کد خبر: ۴۰۹۵۹۳۲

تاریخ: ۰۹ آبان ۱۴۰۱ - ۱۴:۵۹

استاد حوزه علمیه تبیین کرد:

سقط جنین از منظر اخلاق و استدلال‌های موافقان و مخالفان

حجت‌الاسلام علیرضا آل بویه با بیان اینکه پژوهشگران غربی درباره سقط جنین از منظر اخلاقی مطالب بسیاری را مطرح کرده‌اند، گفت: از جمله استدلالهای آنها برای مخالفت با سقط جنین این است که انسان با مرگ مغزی از بین می‌رود، بنابراین با رشد مغزی یعنی از دو ماهگی حیاتش آغاز شده است.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا آل بویه، استاد، نویسنده و پژوهشگر حوزه علمیه، 9 آبان در نشست علمی «جمعیت؛ بررسی اخلاقی سقط جنین» گفت: در کشورهای غربی بسیار به سقط جنین از منظر اخلاقی و... پرداخته‌اند و  هزاران کتاب و مقاله در این باره نوشته شده است. ادبیات اخلاق سقط جنین در ایران در گذشته رواج نداشت، ولی در یکی دو دهه اخیر به این بحث پرداخته شده است. قبل از شروع بنده برای نوشتن کتاب در این زمینه، حدود 15 مقاله وجود داشت، ولی الان مطالب خوبی منتشر شده و در حال انتشار است.

استاد حوزه علمیه اظهار کرد: 20 مقاله در طول ده سال اخیر منتشر شده است و وقتی کتاب «سقط جنین از منظر اخلاقی» از بنده منتشر شد، اولین کتاب در این زمینه بود. سپس کتابی از نعیمه پورمحمدی منتشر شد، ولی با آنچه در غرب منتشر شده است فاصله زیادی داریم. در سال 1971 تامسون مقاله‌ای را در دفاع از سقط جنین نوشت که بارها چاپ شده و به آن ارجاع داده شده و از بانفوذترین مقالات علمی است و تقریبا در مباحث جدی در این باره ارجاعاتی به آن وجود دارد. از دید ویراستار این مقاله تا سال 1986 بیش از هر مقاله دیگری در فلسفه معاصر غرب مورد توجه بود. دیوید بوئین که خودش سعی کرده سقط جنین را اخلاقی نشان دهد خواسته استدلال تامسون را اصلاح کند و او هم معتقد است که این مقاله بیش از هر مقاله دیگری نقد شده است.

استاد و نویسنده حوزه علمیه اضافه کرد: مری وارنِ یک اشکال اساسی به مخالفان سقط جنین وارد کرده است؛ مخالفان سقط جنین می‌گویند که جنین انسان است و کشتن انسان غیراخلاقی است. پس کشتن جنین هم نادرست و غیراخلاقی است. وارن اشکال اساسی وارد کرده و گفته جنین، انسان هست و ژن انسانی دارد، ولی انسان بودن او از منظر پزشکی و زیستی است. وقتی می‌گوییم کشتن انسان از نظر اخلاقی نادرست است، یعنی کشتن انسانی که اجتماعی است و توانسته با دیگران ارتباط برقرار کند.

آل بویه تاکید کرد: او با این استدلال می‌گوید باید بین شخص و انسان تفاوت قائل شویم. حال اگر جنین شخص محسوب شود، کشتن او درست نیست، ولی اگر شخص محسوب نشود، کشتن او غیراخلاقی نیست. تامسون معتقد است که جنین از لحظه لقاح، شخص نیست و یکی دو ماه قبل از پایان بارداری، شخص محسوب می‌شود. لذا تلاش کرده است تا ثابت کند سقط جنین از لحاظ اخلاقی نادرست نیست.

تفاوت در نوع بارداری و تاثیر آن بر سقط جنین

وی در ادامه گفت: وارن بین بارداری خواسته و ناخواسته فرق می‌گذارد و می‌گوید که چون مادر با اراده خودش باردار شده و موجود جدید را در هستی وارد کرده حق نابودی او را ندارد مگر در مواردی که جان جنین در تعارض با جان مادر باشد. ولی در بارداری ناخواسته چون مادر قصدی نداشته و از وسایل بارداری هم استفاده کرده است و یا زنی که با تجاوز باردار می‌شود، جنین حق استفاده از رحم زن را ندارد. سؤال جدی که در برابر وارن وجود دارد این است که شخص اجتماعی چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؛ او (وارن) عقلانیت، خودآگاهی و استعداد ارتباط برقرار کردن با دیگران را از جمله این ویژگی‌ها برشمرده است؛ یعنی شخص باید درکی از هستومندی خود داشته باشد.

استاد حوزه علمیه اضافه کرد: لازمه پذیرش این دیدگاه (وارن) آن است که بگوییم چه فرقی بین وقتی که جنین متولد می‌شود با وقتی که جنین در رحم است وجود دارد؟ زیرا نوزاد هم مانند جنین، واجد شان اخلاقی نیست پس کشتن نوزاد هم کار غیراخلاقی نیست. وارن گرچه می‌پذیرد نظریه وی چنین لازمه‌ای دارد ولی زیر بار آن نرفته و نوزادکشی را درست نمی‌داند. لذا استدلالات پیامدگرایانه آورده و نوزادکشی را نادرست می‌داند، ولی برخی لازمه دیدگاهشان را هم می‌پذیرند و نه تنها کشتن جنین را غیراخلاقی نمی‌دانند، کشتن نوزاد را هم تا یک ماه و سه ماه غیراخلاقی نمی‌دانند.

نظریه وجود مستمر شوارتز

استاد حوزه علمیه گفت: شوارتز از کسانی است که مخالف سقط جنین است و می‌گوید اگر کشتن ما انسان‌ها به لحاظ اخلاقی درست نیست، باید به گذشته خود رجوع کنیم و ببینیم که وجود مستمر داریم؛ یعنی من همان هستم که 20 سال قبل و 40 سال قبل بودم و همان هستم که در رحم مادر بودم. اگر تخمکی لقاح یافت و موجودی پا به عرصه وجود گذاشت رشد کرده و به انسان تبدیل می‌شود و چون کشتن انسان درست نیست، کشتن جنین هم درست نیست.

آل بویه بیان کرد: استدلال دیگری که مطرح شده است، اشاره به ویژگی اصلی انسان دارد؛ یعنی انسان چه ویژگی‌ای دارد که او را از همه موجودات دیگر متمایز می‌کند. یکی از محققان غربی برای به دست آوردن این ویژگی مرگ را تحلیل می‌کند تا از آغاز حیات انسان، نتیجه بگیرد. او می‌گوید که ما انسانها وقتی مرده به حساب می‌آییم که دچار مرگ مغزی شویم. بنابراین آغاز حیات ما هم وقتی است که مغز فعالیت خود را شروع کرده و آن در دو ماهگی رخ می‌دهد. بنده از این نظریه برای اثبات مخالفت قرآن با سقط جنین بهره بسیاری برده‌ام و از این منظر آیات مرتبط را تحلیل کرده‌ام.