کد خبر: ۴۱۷۸۰۷۵

تاریخ: ۱۴ آبان ۱۴۰۲ - ۱۰:۴۷

یادداشت

هنر قانون‌گذار در کاهش بدحجابی

برخی تحقیقات میدانی، ارضای نیاز ذاتی فرد به تأیید اجتماعی را مهم‏ترین علت بدحجابی شناخته‌اند؛ لذا نیاز به اتخاذ تدبیری تقنینی و کیفری، سازگار با این کنش روان‏شناختی ضرورت می‌‏یابد. هنر قانون‏گذار آن است که بدحجابی را تقلیل دهد، بی‌‏آنکه میان مردم و نظام اسلامی شکافی ایجاد شود.

به گزارش ایکنا؛ وحیده علی‏‌میرزایی، پژوهشگر حوزه زن و خانواده در یادداشتی که برای انتشار در اختیار خبرگزاری ایکنا قرار داده است، مهمترین دلیل بدحجابی را ارضای نیاز ذاتی فرد به تأیید اجتماعی دانسته است. مشروح این یادداشت را در ادامه می‌خوانید؛

گوهر اسلام، سعادت و نجات آدمی است و باور‌های دینی و احکام اخلاقی و فقهی در راستای این غایت نازل شده‌‏اند. در حقیقت، هدف تمام آموزه‌‏هایی که از سوی خالق حکیم صادر می‏‌شود، چیزی به‏ جز پاسخ‏گویی به همه نیاز‌های روحی و جسمی، مادی و معنوی، فردی و اجتماعی انسان نیست؛ در نتیجه، احکام الهی مربوط به پوشش زن نیز با توجه به همین غایت و هدف صادر شده‌‏اند.

در سال‌های اخیر و با تأکیدات مقام معظم رهبری(حفظه‏ الله) بر گسترش گفتمان جهاد تبیین و لزوم پی‏گیری اهداف بیانیه گام دوم انقلاب که در آن بر افزایش بصیرت تمام اقشار ملت تأکید شده است، تحقیقات و پژوهش‌های بسیاری حول این موضوعات انجام گرفته است؛ اما شوربختانه حتی با تأکیدات رهبرمعظم انقلاب نیز به موضوع حجاب و عفاف آن‏طور که باید و شاید توجه نشده است و از نظر کمی و کیفی ادبیات موضوع جهاد تبیین در زمینه حجاب و عفاف بسیار مغفول مانده است.

مسئله روشنگری درباره نوع پوشش، چنان اهمیتی دارد که صبغه دینی به خود می‌گیرد و می‌توان با عنایت به آن، نگرش فکری و اعتقادی افراد و گروه‌ها را تعیین کرد. زمانی که از نیاز‌ها و ضرورت‌های وجود آدمی سخن گفته می‌شود، داشتن پوشش و لباس نیز در کنار خوراک و سرپناه به‏ عنوان یکی از ملزومات زندگی آدمی همیشه درخور توجه بوده است. عفاف و حجاب و وقار، متانت زن مسلمان و حافظ شأن بالای اوست. در اثر رعایت حجاب و عفاف ارزش‌ها و جایگاه زن مسلمان بیش‏تر و بهتر نشان داده می‌شود. حجاب نه‏ تنها محدودیت نیست و محصوریتی ایجاد نمی‌کند، بلکه زمینه‌ای برای زن مسلمان ایجاد می‌کند تا در آرامش و با اطمینان خاطر بیش‏تر به فعالیت‏‌های خود در عرصه فرهنگی و اجتماعی بپردازد.

طبق بررسی‏‌های انجام ‏شده، برخی از پرسش‌های دختران نوجوان نسبت به موضوع حجاب، چنین است:

آیا از دیدگاه منابع اسلامی، حجاب واجب است؟ چه روایاتی از معصومان در لزوم حجاب وجود دارد؟ آیا در احادیث برای مقابله با بی‌حجابی یا بدحجابی، دستوری وجود دارد؟ فواید و آثار حجاب چیست؟ آیا براساس آموزه‌های اسلام نگاه به زنان بی‌حجاب یا بدحجاب، کار نادرستی است؟ بر پایه اسلام لباس بانوان باید چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟ حد حجاب شرعی چگونه است؟

قرآن در سیر نزول به ارائه برنامه درباره رعایت عفت فردی و اجتماعی پرداخته است و با ساماندهی آیات عفت به ترتیب نزول به نهادینه کردن فرهنگ عفت در جامعه توجه کرده است. توجه قرآن به روابط سالم اجتماعی و توجه به حیا و پاک‏دامنی و عفت و مبارزه با فرهنگ بی‏‌حجابی، بی‏‌عفتی و بی‌‏حیایی نشان از سیر نهادینه کردن فرهنگ عفت و پاک‏دامنی در نهاد خانه و خانواده و جامعه داشته است. حجاب در ایران به همان میزان که دارای خاست‏گاه دینی، مذهبی و همچنین خاست‏گاه اجتماعی و فرهنگی است، به ‏لحاظ گستره موضوعی نیز مشمول فرایند‌های اجتماعی جامعه‌پذیری و فرهنگ‏‌پذیری بوده است؛ به ‏گونه‌ای که مطالعه تاریخ ملل و اقوام نیز نشان‌دهنده وجهه فرهنگی و اجتماعی حجاب و تلاش تاریخی برای نهادینه کردن اصل جامعه‏‌پذیری آن در انتقال ارزش‌ها از نسل‌های قبل به بعد بوده است.

بررسی پدیده حجاب، به ‏عنوان نوعی کنش متقابل نمادین، بیان‏گر این امر است که فرد کنش‏گر برای پوشش و حجاب خود معنایی ذهنی و ارزشی نمادین، قائل است؛ به ‏نحوی که کنش او در ارتباط با دیگران و تحت تأثیر انتظارات دیگران در عرصه اجتماعی شکل می‌گیرد. از آنجا که برخی تحقیقات میدانی، ارضای نیاز ذاتی فرد به تأیید اجتماعی را مهم‏ترین علت بدحجابی شناخته‌اند؛ نیاز به اتخاذ تدبیری تقنینی و کیفری، سازگار با این کنش روان‏شناختی ضرورت می‌‏یابد. هنر قانون‏گذار آن است که بدحجابی را تقلیل دهد، بی‌‏آنکه میان مردم و نظام اسلامی شکافی ایجاد شود.