کد خبر: ۴۰۶۶۵۰۹

تاریخ: ۰۴ تير ۱۴۰۱ - ۱۴:۳۶

وزیر ارشاد نوشت:

مناسک حج؛ فرصت مناسب برای دیپلماسی عمومی کشورهای اسلامی

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در یادداشتی که در روزنامه صبح امروز ایران منتشر شد، مناسک حج را فرصت مناسب برای دیپلماسی عمومی کشورهای اسلامی دانست.

به گزارش ایکنا به نقل از مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، متن یادداشت محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با موضوع مناسک حج به شرح زیر است:

1. رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار کارگزاران حج در روز 18 خرداد، با استناد به آیه 97 سوره مبارکه مائده، حج را یک برنامه مدبرانه الهی دانستند که در آن به نیازهای انسان در زندگی و نیازهای جوامع بشری در همه زمان‌ها توجه شده است. ایشان حج را پدیده ای تأثیرگذار در زندگی مادی و معنوی انسان‌ها دانستند که اگر به اسرار آن توجه شود، می تواند مسیر زندگی انسان ها و جوامع بشری را متحول نماید.

تأثیرگذاری حج در زندگی مردم و جوامع بشری، همان «منافع محسوس و قابل مشاهده ای» است که قرآن کریم از آن یاد نموده است:   «وَ أَذِّنْ فِی النَّاسِ بِالْحَجِّ یَأْتُوکَ رِجالاً وَ عَلى‏ کُلِّ ضامِرٍ یَأْتِینَ مِنْ کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ * لِیَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ ... ؛ و(ای ابراهیم) مردم را دعوت به حج کن تا پیاده و سواره بر مرکب هاى لاغر از هر راه دور (به سوى خانه خدا) بیایند. * تا منافع گوناگون آن برای خویش را مشاهده نمایند... .» (حج: 28-27)

بی‌تردید در صدر منافع بی شمار حج، منافع معنوی آن است. توجه به اسرار حج و حکمت اعمال آن و انجام با حضور قلب این اعمال، بهره های معنوی حج را دوچندان خواهد نمود. امیرالمؤمنین(ع) در بیانی زیبا درباره منافع معنوی حج، از آن با عنوان «تمحیص بلیغ» (پاکسازی آشکار) و زمینه ای برای نیل بندگان به بهشت یاد فرموده است: «ابْتِلَاءً عَظِیماً وَ امْتِحَاناً شَدِیداً وَ اخْتِبَاراً مُبِیناً وَ تَمْحِیصاً بَلِیغاً جَعَلَهُ اللَّهُ سَبَباً لِرَحْمَتِهِ وَ وُصْلَةً إِلَى جَنَّتِه‏؛ این (اعمال حج) آزمایشى است بزرگ و امتحانى است شدید و آشکار و پاکسازى مؤثرى که خدا آن را سبب رحمتش و وصول به بهشتش قرار داده است.» (نهج‌البلاغه؛ خطبه 192).

2. یکی دیگر از منافع حیاتی و راهبردی حج برای امّت اسلامی، منافع سیاسی آن است. توضیح آنکه، فلسفه بعثت همه انبیای الهی، «توحید»‌ و عبودیت خداوند و نفی عبودیت طاغوت است: «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِی کُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوت‏؛ ما در هر امتى رسولى فرستادیم که خداى یکتا را بپرستید و از طاغوت اجتناب کنید.» (نحل: 36)

و روح حج نیز چیزی جز این نیست. اگر عبودیت خدا در حج، ملازم با نفی عبودیت طواغیت عالم نباشد، آن حج، حجی است که به تعبیر امام صادق(ع): «ما أکثَرَ الضَّجیج وَ أقَلَّ الحَجیج.» از این روست که قرآن کریم، یکی از شعارها و اهداف مهم حج را اعلام بیزاری از شرک، به معنای وسیع آن بیان می دارد؛ از شرک فردی تا شرک سیاسی و اجتماعی: «وَ إِذْ بَوَّأْنا لِإِبْراهِیمَ مَکانَ الْبَیْتِ أَنْ لا تُشْرِکْ بِی شَیْئاً وَ طَهِّرْ بَیْتِیَ لِلطَّائِفِینَ وَ الْقائِمِینَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ؛ به خاطر بیاور زمانى را که محل خانه کعبه را براى ابراهیم آماده ساختیم (تا اقدام به بناى خانه کند و به او گفتیم) چیزى را شریک من قرار مده، و خانه‏‌ام را براى طواف کنندگان و قیام کنندگان و رکوع کنندگان و سجودکنندگان (از آلودگى بت‌ها و از هرگونه آلودگى) پاک گردان.» (حج: 26) و در آیه دیگری که توسط امیرالمؤمنین(ع) در ایام حج ابلاغ شد، صراحتاً برائت خداوند و پیامبر اکرم(ص) از مشرکان به آنان اعلام می‌گردد: «وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْأَکْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِی‏ءٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ وَ رَسُولُهُ؛ و این اعلامى است از ناحیه خدا و پیامبرش به (عموم) مردم در روز حج اکبر که خداوند و پیامبر او از مشرکان بیزارند.»‌(توبه: 3)

مراسم «برائت از مشرکان»، این یادگار امام عظیم الشأن ما، اعلام برائت از سیاست‌های مستکبران و زورگویان و طواغیت عالم و در واقع تحقق عملی این حقیقت حج و مضمون این آیه شریفه در زمان حاضر است.

خطبه معروف امام حسین(ع) در منا در جمع خواص و مؤثرین جامعه اسلامی و انتقاد شدیداللّحن ایشان از بی توجهی آنان نسبت به ظلم ظالمان و همچنین حرکت معنادار ایشان از مکّه به سمت کربلا برای مبارزه و جهاد با ظلم، در زمانی که همه برای برگزاری مراسم حج به مکه آمده بودند نیز در واقع تبیین و تحقق عملی همین شعار بود که حج بدون جهاد با طواغیت عالم، تهی از معناست.

3. منافع اجتماعی حج نیز منافع برجسته و قابل توجهی است. مراسم حج، جلوه بی نظیری از ایجاد پیوندهای عاطفی در میان مسلمانان است. در حـقیقت حـج نمونه‌ کوچکی از‌ امـت واحـده اسلامی است که به صورت مقطعی تشکیل می شود و هویت امت واحد اسلامی را عملاً به نـمایش مـی گـذارد.

حج تمام فاصله های قومی و مرزهای جغرافیایی را از بین‌ می‌ برد‌ و دل ها را به هم نزدیک می کند و روحیه تعاون و برادری و مساوات در بین امت مسلمان قرار می‌دهد و سیاه و سفید و عـرب و عـجم و شیعه و سنی را با هم برادر و برابر و هم درد و شریک‌ هم‌ قرار می دهد و چنان انس و الفتی میان مسلمانان ایجاد می کند که شاید با صرف هزینه های هنگفت مادی هم ایجاد نمی گردید: «وَ أَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِی الْأَرْضِ جَمِیعاً ما أَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ وَ لکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَیْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ؛ و در میان دل‌هاى آنها الفت ایجاد نمود، اگر تمام آنچه روى زمین است صرف مى‏‌کردى که در میان دل‌هاى آنها الفت بیفکنى نمى‌‏توانستى؛ ولى خداوند در میان آنها الفت ایجاد کرد. او توانا و حکیم است.» (انفال: 63)

در واقع باید گفت خداوند با فریضه حج، ظرفیت و زمینه بی نظیر و رایگانی برای تحقق یک دیپلماسی عمومی مؤثر در اختیار حکومت ها و جوامع اسلامی قرار داده است.

به دلیل همین منافع متنوع معنوی، اجتماعی و سیاسی و تأثیرات شگرف آن در زندگی مردم است که امام امیرالمؤمنین(ع) ترک حج از سوی جوامع اسلامی را موجب هلاکت آنان می دانند: «اللَّهَ اللَّهَ فِی بَیْتِ رَبِّکُمْ لَا تُخَلُّوهُ مَا بَقِیتُمْ فَإِنَّهُ إِنْ تُرِکَ لَمْ‏ تُنَاظَرُوا؛ خدا را خدا را، در مورد خانه پروردگارتان؛ هرگز آن را خالى نگذارید که اگر آن را ترک گویید، مهلت الهى از شما برداشته مى‏‌شود.» (نهج‌البلاغه؛ نامه47) از این رو باید گفت حج یک پدیده تمدنی بین‌المللی بی‌نظیری است که حکومت‌های اسلامی باید بیش از پیش قدر آن را بدانند و از آن برای تسریع در تحقق تمدن اسلامی بهره ببرند.

4. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دولت سیزدهم که خود را خادم زائران بیت‌الله الحرام می داند، امسال و پس از وقفه ای دو ساله، برای برگزاری آرام، ایمن و مطمئن مراسم حج تلاش گسترده و برنامه ریزی مفصلی داشته است. در همین راستا، 39 هزار و 640 زائر در قالب 298 کاروان، از 18 فرودگاه کشور به سرزمین وحی اعزام شده‌اند که به طور متوسط 28 روز در مکه و مدینه حضور خواهند داشت. عملیات حج امسال از 22 خرداد آغاز شده است تا 7 مردادماه ادامه خواهد یافت.

در پایان امیدوارم با لطف و عنایت خداوند متعال، مراسم حج امسال به بهترین شکل و در امنیت کامل برگزار شود و ملت ایران و همه مسلمانان جهان از منافع مادی و معنوی آن حداکثر بهره را ببرند.