کد خبر: ۴۱۶۹۵۶۱

تاریخ: ۲۷ شهريور ۱۴۰۲ - ۱۱:۱۰

نسخه خطی سیره نبوی ابن هشام بررسی شد

نخستین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی «بلاغ» با حضور نسخه‌شناسان، مصححان و فهرست‌نگاران به منظور بررسی نسخه خطی سیره نبوی رسول الله تالیف ابن هشام، در سالن محدث ارموی تالار ایرانشناسی کتابخانه ملّی ایران برگزار شد.

به گزارش ایکنا، به نقل از روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نخستین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی «بلاغ» با حضور نسخه‌شناسان، مصححان و فهرست‌نگاران به منظور بررسی نسخه خطّی سیره نبوی رسول الله تالیف ابن هشام، در سالن محدث ارموی تالار ایرانشناسی کتابخانه ملّی ایران برگزار شد.

در این نشست تخصصی که با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران و انجمن علمی تحقیق و تصحیح نسخه‌های خطی ایران برگزارشد زهیر طیّب؛ مدیر انجمن علمی تحقیق و تصحیح نسخه‌های خطّی ایران، علی بهرامیان؛ معاون علمی دایره المعارف بزرگ اسلامی، سید محمدمنصور طباطبایی؛ دانشیار زبان و ادب فارسی دانشگاه تهران درباره جایگاه و اهمیت تصحیح متون و دست نوشته های خطی صحبت کردند.

در ابتدای این نشستِ تخصصی محمدصادق ابراهیمیان شرح مختصری از نسخه خطّی سیره نبوی رسول الله ابن هشام که در مخازن کتابخانه ملّی ایران موجود است را ارائه کرد و درباره کاتب اثر، چند خط بودن و غیره توضیح داد.

زهیر طیّب مدیر انجمن علمی تحقیق و تصحیح نسخه‌های خطّی ایران در ادامه به سیره نبوی نوشته ابن اسحاق و ابن هشام و تبویب، به سی جزء نسخ خطی اشاره کرد و گفت: برگزاری نشست‌هایی از این دست در انجمن علمی نسخه‌های خطی برگزار می‌شد، اما ایده برپایی نشست‌هایی مربوط به نسخ خطی در کتابخانه ملّی ایران به عنوان یک نهاد مرجع امری مهم و ارزشمند است.

علی بهرامیان معاون علمی دایره المعارف بزرگ اسلامی با اشاره به این مطلب که سیره نبوی رسول الله ابن هشام و ابن اسحاق نقش مهمی در روند تمدن اسلامی در جهان داشته است اظهار داشت: افرادی که با زندگی پیامبر اسلام آشنایی دارند می‌دانند که کتاب سیره نبوی یکی از مهمترین مکتوبات در حوزه اسلام‌شناسی و تمدن اسلامی است زیرا در این کتاب، کاتب مطالبی را از دیدگاه مردم و شناخت آنها نسبت به زندگی پیامبر(ص) گردآوری کرده است. این کتاب روایت مردم مدینه بعد از هجرت پیامبر از مکه به مدینه را شامل می‌شود و نکته قابل تامل این است که حتی مسائل مربوط به قبل از هجرت نیز از دیدگاه مردم مدینه بیان شده است. یکی از مهمترین نکات در این نسخه خطّی چگونگی تنظیم و تدوین روایت‌ها کنار یکدیگر است به گونه‌ای که تصویر ارائه‌شده از پیامبر(ص) در این کتاب، تصویری کماکان ثابت است.

وی ادامه داد: شیوه نگاه ابن اسحاق به سیره پیامبر(ص) تاثیر بسیاری بر شناخت و آگاهی مسلمانان از حضرت و شیوه زندگی بزرگوار ایشان داشته است.

زهیر طیّب در تکمیل صحبت‌های بهرامیان متذکر شد: از نظر نسخه‌شناسی، موضوعی که درباره این کتاب مطرح است، این است که در برخی مقاطع بخش‌هایی از آن مربوط به یک زمان نیست. بنابراین توجه به این موضوع که این کتاب در چه زمان‌هایی نوشته شده و یا اینکه آیا مورد بازنویسی قرار گرفته است باید در مطالعات نسخه‌شناسی مورد توجه قرار گیرد و علت‌یابی شود.

بهرامیان معاون علمی دائره المعارف بزرگ اسلامی تصریح کرد: از سیره ابن اسحاق اثری برجای نمانده است و ظاهرا فقط بخشی از آن در آفریقا یافت شده است و ابن هشام سیره را از ابن اسحاق تهذیب و بسیاری را حذف کرد و بخش‌هایی را هم به آن افزوده است که به اعتقاد من مقدمه اصغر مهدوی بر خلاصه سیره ابن اسحاق بهترین اطلاعات را درباره سیره و سیره‌نویسی به دست می‌دهد. ضمن اینکه سیره ابن هشام نیاز به تصحیح دارد.

وزارتخانه‌ای برای مخطوطات ایران تاسیس شود

سید محمدمنصور طباطبایی؛ دانشیار زبان و ادب فارسی دانشگاه تهران گفت: یکی از مهمترین سیره‌ها «المنتقی» از سعید الدین محمد کازرونی است و در مسجد جامع عتیق شیراز هر جمعه سیره‌خوانی رواج داشته است. مرحوم حائری رییس فقید کتابخانه مجلس شورای اسلامی در صحبت‌های خود بیان می‌کرد که تاریخ ادبیات و اسلام را باید بر مبنای نسخه‌های خطّی از نو نگارش کرد زیرا با همپوشانی ترجمه‌های متعدد و فهرست نسخه‌های ناشناس می‌توان شناسایی نسخ بدون عنوان و مولف را انجام داد.

وی ادامه داد: در شرایط حاضر کتابخانه‌های متعددی با منابع خطّی ارزشمندی در ایران وجود دارد که به عنوان مراکز مرجع فعالیت می‌کنند و هر یک بر اساس دستور العمل خود پیش می‌روند. اما آنچه مسلم است برای برنامه ریزی درباره نسخ خطّی، باید وزارتخانه ای با داشتن ردیف بودجه مشخص و سالیانه، متولی مخطوطات ایران باشد که بر اساس دستور العمل واحد و جامعی عمل کنند.

سید محمدمنصور طباطبایی خاطرنشان کرد: در ذیل فعالیت‌های مربوط به نسخه‌شناسی باید مخزن جامعی از فهارس مخطوطات جهان اسلام به صورت الکترونیکی ایجاد کرد تا بتوان بانک غنی اطلاعاتی در این زمینه داشته باشیم.