کد خبر: ۴۱۲۶۶۷۴

تاریخ: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ - ۰۸:۲۹

فرقه‌شناسی مهدویت /۱

غلو؛ مهمترین عامل شکل‌گیری فرقه‌های انحرافی مهدویت

یک مدرس معارف مهدویت با بیان اینکه غلو مهمترین عامل در شکل‌گیری فرقه‌های انحرافی مهدویت است، گفت: شناخت ریشه و آشنایی بیشتر با این مسلک‌ها کمک کند که بتوانیم مردم را آگاه کرده و به آنها بگوییم که بسیاری از فرقه‌های نوظهور مهدویت ریشه در فرقه شیخیه و غالیان دارد.

مهدویت یکی از تفکرات مهم و اساسی شیعیان است. این جریان در طول تاریخ فراز و نشیب‌های بسیاری را از سر گذرانده و مدعیان دروغین در برهه‌هایی از تاریخ این تفکر را به انحراف برده و سبب شکل‌گیری فرقه‌های انحرافی شده‌اند. به دلیل اهمیتی که شناخت تفکر اصیل مهدویت به ویژه در روزگار ما دارد خبرنگار ایکنا کرمان در گفت‌وگو با نعیمه بابایی، مدرس معارف مهدویت در حوزه و دانشگاه به موضوع فرقه شناسی در حوزه مهدویت پرداخته است که در ادامه تقدیم مخاطبان می‌شود.

بابایی در ابتدا به اهمیت شناخت فرقه‌های انحرافی مهدویت پرداخت و با مهم دانستن اظهار نظر در مباحث مهدویت از سوی اهل فن و متخصصان، گفت: مهدویت ادامه نبوت انبیا، مصداق هدایت الهی و محور نجات بشریت است؛ لذا بررسی مباحث مهدویت و اظهار نظر درباره آن همانند دیگر موضوعات تخصصی متعلق به اهل فن و عالمان این عرصه است. اندیشه‌های مهدویت در عرصه‌های مختلف زندگی جوامع اسلامی به‌ویژه جوامع شیعی رونق بسیار داشته و پیروانی جان بر کف گرد خود فراهم آورده است.

وی ادامه داد: بد اندیشان، امویان و عباسیان زمان به درستی درک کرده‌اند که کمترین پیامد باور به مهدویت در واقع احیای تفکر اسلامی، رشد فرهنگ شیعی و ظلم ستیزی است که این سبک از زندگی و بینش، با بنیان‌ها و دنیای آنها سازگاری ندارد از این رو همیشه بر آن بوده‌اند تا به‌صورت مستقیم یا از طریق مزدوران خود این اندیشه را تحریف کرده و از پویایی آن جلوگیری کنند. بنابراین ارائه عالمانه فرهنگ انتظار و مهدویت در عصر حاضر ضرورتی عینی می‌یابد تا این جریان را از آسیب‌های ناشی از حرکت‌های جاهلانه و سواستفاده‌های شیادان حفظ کند و مانند همیشه فرهنگ اصیل اسلامی الهام بخش تمام آزادی‌خواهان جهان باشد تا به جای سرخوردگی، امید افزایی را در جامعه منتظران به همراه آورد.

این مبلغ مهدویت تصریح کرد: به بیان دیگر اگر دوستان ناآگاه و دست‌های پیدا و پنهان دشمن آگاه را در انحراف و تحریف اندیشه مهدویت بشناسیم و بدانیم امویان و عباسیان در گذشته و نظام‌های توسعه در دوران معاصر تلاش‌های بسیاری را برای وارونه نمایی، بی اثر کردن و خشن و خرافی جلوه دادن فرهنگ مهدویت انجام داده‌اند؛ در ارائه، تبلیغ عالمانه و فعالیت فراگیر برای تمام اقشار جامعه خواهیم کوشید.

وی با بیان اینکه به یقین اگر در جامعه تبیین صحیح و منطقی از دین صورت پذیرد و فرهنگ پرسشگری در میان مردم رواج یابد کمتر شاهد مکر و حیله مدعیان دروغین و سواستفاده کنندگان از اندیشه مهدویت خواهیم بود، افزود: عالمان دینی و متخصصان در امر مهدویت وظیفه دارند علاوه بر تلاش در گسترش فرهنگ اصیل مهدوی به انحرافات پاسخ داده تا در غبار فتنه‌ها حق بر مردم نمایان شود. زیرا به دستور ائمه(ع) رسالت علما تبلیغ دین و رسالت مردم نیز پیروی از علما به‌عنوان متخصصان این امر است.

بابایی با اشاره به سخنی از امام جواد(ع) و امام حسن عسکری(ع) در اهمیت روشنگری عالمان دین و پیروی مردم از آنها، اظهار کرد: عالمان دینی باید مدعیان نیابت امام مهدی(عج) را مشخص کنند تا محبان امام در دام تزویر این شیادان گرفتار نشوند.

این فعال مهدوی در ادامه به شکل گیری انحرافات در حوزه مهدویت پرداخت و گفت: یکی از دلایل این انحراف مسئله غلو است. غلو در لغت به معنای تجاوز و از مرز و حد معین بیرون رفتن است. غلو به معنای خروج از میانه روی و اعتدال است و در مسائل اعتقادی غلو به معنای بلندپروازی و گزاف گویی است. مرحوم شیخ مفید در توضیح مفهوم غلو می‌گوید غلو در لغت عبور از حد و مرز مشخص و بیرون رفتن از میانه‌روی است. خداوند متعال می‌فرماید اهل کتاب در دین خود غلو نکنید، کلام دیگری را به خدا نسبت ندهید. بنابراین غلو در اعتقادات یعنی نسبت‌هایی به بزرگان داده شود که در آنها نیست.

این مدرس مهدویت خاطر نشان کرد: متأسفانه زیاده روی در اعتقاد به رهبران الهی از دیرباز در میان دینداران وجود داشته و سبب انحراف آنها از راه راست بوده و آنها را از شناخت حقیقی بازداشته است که نمونه‌های آن در دین یهود و مسیحیت وجود داشته و در قرآن نیز به این موضوع اشاره شده است.

وی با بیان اینکه غلو و بزرگنمایی از نظر قرآن، پیامبر(ص) و در اندیشه ائمه(ع) نکوهش و ریشه و اساس شرک شناخته شده است، گفت: ائمه به هر مناسبت غلو را محکوم کرده و غلو کنندگان را از خود رانده‌اند و در این رابطه احادیث فراوانی نقد شده است. امام علی(ع) فرمود دو کس درباره من سرانجام به هلاکت می‌رسند اول دوست داری که زیاده روی می‌کند و مرا در جایگاهی که نیستم قرار می‌دهد و به گونه‌ای ستایش می‌کند که در من نیست و دوم دشمن ناروا که به من تهمت می‌زند و به آنچه در من نیست و از آن برائت می‌جویم نسبت می‌دهد.

بابایی در ادامه به پیشینه غلو کنندگان در تاریخ و اسلام پرداخت و گفت: تاریخ پیدایش غلات با رحلت پیامبر(ص) در یک روز بوده است. هنوز پیکر مطهر رسول‌الله روی زمین بود که در این هنگام یکی از خلفا با صدای رسا فریاد بر‌آورد و گفت «به خدا سوگند اگر کسی بگوید رسول خدا مرده او را به قتل می‌رسانم. پیامبر نمرده بلکه تنها از ما پنهان شده است همانگونه که موسی چهل شب از قوم خود غایب شد به خدا سوگند که رسول خدا مانند موسی به سوی قوم خود باز می‌گردد که در این زمان یکی دیگر از صحابه پیامبر به او گفت: هر کس خدا را می‌پرستد او زنده است و نمی‌میرد پروردگار عالم پیامبرش را به سوی خود خواند و بدن او نیز هم اکنون در میان شماست.»

وی با بیان اینکه در طول تاریخ فرقه‌های زیادی بودند که درباره ائمه اطهار غلو داشتند مانند فرقه‌های هاشمیه، مختاریه، خطابیه، منیریه و فرقه شیخیه گفت: فرقه شیخیه به دوران ما نزدیکتر است. بنیانگذار فرقه شیخی شیخ احمد احسایی است که در قرن ۱۲ هجری می‌زیست. میدان فعالیت این گروه به‌طور عمده ایران و اساس اعتقاد این فرقه غلو نسبت به ائمه(ع) و پیامبر اسلام(ص) است که آنها را علت‌های چهارگانه می‌دانند.

بابایی با اشاره به برخی اعتقادات شرک گونه فرقه شیخیه از جمله اینکه معتقدند ائمه(ع) و پیامبر اسلام(ص) همه جهان را خلق کردند و یا اینکه امام زمان(عج) در عالم قلیایی می‌باشد و... ادامه داد: آنها عقیده‌ای به معاد و آخرت ندارند و به جای امام زمان(عج) و نایب امام زمان و مراجع تقلید عقیده به رکن رابع دارند که گویی این رکن را در حد امام زمان می‌دانند. این رکن کسی نیست جز یک انسان عادی که مدیریت این گروه را در زمان‌های مختلف برعهده می‌گیرد.

وی با بیان اینکه فرقه شیخیه مادر یک سلسله از گروه‌ها و مرام‌های شناخته شده سیاسی مانند وهابی‌گری، بهائیت و بعضی از فرقه‌هایی است که در لباس مذهب ورود کردند، تصریح کرد: شناخت این فرقه‌های انحرافی اهمیت به‌سزایی دارد زیرا شناخت ریشه و آشنایی بیشتر با این مسلک‌ها کمک کند که ما بتوانیم مردم را آگاه کرده و به آنها بگوییم که بسیاری از فرقه‌های نوظهور مهدویت ریشه در فرقه شیخیه و غلو دارد؛ حتی بسیاری از افرادی که خود عضو فرقه شیخیه هستند از عقاید اصلی این گروه خبر ندارند و ناآگاهانه از پیشینیان خود تبعیت می‌کنند.