کد خبر: ۴۰۴۸۲۴۷

تاریخ: ۲۶ فروردين ۱۴۰۱ - ۰۷:۲۳

خدا را با خدا بشناسیم

مدرس حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه دعا عبادت و ترک آن استکبار است، گفت: برای درک معرفت اینکه خداوند حق است باید خدا را با خدا بشناسیم.

حجت‌الاسلام مهدی نظری، مدرس حوزه و دانشگاه، در گفت‌وگو با ایکنا از لرستان، با اشاره به اینکه دعای ابوحمزه ثمالی دعایی است كه امام سجاد(ع) در تمام سحرهای ماه مبارک ‏رمضان آن‌را می‌خواندند، اظهار کرد: خداوند متعال در آیه 60 سوره غافر با این مضمون «وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُوني أَسْتَجِبْ ‏لَكُمْ إِنَّ الَّذينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرينَ» می‌فرماید: «پروردگار شما گفته است مرا بخوانيد تا ‏دعاى شما را اجابت كنم، به يقين كسانى كه از عبادت من تكبر مى‌ورزند به‌زودى با ذلت وارد دوزخ ‏مى‌شوند».

وی با بیان اینکه از این آیه چند نکته برداشت می‌شود، ادامه داد: نكته اول اینكه دعا عبادت است، دوم اینكه ترک دعا ‏استكبار است و سوم اینكه خداوند مستكبران را، یعنی تاركان دعا را به دوزخ تهدید كرده است‎.

حجت‌الاسلام نظری با اشاره به اینکه دعای ابوحمزه ثمالی از جهت مضمون و محتوا بسیار بلند است، تصریح کرد: هیچ ‏دعایی نیست كه بدون نام خدا شروع نشده باشد، همین دعای ابوحمزه ثمالی گرچه اولش بِسْمِ اللهِ الرَّحمنِ ‏الرَّحیم ندارد، اما اول «الهی» و مانند آن است پس به نام خدا شروع شده است.‏

این مدرس حوزه و دانشگاه اضافه کرد: این دعای نورانی، فرازهای گوناگون و جمله‌های متعددی دارد که ‏همه در یک سطح نیستند، چون همه دعاكنندگان در یک سطح نیستند و بعضی مشكل خوف دارند، بعضی ‏در مرحله رجاء مشكل دارند و بعضی دیگر مشكلات دیگر دامن‌گیر آنها شده است، لذا این دعای جامع ‏برای همگان سودمند است.‏

وی با اشاره به اینکه بحث‌های محوری این دعا همان مسئله توحید است كه در خِلال این مسائل بازگو ‏می‌شود، گفت: گرچه همواره راه نیایش عبد و مولا باز است، ولی برای زمان مشخص مانند ماه مبارک ‏رمضان كه عید اولیای الهی است، فضیلت مخصوص است‎.

نظری ادامه داد: امام سجاد(ع) می‌فرماید: خدایا! ما را در اثر گناهان‌مان عقوبت نكن، در اثر مكر و ‏بدرفتاری‌مان مبتلا به مكر و حیله خود قرار نده، هیچ‌كس به هیچ مقصدی نرسیده است، مگر به فیض ‏تو  و هیچ كسی از شر نرهیده است، به خیر نرسیده است، مگر به عنایت تو‎.

این مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه برخی از جمله‌های دعای ابوحمزه ثمالی در حد كلید درهای ‏دیگر است، تصریح کرد: یكی‌از آن جمله‌های كلیدی همین است كه «بِكَ عَرَفتُكَ وَ أنْتَ دَلَلْتَنِی عَلَیْك»، ‏این «بِكَ عَرَفتُكَ» را همه داعیان می‌گویند: خدایا! به وسیله تو ما تو را شناختیم‎.

وی با بیان اینکه آنها كه از آیات آفاقی مدد می‌گیرند، چون آیات آفاقی مخلوق خداست، دلالت انسان متفكر ‏به آیات آفاقی مخلوق خداست، لذا به خدا عرض می‌كنند: ما به وسیله تو، تو را شناختیم، افزود: آنها كه از آیات أنفسی طرفی می‌بندند نشانه‌های روح و آیاتی كه در جان انسان موجود است، ‏مخلوق خداست، دلالت انسان به استفاده از آیات انفسی مخلوق خداست و آنها هم از راه عنایت‌های الهی ‏به خدا رسیده‌اند.‏

این مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه آنها كه جامع بین آیات آفاقی و انفسی‌اند به شرح ایضاً، ‏اظهار کرد: آنها نیز می‌گویند: «بِكَ عَرَفتُكَ وَ أنْتَ دَلَلْتَنِی عَلَیْك»، آنها كه از این سه گروه بالاترند، ‏كسانی‌ هستند كه به خصوص آیات آفاقی، انفسی یا به جمع آیتین بسنده كنند، بلكه می‌خواهند خدا را با خود ‏خدا بشناسند، آنها هم می‌گویند‎ :‎‏«بِكَ عَرَفتُكَ وَ أنْتَ دَلَلْتَنِی عَلَیكْ، این أوَلَمْ یَكْفِ بِربكَ أنَّهُ عَلی كُلِّ ‏شِیءٍ شَهِید، یعنی خداوند برای اینكه روشن بشود، برای اینكه دیگران به خوبی درک كنند خداوند حق ‏است، خود را به آنها نشان می‌دهد، آ‌نها با مشاهده خداوند، خداوند را می‌شناسند و نیازی به آیات آفاقی و ‏انفسی نیست، در اینجا راه و هدف یكی است.‏

وی با اشاره به اینکه مَسلك و مَسلوكٌ إلیه یكی است و چون سالک از خود خبری ندارد و خود را ‏نمی‌بیند، خود را نمی‌بیند، سلوک خود را نمی‌بیند و فقط هدف را می‌بیند و در حقیقت مسلک و هدف یكی ‏خواهد بود، اظهار کرد: در بعضی از روایاتی كه ذیل این بخش از آیات سوره مباركه یوسف آمده است كه «‏أأنْتَ یُوسُف»، آنجا وجود مبارک امام صادق(ع) طبق نقل صاحب تُحَف‌العقول این بیان نورانی را در شناخت ‏خدا ذكر كرد كه معرفت شاهد قبل از معرفت وصف اوست، یعنی ما شاهد را اول می‌شناسیم، بعد صفات او ‏را می‌شناسیم، ولی اگر موجودی غائب بود، اول وصفش و بعد ذاتش را می‌شناسیم و خلاصه آن حدیث این ‏است كه؛ شناخت ذات شاهد قبل از وصف اوست‎.

نظری با اشاره به اینکه شناخت ذات غائب بعد از وصف اوست،‎ ‎بعد استشهاد می‌كند كه برادران یوسف اول ‏او را دیدند، بعد به یوسف بودن او پی بردند، اضافه کرد: أأنْتَ یُوسُف نگفتند: یوسف توئی! گفتند: تو یوسفی؟ کمااینکه امام ‏صادق(ع) نیز می‌فرماید به اینكه خدا مشهود همه ماست، ما اول او را می‌شناسیم، بعد اوصاف او را، بعد ‏آیات آفاقی و انفسی او را می‌شناسیم. ‏‎

این مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه گروه چهارم كه برترین گروه معرفتی‌ هستند، خدا را با خود خدا ‏می‌شناسند، اظهار کرد: برای این چهار گروه چهار مصداق مشخص دارد، جامع همه یكی است كه انسان ‏خدا را به وسیله خدا بشناسد. ‏

وی افزود: خدا راهنمای انسان است و اگر كسی را راهنمایی نكند نمی‌تواند خدا را بشناسد و خدا ‏راهنمایی‌های فراوانی را اِعمال كرده است، منتها این سالك مُتطرّق است كه باید از این راه‌ها استفاده كند و ‏به مقصد برسد، پس همگان، همه این طوائف أربعه این جمله را می‌خوانند، منتها هر كس در حد خاص ‏خود؛ «غَفَرَ اللهُ لَنَا وَ لَكُمْ وَالسَّلامُ عَلِیكُمْ وَ رَحمَةُ اللهِ وَ بَرِكاتُه».‏