کد خبر: ۴۱۳۴۵۰۴

تاریخ: ۲۷ فروردين ۱۴۰۲ - ۱۱:۴۷

حجت‌الاسلام مصباحی‌مقدم پاسخ داد:

تفاوت ربای حلال و حرام چیست؟

عضو مجلس تشخیص مصلحت نظام گفت: در قرآن دو نوع ربای حلال و حرام مطرح شده که ربای حلال یعنی دریافت مبلغی بیش از مبلغ قرض بدون شرط و ربای حرام همان شرطی است که قرض‌دهنده در ابتدا مطرح می‌کند.

به گزارش خبرنگار ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین غلامرضا مصباحی‌مقدم، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع)، در پیش‌نشست اول سومین همایش ملی قرض نیکو با عنوان «بانکداری قرض‌الحسنه در بنیان‌های قرآنی» اظهار کرد: از قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ما شاهد راه‌اندازی صندوق‌های قرض الحسنه از طرف متدینین و خیرین بودیم و انصافاً منتظر نماندند تا یک دستگاه دولتی بیاید و از آنها حمایت کند اما به برکت انقلاب اسلامی ما شاهد رشد و توسعه صندوق‌های قرض‌الحسنه به صورت رسمی بودیم و حتی در بانک‌ها دو نوع حساب جاری و قرض‌الحسنه راه‌اندازی شد و بانک‌ها به صورت رسمی به وام‌دهی به نیازمندان در قالب قرض‌الحسنه مبادرت ورزیدند.

وی یادآور شد: همچنین یکی دیگر از اتفاقات مثبت تأسیس کمیته امداد امام خمینی(ره) بود که اساس کار خود را اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه به افراد تحت پوشش و افرادی که تحت پوشش نیستند قرار داد و از سوی دیگر الحمدالله امروز شاهد شکل‌گیری دو بانک قرض‌الحسنه مهر ایران و رسالت هستیم و این دو بانک توانسته‌اند بخشی از نیازهای خُرد جامعه را در قالب قرض‌الحسنه پوشش دهند.

نکته مثبت برای صندوق‌های قرض‌الحسنه

عضو مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه اطلاعات به دست‌آمده نشان می‌دهند مردم وام‌های قرض‌الحسنه را به موقع پرداخت می‌کنند، گفت: ولی بعضاً در بانک‌های بزرگ کشور که وام‌های غیرقرض‌الحسنه پرداخت می‌کنند تأخیر در پرداخت اقساط وجود دارد و این یک نکته بسیار مهم و مثبت در رابطه با صندوق‌ها و بانک‌های قرض الحسنه وجود دارد.

وی بیان کرد: باید پدیده قرض‌الحسنه را در کشور تشویق و توسعه داد و جه بسا باید از متن قرآن برای توسعه پایه صندوق‌های قرض‌الحسنه استفاده کرد. قرآن کریم، قرض‌الحسنه را در مقابل ربا قرار داده و توصیه می‌کند از ربا فرار کنید و قرض‌الحسنه را مورد توجه قرار دهید.

مصباحی‌مقدم ادامه داد: رباخواری از اشد گناهان کبیره است و خداوند در قرآن وعده آتش جهنم را به رباخواران داده است. قرآن کریم صدقات را مورد تأکید داده و صدقه معنای عام دارد و شامل قرض‌الحسنه هم می‌شود.

ربا، اضعاف مضاعف است

وی با بیان اینکه ربا همانند اضعاف مضاعف است، عنوان کرد: در مرحله اول فرد را بیش از آنچه که هست بدهکار می‌کند و اگر نتواند بدهی خود را پرداخت کند در مرحله بعد به بدهی‌هایش افزوده می‌شود.

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: صدقه و زکات موجب می‌شود ذخایر مال افراد رشد و توسعه یابد و قرآن به شدت برروی زکات و صدقه تأکید دارد. در قرآن دو نوع ربا مطرح شده که یکی ربای حلال و دیگری ربای حرام است. ربای حلال یعنی اینکه فرد قرض‌دهنده پولی را بدون چشم‌داشت و شرطی به فردی قرض داده و فرد قرض‌گیرنده به صورت داوطلبانه مبلغی را اضافه بازمی‌گرداند و در اینجا ربای حلال اتفاق افتاده، چون فرد قرض‌دهنده شرطی را در این بین نگذاشته و هر مبلغ اضافه داوطلبانه بازگردانده شده ولی ربای حرام به خاطر اینکه در آن شرط وجود دارد حرام شمرده شده است. در ربای حلال درست است عمل حرام اتفاق نیفتاده و شرطی وجود ندارد ولی دیگر این نوع قرض را نمی‌توان حسنه دانست و نزد خدا جایگاه و ارزشی ندارد. قرضی نزد خداوند دارای ارزش است که حسنه باشد.

مصباحی‌مقدم گفت: بهترین نوع قرض نوعی است که بدون شرط، آن قرض نفعی داشته باشد. همچنین بعضی‌ها قرض می‌دهند و در ازای قرضی که می‌دهند از فرد قرض‌گیرنده گرویی دریافت می‌کند و این گرویی ایرادی ندارد و حتی اگر فرد قرض گیرنده اجازه استفاده از آن گرویی را دهد می‌توان از آن استفاده کرد ولی به شرط اینکه فرد قرض‌گیرنده اجازه دهد.

وی با بیان اینکه قرض‌الحسنه مشکل نیازمندان را حل و فصل می‌کند، افزود: واقعاً اگر فردی نیازمند نبود به سمت وام قرض‌الحسنه می‌آمد؟ انصاف نیست به فرد نیازمند پول قرض داد و سپس برای بازگرداندن، بیش از اصل پول شرط گذاشت.

وظایف ذاتی قرض‌گیرنده

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) به وظایف ذاتی قرض‌گیرنده اشاره کرد و گفت: قرض‌گیرنده نسبت به قرض‌دهنده وظایفی دارد. قرض‌گیرنده باید سر موقع بدهی خود را پرداخت کند ولی اگر این عدم پرداخت عمدی نبود باید به او فرصت داد و نباید نسبت به تأخیر به وجودآمده مبلغ اضافی را طلب کرد. از نظر اسلام کسی که پولی را قرض می‌کند و توانایی پرداخت آن را دارد اما به عمد پرداخت نمی‌کند او دزد متجاوز است و می‌توان آبروی او را در بازار برد.

مصباحی‌مقدم در پایان تأکید کرد: گاهی اوقات فرد قرض‌گیرنده یا وام‌گیرنده تحت عنوان درمان یا خرید جهیزیه نوعروس مبادرت به دریافت وام قرض‌الحسنه می‌کند اما به جای آن به سمت خرید خودرو یا طلا و دلار روی می‌آورد. از نظر شرعی در اینجا فرد قرض‌گیرنده دست به عمل فریب زده و اگر برای قرض‌دهنده اثبات شود و مدارک مستدل داشته باشد می‌تواند مال او را تصرف کند.