کد خبر: ۴۰۷۳۴۱۱

تاریخ: ۰۴ مرداد ۱۴۰۱ - ۰۹:۰۰

نکات تفسیری و سبک زندگی قرآن / ۴۴

سخنی درباره انفاق و حقوق تهی‌دستان

از مهم‏ترين مسائلى كه در اسلام در زمينه حقوق مردم مطرح شده مسئله انفاق است که هدف آن ارتقا زندگی تهی‌دستان و ترمیم فاصله طبقاتی است.

دوره مجازی آموزش سبک زندگی و تفسیر قرآن کریم، به همت حجت‌الاسلام‌ والمسلمین عبدالامیر سلطانی به بیان نکات تفسیری و سبک زندگی آیات قرآن به ترتیب صفحات قرآن می‌پردازد. آنچه در ادامه می‌خوانید نکات سبک زندگی و تفسیری صفحه چهل و چهارم قرآن کریم است:

مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (بقره، 261)

تفسیر

اسلام بر دو ركن اساسى يعنى حقوق خدا و حقوق مردم استوار شده است و از مهم‏ترين مسائلى كه در زمينه حقوق مردم مطرح شده مسئله انفاق است. در اسلام براى تحقق اين هدف راه‏‌هاى گوناگونى مانند زكات، خمس، كفارات مالى، اقسام فديه‏‌ها، صدقات واجب و مستحب، وقف، سكنى دادن مادام العمر كسى‏ ، وصيت و هبه معين شده است.

هدف اسلام اين است كه سطح زندگى تهيدستان بالا رود تا به افق زندگى توانگران نزديك و فاصله طبقاتى تا حدودى ترميم شود. به همين منظور اسلام ثروتمندان را با تاکید بر جلوگيرى از اسراف و تبذير از تظاهر به زندگى اشرافى بازداشته و از آنان خواسته است تا در شوون زندگى از حد معمول كه طبقات متوسط مردم نمى‏‌توانند به آن دست يابند خارج نشوند، تا روح وحدت و هميارى در جامعه زنده شود و تضادها و كينه‏‌ها از بين برود و از افراد جامعه مى‏‌خواهد كه از آنچه به دست مى‏‌آورند انفاق كنند، چرا كه مؤمنان همه برادر يكديگرند و زمين از آنِ خدا و اموال نيز همه از آنِ اوست.

سيره پيامبر (ص) در زمان حكومتش به روشنى نشانگر اين واقعيت است، و اين همان چيزى است كه اميرمؤمنان (ع) بر انحراف جامعه اسلامى از آن زبان به شكايت گشوده و فرموده است: «شما در زمانى به سر مى‏‌بريد كه نيكى در آن پشت كرده و دورى‏‌اش افزون شده است. بدى‏‌ها روى آورده و همچنان پيش مى‏‌رود، و طمع شيطان در تباه كردن مردم افزون شده است. اينك دورانى است كه قدرت او فزونى يافته و فريبش فراگير شده و شكارش در دسترسش قرار گرفته است. از هر سوى كه مى‏‌خواهى گوشه چشمى به مردم بيفكن، آيا جز تهيدستى كه با فقر و بينوايى دست به گريبان است يا توانگرى كه نعمت‏‌هاى خدا را ناسپاسى مى‏‌كند يا بخيلى كه خوددارى از بخشيدنِ حق خدا را افزايش مال مى‏‌انگارد و يا سركشى كه گويى در دو گوشش براى شنيدن پندها سنگينى افتاده است مى‏‌بينى؟»

در آیه «ينفقون أموالهم فى سبيل اللّه» مقصود از راه خدا هر كارى است كه براى هدفى دينى انجام شود و به خشنودى خدا بازگردد و اين اختصاص به جهاد ندارد، بلكه جهاد مصداقى از آن به شمار مى‏‌رود.

منابع:

نهج‏‌البَلاغه‏، (خطبه 129)

ترجمه قرآن براساس الميزان همراه با خلاصه تفسير الميزان؛ ص44.