کد خبر: ۴۱۰۴۰۸۲

تاریخ: ۱۲ آذر ۱۴۰۱ - ۱۰:۳۴

به مناسبت روز قانون اساسی

کدام آیات قرآن در اصول قانون اساسی ذکر شده است؟

بررسی 177 اصل قانون اساسی نشان می‌دهد که 6 آیه شریفه قرآن به ترتیب در اصول 7، 8، 11، 14 و 151 قانون اساسی به طور مستقیم بیان شده است.

12 آذر سالروز تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی در همه‌پرسی سال 1358 با تأیید مردم است؛ قانونی که در دوازده فصل و یکصد و هفتاد و پنج اصل از سوی مجلس خبرگان قانون اساسی تهیه و تصویب شد که البته پس از بازنگری در قانون اساسی در سال 1368 به 14 فصل و 177 اصل تغییر یافت. براین مبنا این روز در تقویم رسمی کشور «روز قانون اساسی» نامگذاری شده است.

از جمله مهمترین مبانی قانون اساسی، مبانی دینی از جمله آموزه‌ها و آیات قرآن کریم است که همه اصول قانون اساسی به نوعی مستند به آن است اما در برخی اصول قانون اساسی به صراحت آیه قرآن ذکر شده و استناد قرآنی آن اصل مشخص شده که شامل 5 اصل 7، 8، 11، 14 و 151 است که در این یادداشت به بیان این اصول می‌پردازیم.

اصل 7: طبق دستور قرآن كریم: «وَ أمْرُهُمْ شُوری‏ بَینَهُم (و) شاوِرْهُمْ فِی الأمْرِ»، شوراها: مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از اركان تصمیم‌‏گیری و اداره امور كشورند. موارد، طرز تشكیل و حدود اختیارات و وظایف شورا‏ها را این قانون و قوانین ناشی از آن معین می‏‌كند.

دو آیه ذکر شده در این اصل به ترتیب آیات 38 سوره «شورا» و 159 سوره «آل عمران» هستند.

اصل 8: در جمهوری اسلامی ایران دعوت به خیر، امر به معروف و نهی از منكر وظیفه‌‏ای است همگانی و متقابل بر عهده مردم نسبت به یكدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت. شرایط و حدود و كیفیت آن را قانون معین می‏‌كند. «وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أوْلِیاءُ بَعْضٍ یأمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ ینْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ».

آیه استنادی در این اصل آیه 71 سوره «توبه» است.

اصل 11: به حكم آیه كریمه: «إِنَّ هذِهِ اُمَّتُكُمْ اُمَّةً واحِدَةً وَ اَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ»، همه مسلمانان یك اُمتند و دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست كلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و كوشش پیگیر به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد.

آیه بیان شده در این اصل آیه 92 سوره «انبیا» است.

اصل 14: به حكم آیه شریفه «لا ینْهاكُمُ اللهُ عَنِ الَّذینَ لَمْ یقاتِلُوكُمْ فِی الدِّینِ وَ لَمْ یخْرِجُوكُمْ مِنْ دِیارِكُمْ اَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَیهِمْ إِنَّ اللهَ یحِبُّ الْمُقْسِطینَ» دولت جمهوری اسلامی ایران و مسلمانان موظفند نسبت به افراد غیرمسلمان با اخلاق حسنه و قسط و عدل اسلامی عمل نمایند و حقوق انسانی آنان را رعایت كنند. این اصل در حق كسانی اعتبار دارد كه بر ضد اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام نكنند.

در این اصل آیه 8 سوره «ممتحنه» مورد استناد قرار گرفته است.

اصل 151: به حكم آیه كریمه «وَ أعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَیلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ آخَرینَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ یعْلَمُهُمْ» دولت موظف است برای همه افراد كشور برنامه و امكانات آموزش نظامی را بر طبق موازین اسلامی فراهم نماید، به طوری كه همه افراد همواره توانایی دفاع مسلحانه از كشور و نظام جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند، ولی داشتن اسلحه باید با اجازه مقامات رسمی باشد.

این اصل نیز برگرفته از آیه 60 سوره «انفال» است.

بررسی این آیات و اصول قانون اساسی برخاسته از آن بیانگر جایگاه مهم و اساسی مشورت در حکمرانی دینی، اهمیت امر به معروف و نهی از منکر به منزله یک وظیفه همگانی و عمومی، نوع سیاست خارجی دولت جمهوری اسلامی در قبال دولت‌ها و ملت‌های اسلامی و غیر اسلامی با تأکید بر وحدت‌گرایی در قبال جهان اسلام و عدالت‌گرایی در برابر کشورهای غیر اسلامی غیر متخاصم و در نهایت توجه و تأکید اساسی بر تقویت توان و بنیه دفاعی و نظامی و آموزش نظامی عمومی دارد.