کد خبر: ۴۰۷۵۸۶۷

تاریخ: ۱۳ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۳:۰۷

محمدعلی آذرشب:

گفتمان عمان سامانی بین‌المللی است

محمدعلی آذرشب، استاد دانشگاه تهران گفت: گفتمان عمان سامانی نه شهرکردی و نه فارسی بلکه گفتمان بین‌المللی است و در جهان اسلام می‌تواند گسترش یابد زیرا اساساً گفتمان او عرفانی است و عرفان جایگاه بسیار مهمی در جهان اسلام دارد.

به گزارش ایکنا از چهارمحال‌وبختیاری، محمدعلی آذرشب، استاد دانشگاه تهران و عضو شورای عالی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی ۱۳ مردادماه در نشست تخصصی «همایش بین‌المللی میرزا نورالله عمان سامانی» در سالن شهید آوینی دانشگاه شهرکرد با اشاره به اینکه این دست همایش‌ها به تعبیر مقام معظم رهبری مصداق «اَحیوا اَمرَنا» یعنی احیاگر است، اظهار کرد: احیای امر اهل‌بیت(ع) عین عزت است و شعار اول حضرت اباعبدالله(ع) نیز هیهات من الذله و دعوت به عزت بود.

وی با ذکر اینکه تبلیغات رسانه‌های دشمن متمرکز بر ایجاد احساس ذلت در جوامع اسلامی است، ادامه داد: این احساس برابر با مرگ و نابودی است و هدف بزرگ اسلام یعنی احیاگری و حرکت و شکوفایی استعداد انسان‌ها تا تمدن‌سازی از بین خواهد رفت. احیا نقطه آغاز تمدن نوین اسلامی است و تنها با عزت تحقق می‌یابد.

اهل‌بیت(ع)؛ محور تلاش و نوآوری

آذرشب احیای مناقب و یاد و نام اهل‌ بیت( ع) را یکی از ابزارهای مهم احیای جوامع اسلامی دانست و توضیح داد: اهل ‌بیت(ع) محور عزت و ایجاد روحیه تلاش و ابتکار و نوآوری در این جوامع هستند. هر پیشرفت علمی‌، فکری، ادبی، هنری و نوآوری در مکتب اسلام از بستر اهل ‌بیت‌(ع) برخاسته است و هر نوآور بزرگی در شاخه‌های مختلف فقاهت و فن و غیره که در نظر بگیریم، متصل به مکتب اهل بیتی بوده است.

این پژوهشگر و نویسنده ادبیات عرب با اشاره به اینکه همایش بین‌المللی میرزا نورالله عمان سامانی با سه محور دانشگاه شهرکرد، رادیو فرهنگ و عمان سامانی یعنی دانش، فرهنگ و ادبیات در حال برگزاری است، بیان کرد: هر سه این محورها می‌توانند به احیاگری و تمدن نوین اسلامی و خدمت به اهل‌بیت(ع) ختم شوند و لذا دانشگاه باید علم‌پرور باشد و صرفاً افرادی با مجموعه اطلاعات تربیت نکند بلکه دانشگاه باید محل پرورش عالمان باشد؛ مقوله اطلاعات غیر از علم است، عالم آن است که نوآور، شکوفا، پویا و مکتشف باشد.

آذرشب تأکید کرد: محور دیگر، فرهنگ است که مسئله بسیار مهمیست اما معمولاً به آن توجه نمی‌شود؛ فرهنگ نیروی حرکت‌دهنده و جهت‌دهنده جوامع به سمت شکوفایی و تمدن‌سازی و علم واقعی است. علم به تعبیر قرآن نور است و وقتی در دل انسان‌ها می‌تابد‌، شکوفایی ایجاد می‌کند که امید است این موضوع مورد توجه رادیو فرهنگ قرار گیرد.

استاد دانشگاه تهران در خصوص محور سوم یعنی عمان سامانی، تأکید کرد: گفتمان عمان نه شهرکردی و نه فارسی بلکه گفتمان بین‌المللی است و در جهان اسلام می‌تواند گسترش یابد زیرا اساساً گفتمان او عرفانی است که جایگاه بسیار مهمی در جهان اسلام دارد.

نسبت عرفان و مقاومت

آذرشب در خصوص اهمیت عرفان و با اشاره به نگارش کتابی با عنوان «تلمسان، مقاومة و العرفان»، گفت: تلمسان نام شهری در الجزایر است که در سفر به این شهر به‌عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام در یکی از سال‌ها، دریافتم شهری عارف‌پرور است و بسیاری از اهالی این شهر عارف هستند. جالب آنکه در این شهر هم عرفان و هم مقاومت در برابر استعمار را یافتم و نیز دریافتم که یکی از عوامل طرد استعمار فرانسه از الجزایر همین عارفان بودند؛ در شهرکرد نیز احساس می‌کنم همین وضعیت حکمفرماست و این خطه هم مظهر مقاومت و هم عرفان است.

وی با تصریح اینکه عرفان به معنای خروج انسان از منیت است، ادامه داد: انسان وقتی از ظلمات منیت خارج شود‌ یعنی نور را دیده است و عاشق می‌شود. بسیاری از شعرای عرب هم شعر مقاومت و هم شعر عرفان دارند.

آذرشب با اشاره به حضورش در کنفرانسی در الجزایر با عنوان فتوت، بیان کرد: فتوت رابطه انسان با انسان و عرفان رابطه انسان با خداست، فتی از لاک خود خارج شده و عارف است و از منیت رها شده تا به‌صورت مجانی به مردم خدمت کند. در این همایش از بنده خواستند تا درباره فتوت ایران سخنرانی کنم و در تحقیقاتم متوجه شدم که فتوت در یک برهه از تاریخ از شرق تا غرب جهان اسلام گسترده شده بود.

این پژوهشگر برجسته کشور ادامه داد: بنده در پژوهشم به سلسله عرفای سقایان پرداختم و برایم جالب بود که در میانه سلسله سقایان به نام سعدی شیرازی برخورد کردم و این شاعر هشت سال در شام به سقایی می‌پرداخته که نه برای امرار معاش بلکه در عمل به طریقه سقایان بوده است. طریقه سقایان در نهایت به حضرت قمر بنی هاشم(ع)، سقای کربلا منتهی می‌شود.

ترجمه اشعار عمان سامانی به زبان عربی

آذرشب بیان کرد: مسئول کنفرانس الجزایر از من خواست که از ایران برای او تندیس کف‌العباس ببرم که آن‌را از شاه عبدالعظیم تهیه کردم و با خود به آنجا بردم، نکته جالب برایم این بود که نشان کف‌العباس بر تابلوی بزرگ کنفرانس نقش بسته بود و آنان قائل بودند که این نماد جوانمردی در شمال آفریقاست.

این پژوهشگر و مترجم برجسته زبان عربی با تصریح اینکه گفتمان عرفانی عمان سامانی به‌ویژه در جهان عرب مورد استقبال واقع می‌شود، بیان کرد: به همین منظور بنده طبق هماهنگی با دست‌اندرکاران این همایش پیشنهاد دادم که اشعار عمان را به همراه یک مقدمه خوب ترجمه و چاپ کنیم که پس از چاپ از کتاب ترجمه اشعار این شاعر در نجف اشرف و بر سر مزار وی رونمایی خواهد شد.

آذرشب با یادآوری نقش ادبیات در انتقال مفاهیم مکتب اهل‌ بیت(ع)، تصریح کرد: عمان سامانی به مدد اشعار خود توانسته است مفاهیم عرفان و عشق مکتب عاشورایی را به مخاطبان خود ارائه دهد.