کد خبر: ۴۰۴۷۵۴۳

تاریخ: ۱۸ فروردين ۱۴۰۱ - ۱۸:۳۳

عادل پیغامی:

شهید صدر به سئوالات بنیادین اقتصاد دنیا پاسخ داده است

عادل پیغامی در تبیین «مکتب اقتصاد اسلامی شهید صدر و چالش‌های اقتصاد جهانی» گفت: شهید صدر بر خلاف دیگر علمای اسلامی در عرصه اقتصاد به سئوالات بنیادین اقتصاد پاسخ داده است.

به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه شهیدصدر، عادل پیغامی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی سخنران سومین جلسه از سلسله نشست‌های علمی «اندیشه صدر» با عنوان «مکتب اقتصاد اسلامی شهید صدر و چالش‌های اقتصاد جهانی» بود که به مناسبت فرا رسیدن چهل و دومین سالگرد شهادت شهید سید محمدباقر صدر به همت پژوهشگاه شهید محمدباقر صدر از صفحه اینستاگرام این شهید (shahidsadr) به صورت زنده پخش شد.

عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق(ع) زنده کردن یاد، نام و خاطره شهید صدر را از ملزومات این دوران عنوان کرد و گفت: امام موسی صدر و یکی شهید محمد باقر صدر دو بازوی بین‌المللی برای امام خمینی(ره) در تأسیس انقلاب اسلامی بودند که متأسفانه هر دو در همان زمان انقلاب از میان ما رفتند؛ البته کماکان روز به روز به اندیشه‌های این شهیدان نیاز داریم و باید آن‌ها را مرور کنیم.

وی درباره اندیشه شهید صدر در حل مشکلات اقتصادی معاصر اظهار داشت: شهید صدر مشکلات اقتصاد جهان را به صورت مبنایی مطرح کرده است و به دنبال ارائه راه حل از مبانی اسلامی برای آن‌ها بوده است؛ در حالی که دیگران اخلاق اقتصادی، حقوق اقتصادی و فلسفه اقتصادی اسلام را بیان کرده‌اند.

پیغامی سئوال از «سهم‌بری عادلانه عوامل تولید» را یکی از سئوالاتی برشمرد که شهید صدر در صدد پاسخ به آن از مبانی اسلامی بوده است و توضیح داد: در هر فرآیند تولید عوامل مختلفی حاضر هستند که در مشارکت با هم تولید می‌کنند؛ حال پس از به دست آمدن ماحصل تولید این مقدار چگونه باید بین تولید کنندگان تقسیم شود؟ این یکی از سئوالات مهم تمام مکاتب اقتصادی است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی سئوال مذکور را سئوال جدی اقتصاددانان از گذشته تا همین سال‌ها عنوان کرد و گفت: هر مکتب اقتصادی بنا به اصول خود به بخشی از عوامل تولید توجه دارد؛ به طور کلی غرب قائل به مساوات است، یعنی همه تولید کنندگان گندم باید به صورت مساوی از محصول برداشت کنند؛ اما این طور مساوی هم دارای اقسام مختلفی است.

اندیشه شهید صدر منتقل نشده است

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) در تبیین پاسخ نوآورانه شهید صدر از منظر اسلامی به این سئوال اظهار کرد: شهید صدر فرآیند تولید را همگن فرض نمی‌کند؛ اگر این اندیشه امروز به خوبی و به زبان انگلیسی در محافل علمی خارجی مطرح شود خریدار خواهد داشت؛ متأسفانه دیپلماسی علمی ما به گونه‌ای نبوده است که این اندیشه‌ها را بتواند صادر کند.

وی ادامه داد: شهید صدر خلاف همه اقتصاددانان جهان انواع تولید را همگن فرض نکرده است؛ اسلام در برداشت از منابع طبیعی و مباهات عامه به کنشگری صاحب کار اصالت می‌دهد؛ یعنی صاحب سرمایه و ابزار اصالت ندارد؛ متأسفانه از این اندیشه در شیلات ایران و دیگر کشورهای اسلامی مدل‌سازی نشده است؛ شهید صدر در فلاحت نیز قائل به اصالت نیروی کار است.

پیغامی دومین نوآوری شهید صدر را همگن ندانستن سرمایه‌ها عنوان و ابراز کرد: شهید صدر بین سرمایه فیزیکی و سرمایه مالی تفکیک می‌کند که سرمایه مالی یا به قرض آمده است و یا باید مشارکت در کار داشته باشد؛ در صنعت، شهید صدر اجازه می‌دهد که هر سه صاحب زمین، صاحب پول و کارگر در ریاست مجموعه مشارکت کنند.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: ارزش اضافی ناشی از کار تیمی عوامل تولید مسأله‌ای است که اقتصاد خرد کنونی از پاسخ دادن به آن فرار می‌کند، اما این پرداخت شهید صدر به مسأله آن را به درستی پاسخ داده است.

ایفای کرامت انسان؛ رویکرد شهیدصدر

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) رویکرد شهید صدر را ایفای کرامت انسانی به تمام انسان‌ها دانست و گفت: ما نباید با اسم تأکید بر کرامت انسانی در رویکردهای مارکسیستی بیفتیم که با نجات انسان از استثمار سرمایه جلوگیری کنیم. شهید صدر راه میانه و درست را پیموده است و توجهی به هیچ کدام از مکاتب مارکسیستی و لیبرالیستی و مانند این‌ها ندارد.

وی با اشاره به فعالیت‌های حوزه علمیه قم درباره اندیشه شهید صدر اظهار کرد: همه این کارها گذر از اندیشه شهید صدر نیست؛ کماکان اندیشه شهید صدر باید بازخوانی و مطالعه مجدد شود و کارهایی که در این چهل سال در حوزه علمیه و دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه امام صادق شده است، به لحاظ زمانی جلوتر هستند اما به لحاظ محتوایی عمق آن آثار را ندارند؛ بنابراین تمام پژوهشگران اسلامی را به خواندن سطر به سطر آثار شهید صدر دعوت می‌کنم.

پیغامی تصریح کرد: درباره بانکداری اسلامی بسیار کار شده است، اما عجیب است که به مقاله الاسس العامه للبنک فی المجتمع الاسلامی در الاسلام یقود الحیاه ارجاع نداده‌اند؛ همه به کتاب البنک اللاربوی شهید صدر ارجاع می‌دهند اما به آن مقاله ارجاع داده نمی‌شود؛ در حالی که در این مقاله شهید نوعی از بانکداری به نام بانکداری تجاری را اسلامی می‌کند و در کتاب خود بانکداری سرمایه‌داری را اسلامی می‌کند؛ همین بی‌توجهی در قانون بانکداری بدون ربای پیشین همه بانک‌ها را همگن فرض کرده، در حالی که شهید صدر تمام بانک‌ها را همگن نمی‌دانسته است.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ورود شهید صدر در توازن اجتماعی و اقتصادی را ستود و اظهار کرد: در جلساتی که در کتاب «گفتارهای عدالت اجتماعی» چاپ شده است، تصریح کرده‌ام که رسیدن به این عدالت یکی از مسائل بزرگ جهان است.

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) آرزو کرد که در حوزه‌های علمیه تمام اندیشه‌های اسلام‌شناسانه شهید صدر به عنوان متن جدی خوانده شود، نقد شود و حتی شرح بخورد؛ سنت شرح نویسی و حاشیه‌نویسی در حوزه‌های ما دیرینه و فعال است.

وی مباحث اقتصادی شهید صدر را فنی و تخصصی عنوان کرد و گفت: بنیان و مبانی این مباحث مایه‌ای است که شهید صدر از اسلام دارد؛ نکته عجیب این است که اسلام‌شناسی مبنایی شهید صدر با اسلام‌شناسی علامه طباطبایی، شهید مطهری و امام موسی صدر بسیار مشابه است؛ شهید صدر استاد رهبر معظم انقلاب نبوده است اما مبانی اسلام‌شناسی این شهید با رهبر معظم انقلاب و دیگر علمای اسلامی یکی است؛ به این دلیل می‌توان این منظومه را بی‌توجه به اینکه چه کسی آن را صادر کرده است به نام منظومه فکری اسلام ناب نامید.

پیغامی افزود: داشتن سیستم عامل اندیشه انقلاب اسلامی منوط به مجهز بودن به نظام فکری انقلاب اسلامی است که با خواندن اندیشه‌های شهید مطهری، علامه طباطبایی، شهید صدر و دیگران است. بدون این خوانش کسی معنای مطالبات رهبر معظم انقلاب را متوجه نمی‌شود؛ متوجه شدن بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی منوط به آشنایی با این اندیشه اسلامی است که در یک منظومه واحد هستند.