کد خبر: ۴۰۶۵۸۷۸

تاریخ: ۰۱ تير ۱۴۰۱ - ۱۱:۰۲

رابطه عقل دینی و حیای روان‏شناختی در «پژوهش‌نامه روانشناسی اسلامی»

پانزدهمین شماره از دوفصلنامه «پژوهش‌نامه روانشناسی اسلامی» از سوی پژوهشگاه قرآن و حدیث منتشر شد.

به گزارش ایکنا، این شماره حاوی شش مقاله با عناوین «تطبیق ملاک‌‏های نابهنجاری در قرآن کریم با کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‏‌های روانی» نوشته حیدر هاشمی و محمدصادق شجاعی، «عوامل و روش‌‏های تربیت اخلاقی از دیدگاه شهید مطهری به ‏منظور کاربرد در مشاوره: تحلیل مضمون» نوشته زینب بابایی، صمد ملازینل، محمدطیب صحرایی و معصومه اسمعیلی «بررسی عناصر اسلامی - فرهنگی در سرفصل برنامه درسی رشته روان‏شناسی در مقطع کارشناسی» به قلم ناصر آقابابائی، «نقش خوش‏بینی در بهزیستی روان‏شناختی بر اساس آموزه‌‏های اسلامی و مطالعات روان‏شناختی» نوشته فاطمه ژیان و مرضیه ملکی‏‌ها «رابطه عقل دینی و حیای روان‏شناختی و مقایسه آن‏ در میان طلاب زن و مرد حوزه علمیه قم» اثر علی ‏اصغر فروتن، احسان فدایی و رحیم میردریکوندی و «فرایندهای دینی و روان‏شناختی حضور قلب در نماز بر اساس منابع اسلامی» به قلم سعید محمدی دهنوی و جعفر هوشیاری است.

در بخشی از مقاله «رابطه عقل دینی و حیای روان‏شناختی و مقایسه آن‏ در میان طلاب زن و مرد حوزه علمیه قم» می‌خوانیم: هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه عقل دینی و حیای روان‏شناختی و مقایسه آن‏ در میان طلاب زن و مرد حوزه علمیه قم است. بدین منظور ۴۰۰ نفر از طلاب زن و مرد 18 تا 38 سال حوزه علمیه شهر قم، انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس سنجش عقل و مقیاس سنجش حیا بود. در تجزیه‏ و تحلیل داده‏ ها، در بخش توصیفی از شاخص‌‏های مرکزی، پراکندگی و ضرایب همبستگی و در بخش استنباطی از آزمون t مستقل استفاده شد.

یافته‏‌های پژوهش نشان داد که بین عقل و حیا در میان طلاب حوزه علمیه قم همبستگی مثبت وجود دارد. همچنین، میانگین نمره عقل زنان و مردان تفاوت معناداری با هم دارد و میانگین نمره عقل مردان بیش از زنان است. یافته‏‌ها نشان می‌‏دهد که میانگین نمره حیای مثبت بین زنان و مردان تفاوت معناداری دارد و درمجموع، زنان از حیای مثبت کمتری نسبت به مردان برخوردارند، اما میانگین نمره حیای منفی بین زنان و مردان تفاوت معناداری با هم ندارد.

همچنین در بخشی از مقاله «تطبیق ملاک‌‏های نابهنجاری در قرآن کریم با کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌‏های روانی» آمده است: تعیین ملاک‏‌های نابهنجاری از مهم‏ترین موضوعات در دانش روان‏شناسی است و کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‏‌های روانی به ‏عنوان مهم‏ترین مبنای تشخیص اختلال‏‌های روانی، ملاک‌‏هایی را پیشنهاد داده است. این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی ملاک‌‏های نابهنجاری در قرآن کریم و کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‏‌های روانی انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی با بهره ‏گیری از روش تطبیقی بِرِدی بود.

یافته‌های پژوهش نشان داد پنج ملاک برای اختلال‏‌های روانی در کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‏‌های روانی شامل انحراف از انتظارات فرهنگی، اختلال رفتاری - روان‏شناختی - زیستی، انعطاف ‏ناپذیری، عدم کنترل و اختلال قابل ‏توجه بالینی وجود دارد. همچنین یافته‌‏های پژوهش پنج ملاک را برای نابهنجاری در قرآن کریم شامل؛ افراط و تفریط، انسجام ‏نیافتگی، غیرمتعارف بودن، غیرعقلانی بودن و دوری از فطرت شناسایی کرد. تطبیق این ملاک‌‏ها نشان داد که ملاک انحراف از انتظارات فرهنگی با غیرمتعارف بودن و ملاک اختلال‏‌های رفتاری-روان‏شناختی-زیستی با انسجام‏ نیافتگی هم‏پوشی دارد. علاوه بر این یافته‌‏ها نشان داد ملاک‌‏های عدم کنترل، انعطاف ‏ناپذیری و اختلال قابل ‏توجه بالینی می‌‏توانند در اثر عدم تعقل بروز کنند و ملاک دوری از فطرت، می‌‏تواند با تمام ملاک‏‌های نابهنجاری کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلال‌‏های روانی در ارتباط باشد. همچنین یافته‏‌ها نشان داد به‏ جز اختلال‌‏های مادرزاد و با منشأ زیستی، سایر اختلال‌‏ها می‌‏تواند در اثر فاصله گرفتن انسان از فطرت پدید آید.

برای مشاهده کامل مقالات این شماره اینجا کلیک کنید.

یادآور می‌شود دوفصلنامه پژوهش‌نامه روان‌شناسی اسلامی به صاحب امتیازی پژوهشگاه قرآن و حدیث و سردبیری حجت الاسلام و المسلمین عباس پسندیده از سوی پژوهشکده اخلاق و روان شناسی اسلامی منتشر می‌شود.