کد خبر: ۴۰۵۴۰۸۲

تاریخ: ۱۲ ارديبهشت ۱۴۰۱ - ۰۰:۰۷

شرح دعای ‏امام سجاد(ع) در وداع با ماه مبارک رمضان

مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به دعای وداع امام سجاد(ع) با ماه رمضان، گفت: امام سجاد(ع) در این دعا فراق و دوری ماه رمضان را دردناک دانسته و این امر نشان از عظمت فرصت ماه رمضان است.

حجت‌الاسلام مهدی نظری، مدرس حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با ایکنا از لرستان، در شرح دعای ‏امام سجاد(ع) در وداع با ماه مبارک رمضان، با اشاره به اینکه امام سجاد(ع) عید فطر را عيد اولياءالله ‏می‎‌داند، اظهار کرد: در صحيفه سجاديه دعايی درباره مقام دعا و وداع ماه مبارک رمضان وجود ‏دارد که در مقدمه آن حضرت کليات نعمت‌های الهی را می‎‌شمارد و اينکه بخشش‌های خداوند نه از ‏روی استحقاق بلکه ابتدايی است.‏

وی با اشاره به اینکه در جملاتی که از امام زین‌‏العابدین(ع) تحت عنوان دعای وداع نسبت به ماه مبارک ‏رمضان آمده، از تعبیر «السلام علیک» بسیار استفاده شده است، اضافه کرد: ما در محاورات، هنگام ‏برخورد سلام می‏‌کنیم و هنگامی که می‏‌خواهیم جدا شویم، می‏‌گوییم: خداحافظ، اما عرب‌زبانان در ‏محاورات خود به جای خداحافظ مثل هنگام برخورد، «السلام علیک» می‏‌گویند.‏

نظری ادامه داد: در ابتدای این دعا می‌خوانیم: «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا شَهْرَ اللَّهِ الْأَکْبَرَ وَ یَا عِیدَ أَوْلِیَائِهِ ‏الْأَعْظَمَ؛ خداحافظ، خداحافظ ای ماه بزرگ خدا و عید بزرگ اولیای خدا»، «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا ‏أَکْرَمَ مَصْحُوبٍ مِنَ الْأَوْقَاتِ وَ یَا خَیْرَ شَهْرٍ فِی الْأَیَّامِ وَ السَّاعَاتِ؛ خداحافظ ای بزرگ‌‏ترین همراه از ‏میان زمان‏‌ها و اوقات؛ و بهترین ماه‏‌ها در ایام و ساعات»، «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهْرٍ قَرُبَتْ فِیهِ الْآمَالُ وَ ‏نُشِرَتْ فِیهِ الْأَعْمَالٌ؛‏‎ ‎خداحافظ ای ماهی که آرزوهایمان در تو نزدیک شد؛ یعنی امیدمان این بود که ‏ماه رمضان بیاید و بتوانیم خودمان را اصلاح کنیم و گرفتاری‏‌هایمان را برطرف کنیم، خداحافظ ای ‏ماهی که اعمال نیک در تو منتشر شد؛ واقعاً هم همین بود که هر کسی در حد خودش اعمال صالح ‏انجام می‏‌داد.»

این مدرس حوزه و دانشگاه بیان کرد: در این دعا می‎خوانیم: «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ قَرِینٍ جَلَّ قَدْرُهُ مَوْجُوداً وَ أَفْجَعَ فِرَاقُهُ ‏مَفْقُوداً؛ خداحافظ ای همراه من که ارزش تو بالا بود و اکنون که می‏‌روی دلم را به درد می‌‏آوری، ‏فراق تو برای من بسیار دردناک است»، تعبیر زین‌‏العابدین این است که فراق تو بسیار دردناک است، ‏‏«السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ أَلِیفٍ آنَسَ مُقْبِلًا فَسَرَّ؛ خداحافظ ای مونس من، که وقتی آمدی من را ‏خوشحال ‏کردی»، «وَ أَوْحَشَ مُنْقَضِیاً فَمَضَی؛ و اکنون که می‏‌روی، من را به وحشت می‏‌اندازی، که ‏بدون تو چه کنم، آن موقع خوشحال شدم، اما الآن چه؟ از دوری تو هراسانم.».‎

وی افزود: امام سجاد(ع) در این دعا می‌فرماید: خداحافظ ای همراه من که تا بودی، دل من رقیق بود و از آن ‏سرسختی‌هایش، بیرون آمده بود، من در این ماه لطیف شده بودم و به سراغ خدا می‌رفتم، «قَلَّتْ فِیهِ ‏الذُّنُوبُ؛ وقتی که تو آمدی، گناهانم کم شد»، «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ نَاصِرٍ أَعَانَ عَلَى الشَّیْطَانِ وَ صَاحِبٍ ‏سَهَّلَ سَبِیلَ الْإِحْسَانِ؛ خداحافظ ای یاوری که کمک کردی تا من بر شیطان غلبه کنم و ای همراهی ‏که راه‏‌های نیکی را بر من آسان کردی.»‎

نظری تصریح کرد: «السَّلَامُ عَلَیْکَ مَا أَکْثَرَ عُتَقَاءَ اللَّهِ فِیکَ وَ مَا أَسْعَدَ مَنْ رَعَى حُرْمَتَهُ بِکَ؛ ‏خداحافظ ای ماهی که تعداد آزادشدگان از آتش جهنم در تو زیاد شد» این اشاره به همان روایتی ‏است که خداوند در هر شب، به هنگام افطار هزار، هزار کس را از آتش جهنم نجات می‏‌داد؛ در ‏شب‏‌های جمعه هر یک ساعت، این‏‌طور می‏‌کرد و در شب آخر ماه رمضان به مقدار تمام کسانی که ‏در کل این ماه از آتش نجات داده است را نجات می‏‌دهد.‏

این مدرس حوزه و دانشگاه اظهار کرد: امام سجاد(ع) در این دعا می‎فرماید: ای خدا! آیا می‏‌شود که امشب ما هم یکی از این آزاد شده‏‌ها ‏باشیم؟ سعادتمند شد کسی که حریم احترام تو را رعایت کرد، «السَّلَامُ عَلَیْکَ مَا کَانَ أَمْحَاکَ لِلذُّنُوبِ ‏وَ أَسْتَرَکَ لِأَنْوَاعِ الْعُیُوبِ؛ خداحافظ ای ماهی که گناهان را پاک کردی و محو نمودی و همه عیب‏‌ها ‏را، هر چه که بود، پوشاندی»، «السَّلَامُ عَلَیْکَ مَا کَانَ أَطْوَلَکَ عَلَى الْمُجْرِمِینَ وَ أَهْیَبَکَ فِی صُدُورِ ‏الْمُؤْمِنِینَ؛ خداحافظ ای ما‎ ‎، چه‌‏قدر برای گناه‏کاران طولانی بودی و چه‏‌قدر برای مؤمنین عظمت ‏داشتی‎.»

وی تصریح کرد: تمام این جملاتی که امام زین‌‏العابدین(ع) در این خداحافظی بیان می‏‌فرماید، گویای این ‏مسئله است که این ماه چه ارزش و عظمتی دارد، بدانید که دارید از چه گوهر گران‌بهای زمانی، ‏خارج می‏‌شوید، شما در چه مقطع زمانی بودید که بهترین فرصت‏‌ها را برای اصلاح دین و دنیایتان ‏داشتید، خوشا به حال کسانی‌ که استفاده کردند، خوشا به حال کسانی که قدر این زمان را دانستند، ‏خوشا به حال آنانی که قدر این ماه رمضان را دانستند و توانستند گره‏‌های دنیوی و اخروی خود را ‏باز کنند.‏

نظری افزود: در این دعا می‌خوانیم «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهْرٍ لَا تُنَافِسُهُ الْأَیَّامُ؛ خداحافظ اى ماهى که ‏هیچ ماه دیگری از تو برتر نیست»، «السَّلَامُ عَلَیْکَ مِنْ شَهْرٍ هُوَ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ سَلَامٌ؛ خداحافظ اى ‏ماهى که تا تو بودى، امن و سلامت بود»، «السَّلَامُ عَلَیْکَ غَیْرَ کَرِیهِ الْمُصَاحَبَةِ وَ لَا ذَمِیمِ الْمُلَابَسَةِ؛ ‏خداحافظ اى ماهی که نه در همنشینی با تو ناراحتی وجود داشت و نه بدی و ناپسندی در حضور تو ‏بود»، «السَّلَامُ عَلَیْکَ کَمَا وَفَدْتَ عَلَیْنَا بِالْبَرَکَاتِ وَ غَسَلْتَ عَنَّا دَنَسَ الْخَطِیئَاتِ» ما هم در بعضی موارد ‏برای خداحافظی می‏‌گوییم به سلامت، خوش آمدی، حضرت می‏‌فرمایند: ای ماه رمضان خداحافظ و ‏به سلامت‎ !،همان‏گونه که تو بر ما با برکات فراوان و سلامتی فرود آمدی و ناپاکی‏‌های گناه را از ما ‏زدودی و ما را از خطاها شست‌وشو دادی.!‎

این مدرس حوزه و دانشگاه افزود: در این دعا می‌خوانیم: «السَّلَامُ عَلَیْکَ غَیْرَ مُوَدَّعٍ بَرَماً وَ لَا مَتْرُوکٍ صِیَامُهُ ‏سَأَماً؛ خداحافظ که در این وقت وداع، نه از تو ناراحتیم و نه از روزه‏‌داری‏‌ات خسته شده‌‏ایم»، «السَّلَامُ ‏عَلَیْکَ مِنْ مَطْلُوبٍ قَبْلَ وَقْتِهِ وَ مَحْزُونٍ عَلَیْهِ قَبْلَ فَوْتِهِ» خداحافظ از جانب من که خواستار تو بودم و ‏پیش از آمدنت خوشحال بودم که تو خواهی آمد و اکنون هم که می‏‌خواهی بروی، اندوهگین شده‌‏ام ‏که از دوری‏ات چه کنم! «السَّلَامُ عَلَیْکَ کَمْ مِنْ سُوءٍ صُرِفَ بِکَ عَنَّا، وَ کَمْ مِنْ خَیْرٍ أُفِیضَ بِکَ ‏عَلَیْنَا؛ خداحافظ که چه بدی‏هایی را از ما دور کردی و چه خیراتی را با آمدنت نصیبمان کردی.»‎

وی ادامه داد: در ادامه دعا می‌خوانیم: «السَّلَامُ عَلَیْکَ وَ عَلَى لَیْلَةِ الْقَدْرِ الَّتِی هِیَ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ ‏شَهْرٍ» خداحافظ و درود بر تو و شب قدر که از هزار ماه برتر است، «السَّلَامُ عَلَیْکَ مَا کَانَ أَحْرَصَنَا ‏بِالْأَمْسِ عَلَیْکَ وَ أَشَدَّ شَوْقَنَا غَداً إِلَیْکَ» خداحافظ که تا بودی، مشتاق آن بودیم که بیشتر بمانی و ‏اکنون که می‌‏روی، دل‏هایمان برای دیدار دوباره‏‌ات پَر می‏‌کشد، «السَّلَامُ عَلَیْکَ وَ عَلَى فَضْلِکَ الَّذِی ‏حُرِمْنَاهُ، وَ عَلَى مَاضٍ مِنْ بَرَکَاتِکَ سُلِبْنَاهُ» خداحافظ و درود بر تو و درود بر فضل و کرمت که از ‏آن محروم گشتیم و برکات گذشته‏‌ات را از کف دادیم، «اللَّهُمَّ إِنَّا أَهْلُ هَذَا الشَّهْرِ الَّذِی شَرَّفْتَنَا بِهِ»‏‎ ‎خداوندا ما اهل این ماه بودیم و تو ما را به آن شرافت بخشیدی و با آن، بر سر ما منت گذاشتی. ‎

نظری تصریح کرد: جملات عجیبی از امام زین‌العابدین(ع) نقل شده است، که همه بر عظمت این ماه ‏دلالت می‏‌کند، روایتی از امام جعفرصادق(ع) بود که حضرت فرمودند: «مَنْ لَمْ یُغْفَرْ لَهُ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ ‏لَمْ یُغْفَرْ لَهُ إِلَى قَابِلٍ إِلَّا أَنْ یَشْهَدَ عَرَفَةَ؛ اگر کسی در ماه رمضان مورد غفران قرار نگیرد، بعید است ‏که بعد از این ماه مشمول لطف و رحمت خدا قرار گیرد» به حسب ظاهر، چند ساعت بیشتر از این ‏ماه باقی نمانده است، بیایید از این ساعات استفاده کنیم‎.‎