کد خبر: ۴۱۵۹۶۹۵

تاریخ: ۱۶ مرداد ۱۴۰۲ - ۱۲:۲۹

در صحبت قرآن/ 194

آدمی بر آنچه از نیک و بد می‌کند بصیر است

قوانین اخلاقی با چنان وضوح و روشنی در کتاب دل نوشته شده است که هیچ کس نمی‌تواند عذر آورد که ندانستم و نفهمیدم زیرا مثل آفتاب روشن است که آدمی تکبّر و غرور و حرص و ظلم و امثال این صفات را دوست نمی‌دارد.

۳۶۵ روز در صحبت قرآن نوشته استاد حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای، کتاب چهارم از مجموعه کتاب‌های جوانان و فرهنگ جهانی است. این مجموعه با هدف شناساندن فرهنگ و ادبیات به جوانان اولین بار سال ۱۳۹۰ به همت نشر سخن تدوین منتشر شده است.

کتاب «۳۶۵ روز در صحبت قرآن» ۳۶۵ قطعه کوتاه و بلند از قرآن برای آشنایی جوانان با تعلیمات فراگیر قرآن انتخاب شده و کوشش شده است که این گنجینه تصویری از ابعاد گوناگون کلام آسمانی برای مخاطب ترسیم کند.

این کتاب، تفسیر در معنی اصطلاحی کلمه مانند تفاسیری چون کشاف و مجمع البیان و امثال آن نیست، بلکه بیشتر انعکاسی از کتاب وحی در ادب عرفانی فارسی و اسلامی است و نگاهی دارد به قرآن از دیدگاه ادبی، زیباشناسی و اخلاقی، اجتماعی و عرفانی.

گروه اندیشه ایکنا به منظور بهره‌مندی مخاطبان خود از این گنجینه قرآنی و ادبی اقدام به انتشار قطعه‌‎هایی از کتاب «در صحبت قرآن» کرده است. یکصد و نود و چهارمین قسمت از تحفه این کتاب با عنوان «آدمی بر آنچه از نیک و بد می‌کند بصیر است» تقدیم مخاطبان گرامی می‌شود.

بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ / وَلَوْ أَلْقَى مَعَاذِيرَهُ ﴿۱۵﴾ (قیامت15-14)

بلکه انسان خود (در این حال) بر نفس خود بصیر است(14) اگر چه عذرها بیاورد و بهانه‌ها کند(15)

قوانین اخلاقی با چنان وضوح و روشنی در کتاب دل نوشته شده است که هیچ کس نمی‌تواند عذر آورد که ندانستم و نفهمیدم زیرا مثل آفتاب روشن است که آدمی تکبّر و غرور و حرص و ظلم و امثال این صفات را دوست نمی‌دارد. بنابراین اگر روا بدارد که با دیگران چنین اوصافی داشته باشد هیچ عذری از او پذیرفته نیست و هرگز نمی‌تواند به عذر جهل متوسل شود و همچنین آدمی انسانهای خوش خُلق و خوش قول و سخاوتمند و عدالت‌پیشه و منصف و متواضع را دوست دارد و اگر به این صفات خود را نیاراسته است از کاهلی و خود‌خواهی و بی‌اعتنایی به قوانین الهی است، بنابراین در پیشگاه الهی کسی نمی‌تواند چنین عذر‌هایی را عرضه کند عذرهایی که خود از دیگران هرگز نخواهد پذیرفت.

راحت مردم طلب آزار چیست
جز خجلی حاصل این کار چیست
روز قیامت که بود داوری
شرم نداری که چه عذر آوری (نظامی، مخزن الاسرار)

امروز غرّه‌ای به فصاحت که در سخن
هر نکته را هزار دلایل بیاوری
فردا فصیح باشی در موضع حساب
گر علتی بگویی و عذری بیاوری (سعدی)

اما اگر شخص صادقانه و به ‌راستی بر زشتی‌ کاری واقف نباشد مشمول آن آیت دیگر الهی خواهد بود که: «هر کس از روی جهل کار بدی انجام دهد آنگاه توبه کند و به اصلاح و جبران پردازد خداوند بخشنده و مهربان است» (انعام54)