهمن‌ماه ۱۳۹۷ منتشر شد آمده است: «اقتصاد یک نقطه کلیدی تعیین‌کننده است… اقتصاد البته هدف جامعه اسلامی نیست، اما وسیله‌ای است که بدون آن نمی‌توان به هدف‌ها رسید. تأکید بر تقویت اقتصاد مستقل کشور که مبتنی بر تولید انبوه و باکیفیت و توزیع عدالت محور و مصرف به‌اندازه و بی اسراف و مناسبات مدیریتی خردمندانه است.»

آسیب‌شناسی از سرنوشت شعار‌های سال در سنوات اخیر

طی چند سال اخیر عنوان محوری سال از سوی رهبر انقلاب موضوعات اقتصادی بوده است، به‌خصوص در چند سال اخیر که «اقتصاد و فرهنگ، با عزم ملی و مدیریت جهادی»، «اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل»، «اقتصاد مقاومتی، تولید و اشتغال»، «حمایت از کالای ایرانی»، «رونق تولید»، «جهش تولید» و «تولید، پشتیبانی‌ها و مانع زدایی» شعار سال بوده است.

آسیب اول

به دنبال نام‌گذاری سال ۱۴۰۰، مجدداً ادارات بنر‌های بزرگی در ورودی خود نصب خواهند کرد و در صفحه نخست پایگاه اطلاع‌رسانی و در سربرگ‌های اداری خود درج می‌کردند، ولی میزان اقدام عملی‌شان محل ابهام بوده است که رهبر انقلاب در تبریک سال بدان اشاره کردند.

آسیب دوم عملکرد سال‌های اخیر

در سال‌های گذشته کشور با چالش‌های مختلفی مواجه بوده است، سوء مدیریت و همچنین افزایش تحریم‌ها از سوی شیطان بزرگ، افزایش واردات بی‌رویه، به‌خصوص کالا‌های لوکس و مصرفی و همچنین کالا‌هایی که در داخل وجود داشته و نیاز به حمایت داشته‌اند، تعطیلی و یا کاهش تولید، رکود بازار و کاهش درآمد عمومی و به‌موازات آن رشد سرسام‌آور قیمت‌ها تا چند برابر که مشکلات معیشتی سخت و بی‌سابقه‌ای را برای مردم کشورمان رقم‌زده است.

رهبر معظم انقلاب اسلامی در تاریخ ۳۰ اسفندماه ۱۳۹۹ فرمودند: «البته این میزان جهش در حد انتظار نیست چراکه با وجود تحقق در کار‌های زیربنایی و سازندگی، نتیجه آن در اقتصاد عمومی و معیشت مردم مشهود و محسوس نشد، در حالی‌که انتظار بود جهش تولید گشایشی در زندگی مردم به وجود آورد.»

شعار سال ۱۴۰۱

رهبر انقلاب اسلامی در سخنرانی تبریک آغاز سال ۱۴۰۱ شعار سال جدید را «تولید، دانش‌بنیان و اشتغال آفرین» تعیین کردند. این شعار دارای سه بخش می‌باشد.

الف – تولید

تولید از ریشه لغوی ولد و به مفهوم ایجاد کردن، به وجود آوردن و زایش است که در حوزه‌های مختلف موضوعیت دارد؛ که موردنیاز هر جامعه‌ای است و دولت‌ها برای تأمین آن از طریق تولید داخلی یا واردات از سایر کشور‌ها اقدام می‌کنند.

تولید در نام‌گذاری سال ۱۴۰۱ یعنی تولید داخلی و علی‌القاعده به مفهوم مونتاژ داخلی نیست، بلکه به مفهوم بومی بودن تولید است به‌گونه‌ای که وابستگی به خارج کاهش یابد؛ این بدان معناست که تولیدات نیاز‌های ضروری باید در داخل کشور صورت گیرد تا نیاز‌های جامعه بدون تکانه‌های اقتصادی تولید و تأمین شود.

هدف‌گذاری تولید

در هدف‌گذاری تولید در کشور باید تمرکز بر تأمین نیاز‌های جامعه باشد به‌نحوی‌که واردات را به‌شدت کاهش داده و حتی در بسیاری از موارد بی‌نیاز از واردات شویم، به‌خصوص در کالا‌های اساسی مردم و جامعه، کالا‌های کلیدی و حیاتی کشور، کالا‌های زیاد ارزبر، کالا‌های پرمصرف جامعه و در اولویت آن‌ها نیز تولید کالا‌هایی که در معرض تحریم دشمنان قرار دارند، است. علی‌القاعده کالا‌های لوکس، تزیینی، تجملی، تشریفاتی، آرایشی، تفننی و… ضمن اینکه در شرایط تحریم کشور باید ممنوع‌الورود باشند بایستی در اولویت آخر تولید قرار داشته باشند.

ب - دانش‌بنیان

دانِش، مجموعه‌ دانستنی‌هایی است که بشر برای زندگی خود از آن‌ها بهره می‌گیرد. با رشد دانش دانستنی‌های بشر طبقه‌بندی‌شده و حوزه‌های مختلف و تخصصی دانش شکل‌گرفته است.

علم دانش‌شناسی، با سه عنصر داده، اطلاعات و دانش سروکار دارد؛ به‌ عبارت‌ دیگر، دانش‌شناسی به بحث و بررسی پیرامون دانش و عناصر سازنده آن، یعنی داده و اطلاعات می‌پردازد.

دانش به انواع دانش عمومی؛ دانش فردی، دانش درونی و دانش برونی تقسیم کرده‌اند و یا از «انواع دانش و اشکال مختلف سازمانی» سه نوع دانش نهان؛ دانش صریح؛ دانش نظری و تئوریکی را نام برده می‌شود.

دانش نافع

علم نافع که در برخی دعا‌ها آمده، علمى است که برای فرد یا جامعه اسلامى و بشرى منفعت داشته باشد و به‌ عبارت‌ دیگر هر علمى که نیاز مردم و جامعه را تأمین کند بنابراین علم پزشکى و کشاورزى و صنعت و توحیدی و فقه.... علم نافع است. علومی که سبب استقلال اقتصادى، سیاسى، فرهنگی و همچنین شکوفایی کشور می‌گردند. علم نافع؛ دانشی است در مسیر عبودیت الهی و احیای دین و تأمین نیاز‌های دنیایی که مطابق و هماهنگ با فطرت انسان و عقل و در جهت خیر و صلاح فردی جامعه بشری است. بنیان، به معنی اساس، بن، بنیاد، پایه، پی، شالوده و مبنا می‌باشد.

در کار‌های بنیادین علم و دانش بایستی آیه ۴ شریفه سوره صف مورد توجه قرار گیرد: «إنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا کَأَنَّهُمْ بُنْیَانٌ مَرْصُوصٌ؛ خدا آن مؤمنان را که در راه او در صف جهاد با کافران، مانند بنیان و سدی آهنین همدست و پایدارند بسیار دوست می‌دارد.» تعبیر «بنیان مرصوص» اشاره به استقامت، اتحاد و همدلی مؤمنان دارد؛ که بنیانشان مرصوص به مفهوم استحکام و یکپارچگى در راستای هدف والا برخوردار باشد.

دانش‌بنیان به مفهوم متمرکز و مبتنی بر دانش و فناوری بوده و شرکت دانش‌بنیان؛ شرکت یا مؤسسه خصوصی یا تعاونی است که به‌منظور هم‌افزایی علم و ثروت، توسعه اقتصاد دانش‌محور، تحقق اهداف علمی و اقتصادی شامل گسترش، کاربرد نوآوری و تجاری‌سازی نتایج حاصل از تحقیق و توسعه در حوزه فناوری‌های برتر، باارزش افزوده فراوان فعالیت می‌کند و مشمول حمایت‌های قانونی می‌باشند.

ج- اشتغال آفرین

اشتغال از ریشه شغل و به معنی مشغول به کاری شدن؛ شغل داشتن، کسب و حرفه کار داشتن می‌باشد. آفرین از آفرینش گرفته‌شده و به معنی ابداع، انشا، تکوین، خلق، خلقت، صنع، می‌باشد.

اشتغال آفرین به مفهوم ایجاد شغل و کسب و پیشه برای افراد واجد شغل از طریق بسترسازی و یا ایجاد مشاغل جدید و یا فراهم شدن استخدام کارگران و کارمندان بیشتر یا ایجاد واحد‌های تولیدی، اداری یا خدماتی بیشتر می‌باشد.

جامعه هدف جویای اشتغال

بر اساس اعلام مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری در دو سال گذشته حدود ۱۱ الی ۱۲ درصد بوده است و بر اساس آمار‌های موجود حدود ۳ تا ۳.۵ میلیون بیکار در کشور وجود دارد.

سخن پایانی

این بند از بیانیه گام دوم انقلاب باید مورد توجه بیشتر قرار بگیرد: «دهه دوم چشم‌انداز باید زمان تمرکز بر بهره‌برداری از دستاورد‌های گذشته و نیز ظرفیت‌های استفاده‌نشده باشد تا پیشرفت کشور ازجمله در بخش تولید و اقتصاد ملی ارتقاء یابد.»

علوم و فناوری کشور که قبل از انقلاب با عقب‌افتادگی علمی مواجه بودیم؛ و در چله اول انقلاب رستخیز علمی آغاز شده و در گام دوم انقلاب در گرو حمایت از طرح‌های دانش‌بنیان در جهاد علمی می‌باشد.

اشتغال‌زایی در بخش دانش‌بنیان کم‌هزینه‌تر بوده و امکان جذب انبوه فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها را فراهم ساخته و موتور مولد تولید بوده و کلید پیشرفت پایدار کشور تلقی می‌شود؛ و می‌توان گفت با زیرساخت‌های ایجاد شده؛ اولویت سرمایه‌گذاری دولت و بخش خصوصی بوده و یکی از راهکار‌های مهم برای کاهش بیکاری و اشتغال‌زایی، سرمایه‌گذاری در تولید مبتنی بر دانش‌بنیان است.

همه سازمان‌ها و نهاد‌ها و حتی بخش خصوصی بایستی شعار سال را در بخش‌های تولید کار خود، دانش‌بنیانی و اشتغال آفرینی در حوزه کاری خویش مورد مداقه قرار داده تا ان‌شاالله اشتغال، همه افراد مستعد کار کردن را در برگرفته و تولید مبتنی بر دانش‌بنیان و فناوری پایه ارتقا یافته و ضمن رفع مشکلات عمومی؛ اقتصاد کشور شکوفا گردیده و تمدن نوین اسلامی در گام دوم انقلاب شکل‌گرفته و زمینه‌ساز ظهور مهدوی (عج) گردد.