کد خبر: ۴۱۹۳۵۲۵

تاریخ: ۲۲ دی ۱۴۰۲ - ۱۶:۵۱

کلانتری:

فقهای عادل، امینان پیامبران الهی هستند

تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع)، مجموعه روایاتی که فقیهان و عالمان را «خلیفة رسول‌الله»، «امین پیامبران» و «حصن اسلام» دانسته‌اند را مورد بحث و بررسی قرار داد.

به گزارش ایکنا از فارس، به نقل از روابط عمومی حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع)، حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم کلانتری، تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) شب گذشته، 21 دی‌ماه در نشست «ولایت فقیه»  در ابتدای این جلسه، ضمن بیان خلاصه‌ای از نشست‌های پیشین، به سخن امام خمینی(ره) در خصوص ولایت فقیه، اشاره کرد و گفت: طبق فرموده حضرت امام(ره)، ولایت فقیه از موضوعات بدیهی است كه تصور آن موجب تصديق مي‌شود و احتياجي به دليل و برهان ندارد، اما دست بدخواهان اسلام و تلاش دشمنان باعث شده است که این مسأله پنهان بماند، لذا ما باید برای اثبات آن، بحث و استدلال بیاوریم و به مخاطب مسلمان ارائه دهیم.

وی ادامه داد: پیش تر، چهار کلیدواژه  اصلی در بحث ولایت فقیه بیان شد؛ ولایت، انتصاب، مطلقه و فقیه. بسیاری از شبهات و ایرادات به این موضوع برمی گردد که افراد، معنیِ دقیق این چهار واژه را نمی دانند و در نتیجه، برداشت ها و استدلال های اشتباه صورت می پذیرد.

کلانتری ادامه داد: در جلسات گذشته معنای دقیق این چهار واژه تبیین شد. حدود پنجاه درصد شبهات موجود در فضای عمومی، با تبیین دقیق این چهار واژه، پاسخ داده خواهد شد. پس از طرح برهان های عقلی، ادله قرآنی را مطرح کرده و وارد ادله روایی شدیم و تا امروز 5 دلیل روایی را به بحث نشستیم. در این جلسه به بررسی مجموعه روایاتی که فقیهان و عالمان را «خلیفة رسول الله»، «امین پیامبران» و «حصن اسلام» یعنی نگهبان اسلام دانسته اند، می‌پردازیم. به دلیل این که مبنای بحث ما، نظریه ولایت فقیه امام خمینی (قدس سره) در کتاب ولایت فقیه، کتاب البیع و کتاب المکاسب و کتاب الاجتهاد و التقلید است، لذا روایات ما ناظر بر همان روایاتی است که حضرت امام(ره) در مباحث ولایت فقیه مطرح کرده‌اند.

عضو هیئت علمی دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران بیان کرد: در روایات، شأن ویژه ای برای فقهای اسلام مطرح کرده اند که چنین شأنی برای دیگران وجود ندارد. البته این بدان معنا نیست که اطباء، صنعت گران و سایرین، بی ارزش قلمداد شوند. در اسلام، گاهی طبابت، واجب عینی است. صنعت گری و حتی مشاغل دیگر، گاهی، واجب عینی می شود. غسّالیِ اموات برای برخی افراد، واجب عینی است، اما توصیفاتی که در مورد فقه، فقاهت و فقیه مطرح شده است، نشان دهنده جایگاه ویژه عالمانِ دین در اسلام است.

کلانتری در ادامه به پاسخ به این شبهه که فقه و فقیه برگرفته از چیست و از کجا وارد شده است، پرداخت و گفت: همان‌طور که می‌دانیم قرآن «هُدًى لِلنَّاسِ» (سوره بقره، آیه ۱۸۵)  و قابل استفاده برای عموم مردم است و مانند مسیحیتِ کاتولیک ها نیست که معتقدند فقط افراد خاص می توانند کتاب مقدس را تفسیر کنند و سایر افراد نباید به آن نزدیک شوند؛ قرآن همه را به تدبر در آیاتش فراخوانده است. عده‎‌ای این شبهه را مطرح می‌کنند که در حالی که راه هدایت باز است، فقه از کجا آمده و لزوم وجود فقها برای چیست؟ در پاسخ باید گفت که ریشه تمام جهان بینی ها، احکام و دستورالعمل ها، اصول اخلاقی و ارزش‌های والای انسانی در قرآن است. بحث فقاهت نیز چنین است.

وی در ادامه به آیه ۱۲۲ سوره مبارکه توبه، اشاره کرد و گفت: این آیه شریفه اصل مهمی را پایه ریزی کرده و جای هیچ شکی را باقی نگذاشته است. «وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً  فَلَوْلَا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طَائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ»، «شایسته نیست مؤمنان همگی (به سوی میدان جهاد) کوچ کنند؛ چرا از هر گروهی از آنان، طایفه‌ای کوچ نمی‌کند (و طایفه‌ای در مدینه بماند)، تا در دین (و معارف و احکام اسلام) آگاهی یابند و به هنگام بازگشت به سوی قوم خود، آنها را بیم دهند؟! شاید (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند، و خودداری کنند» در اینجا خداوند دستور می دهد که جمعی از مؤمنان باید متخصص در دین شوند و پس از آن، نقش پیامبران را بازی کنند.

تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) ادامه داد: این سوره بارها و بارها مؤمان را به هجرت برای جهاد فی سبیل الله،  تشویق و ترغیب می کند. « نَفر» به معنای حرکت و کوچ کردن برای جهاد فی سبیل الله است. این سوره مدنی است، یعنی این سوره در زمان استقرار پیامبر(ص) و تشکیل حکومت اسلامی در مدینه نازل شده است، تشویق برای جهاد فی سبیل الله در این سوره به قدری است که مؤمنان، معتقد بودند که باید کار را رها کرد و سلاح را برداشت و به هر طریقی به جهاد در راه خدا پرداخت تا بتوان در شمار مخاطبان این سوره مبارکه قرار گرفت.

وی افزود: با نزول این آیه، حرکت برای تخصص در دین نیز مطرح شد. یعنی با همان واژه «نَفر» که برای جنگ سخت و جهاد با دشمن به کار رفت، برای تفقّه در دین نیز واژه «نَفر» به کار رفته است. در عبارت « فَلَوْلَا نَفَرَ»، لولای تحضیض به کار رفته است. تحضیض در لغت به معنای تشویق و ترغیب به همراه مبالغه است. یعنی باید بروند و کوچ کنند، تا در دین فقیه شوند و کار انذار قوم را به دست گیرند که از مسؤولیت های اصلی پیامبران در همه عصرهاست.

این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه تفقه در دین به معنای تخصص در دین است، گفت: تفقه در دین، یعنی انسان، نه عالِمِ در دین بلکه صاحب نظر باشد. انسان می تواند با مطالعه زیاد، عالِم باشد، اما برخی، بالاتر از عالمِ در دین، یعنی فقیهِ در دین هستند؛ بدین معنی که غیر از آگاهی های فراوان، صاحب نظر نیز می باشند و می توانند از مسائل اسلام و مسائل جدید گره گشایی کنند. بر فرض ممکن است یک نفر، کتاب های فیزیک یا مکانیک را مطالعه کرده و اطلاعاتش فزونی یابد، اما فرد دیگر، متخصصِ در مکانیک است و می تواند نوآوری کرده و در صورت بروز بن بست، آن را باز کند.  قرآن می فرماید باید متخصصِ در دین، و فقیهِ در دین شوید، که بالاتر از عالمِ در دین است. بنابراین، اساس فقاهت و شکل‌گرفتن جمعیتی به نام فقها در دین، از همین آیه قرآن نشأت گرفته است.

وی به فقهای عصر پیامبر(ص) اشاره کرد و گفت: تاریخ اسلام را که می نگریم، افرادی را می بینیم که در عصر نبی مکرم اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) به عنوان فقیه شناخته می شدند. از فقهای دوره اول اسلام، می توان به فقهای سبعه اشاره کرد. همچنین، امیرالمؤمنین(ع)، ابن عباس را به عنوان فقیه در دین معرفی نمود. ابن عباس، نه تنها راوی حدیث، بلکه فقیه در دین بوده است. فقها تا به امروز وجود داشته اند. لذا اگر شبهه وارد شد که فقها وجود نداشته و خودشان آن را ساخته اند، با همین آیه و مستندات تاریخی می توان آن را ثابت کرد.

کلانتری یادآور شد: از رسول اکرم(ص) روایت شده است: «رُبَّ حامِلِ فِقهٍ إلى مَن هُو أفْقَهُ مِنهُ»، «چه بسا كسانى كه فقه را به افرادى منتقل مى كنند كه از خود آنان (انتقال دهندگان) بهتر مى فهمند.» واژه «رُبَّ» به معنای زیاد است، همچنان که در این روایت چنین آمده؛ رسول گرامی اسلام(ص) فرمود: «رُبَّ تالِ القرآنِ و القرآنُ يَلعَنُهُ» «اى بسا قرآن‌خوانى كه قرآن لعنتش مى كند.» واژه فقه و فقیه به وفور در روایت پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع) وارد شده است. در برخی روایات صریحاً واژه فقه به کار رفته و در برخی دیگر با تعبیرات دیگری است که فقها مد نظر است.

این استاد حوزه و دانشگاه گفت: در روایاتِ رسیده از پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) جایگاه ویژه ای برای عالمان دین مطرح شده است، که به روشنی از نقش ویژه فقیهان و عالِمان پرهیزگار در میان مؤمنان و جامعه اسلامی پرده برمی دارند و شأن آنان را در هدایت مؤمنان و جامعه دینی به سمت اهداف الهی و ارزش های دینی، شأنی بی بدیل دانسته‌اند. این روایات به لحاظ تعدد و تکثّر دارای تواتر معنوی هستند.

وی بیان کرد: اولین روایت مورد بحث امروز، روایت «مرسله صدوق» است: «قال امیرالمومنین(ع): قال رسول الله(ص): اللهم ارحم خُلَفائی، اللّهم ارحم خُلَفائی، اللهم ارحم خُلَفائی، قیل: یا رسولُ الله وَ مَن خُلَفاؤک؟ قال: الذین یَأتُونَ مِن بَعدی یَروُون حدیثی و سنّتی فیُعلّمُونَها النّاسَ مِن بعدی». «امیر مومنان علی(ع) می فرماید: پیامبر اکرم(ص) سه بار فرمود: خدایا جانشینان مرا رحمت کن، سؤال شد: ای رسول خدا جانشینان شما چه کسانی هستند؟ فرمودند: کسانی که پس از من می آیند، حدیث و سنت مرا نقل می کنند و آن را پس از من به مردم می آموزند.»

کلانتری با اشاره به اعتبار بالای روایات مرسله صدوق گفت: این روایت را شیخ صدوق در«معانی الاخبار» و «عیون اخبار الرضا» و «مَن لا یحضُره الفقیه» و پس از وی علامه مجلسی در کتاب شریف «بحارالانوار» و شیخ حر عاملی در «وسایل الشیعه» نقل کرده اند. مرسله یعنی روایتی که سند آن قطع شده است؛ به لحاظ سند، این روایت گرچه در شمار روایات مرسله قرار دارد، اما روایات مرسله صدوق در نگاه متخصصان فن دارای اعتبار و در حکم روایات مسند هستند؛ زیرا صدوق در اوج وثاقت است و در آغاز کتاب خود متذکر این نکته شده است که روایات نامعتبر و غیرقابل اعتماد را نقل نخواهد کرد. یعنی مرحوم صدوق تمام روایاتی که نقل کرده، میان خود و خدا حجت دانسته و بر مبنای آن فتوا داده است. یعنی به صراحت بیان می کند که این روایات، سخنان نابی است که از لسان اهل‌بیت(ع) صادر شده است. کتاب «من لا یحضره الفقیه» چون در سفر نوشته شده است، اسناد روایات آن ذکر نشده است، چرا که حجم آن بسیار سنگین می شد و امکان ضبط آن وجود نداشت. شیخ صدوق به دلیل این که یکی از استوانه های شیعه به شمار می رود، کلامش مورد وثوق و حجت است.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) بیان کرد: در این روایت، پیامبر اکرم(ص)، عالمان دین را خلیفه خود معرفی و آنان را مشمول دعای خیر قرار داده است. جانشینی عالمان دین از پیامبر(ص)، جانشینی از وی در همه شئون و مسئولیت هایی است که آن حضرت از طرف خداوند بزرگ بر دوش داشته اند مگر آنچه با دلیل معتبر استثناء شده باشد. بی گمان مسئولیت اداره جامعه اسلامی یکی از شؤون الهی پیامبر(ص) بوده که جانشینان وی نیز بر اساس این روایت عهده دار آن مسئولیت خواهندبود. زمانی که پیامبر اکرم(ص) می فرماید «اللهم ارحم خُلَفائی»، قطعاً «الذین یَأتُونَ مِن بَعدی یَروُون حدیثی و سنّتی»  شامل راویانی که صرفاً نقل حدیث می کردند و توجهی به متن حدیث نداشتند و تدبری در مفهوم حدیث نداشتند و دارای تخصص نیز نبوده اند، نمی شود.

وی ادامه داد: در همه عصرها راویانی بوده اند که روایتی را نقل می‌کردند اما مفهوم آن را نمی دانستند و یا راویانی که روایت را جعل می کردند و مسائل خلاف را در قالب روایتی از رسول الله(ص) نقل می کردند. از امیرالمؤمنین(ع) سؤال شد، چگونه است این روایاتی که ضد و نقیض بوده و با هم در تضاد است و از قول رسول الله(ص) بیان شده است؟ امام(ع) پاسخ دادند که روایات متفاوتند، برخی ناسخ، برخی منسوخ، برخی عام، برخی خاص، برخی مطلق و برخی مقیدند، برخی نیز مجعولند و راوی از خود، آنها را جعل کرده است. در زمان خود پیامبر(ص) آنقدر روایات جعلی درست کرده بودند که روزی ایشان بالای منبر رفت و اعلام کرد این روایاتی که به من نسبت داده می شود، دروغ است.

کلانتری اظهار کرد: از نظر اصطلاحی کسی که روایت را نقل کرده یا آن را ساخته، یا آن را شنیده و بیان کرده، راوی است. خیلی از این افراد دشمن پیامبر(ص) بوده اند. در میان راویان حدیث، افرادی هستند که صد در صد دشمن پیامبرند و اینها نمی توانند خلفای پیامبر باشند. بخشی از راویان اصطلاحی، مشمول فرمایش پیامبر(ص) در این روایت نیستند، بلکه افرادی مشمول این روایتند و جانشین پیامبر(ص) محسوب می شوند که هم عادل و عالم باشند و هم قول پیامبر(ص) و منظور ایشان را بفهمند.

تولیت حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) افزود: این ها می توانند خلفای رسول الله(ص) باشند. جانشینِ دیگری بودن، یعنی هر چه آن شخص داشته، این شخص نیز بعد از او دارا باشد و اختیارات او را نیز داشته باشد. وقتی در این روایت پیامبر(ص) می فرماید، این افراد جانشینان من هستند، یعنی هر آنچه از مسئولیت ها و اختیاراتی که من داشته ام به او منتقل می شود؛ مگر این که به دلایل معتبر، استثنای خاص وجود داشته باشد.

رئیس انجمن علمی انقلاب اسلامی در ادامه به بیان نظر امام خمینی(ره) پیرامون مرسله صدوق پرداخت و گفت: حضرت امام(قدس سره) این روایت را در شمار روایات مورد استناد در موضوع ولایت فقیه آورده اند و در چگونگی دلالت این روایت بر نصب فقیهان به اداره امور جامعه، توضیح مبسوطی دارند که بخشی از آن بدین قرار است: «جای تردید نیست که روایت «اللهم ارحم خلفایی» شامل راویان حدیثی که حکم کاتب را دارند، نمی شود و یک کاتب و نویسنده نمی تواند خلیفه رسول اکرم(ص) باشد.

وی افزود: منظور از «خلفا» فقهای اسلامند. نشر و بسط احکام و تعلیم و تربیت مردم با فقهایی است که عادلند؛ زیرا اگر عادل نباشد، مثل قضاتی هستند که روایت بر ضد اسلام جعل کردند؛ مانند سمرة بن جُندب که بر ضد حضرت امیرالمومنین(ع) روایت جعل کرد. و اگر فقیه نباشند، نمی توانند بفهمند که فقه چیست و حکم اسلام کدام. و ممکن است هزاران روایت را نشر بدهند که از عُمّال ظلمه و آخوندهای درباری در تعریف سلاطین جعل شده است و اما دلالت حدیث شریف بر «ولایت فقیه» نباید جای تردید باشد، زیرا «خلافت» همان جانشینی در تمام شئون نبوت است».

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) در توضیح بیشتر این مطلب گفت: به عنوان مثال در عصر ما، جلسه ای برپا شده و خبرنگاران در حال ثبت و ارسال اخبار جلسه اند و به صورت برخط، آن را به سایت ها و خبرگزاری‌ها منتقل می کنند و هیچ توجهی به متن آن صحبت و عمق آن ندارند. گاهی چون مقصود گوینده را متوجه نمی شوند، کاملا وارونه آن صحبت را انعکاس می دهند. این در حالی است که ممکن است تعمدی در کار نباشد؛ حال اگر تعمد باشد که مقوله دیگری است.

کلانتری گفت: اگر گفته شود منظور پیامبر(ص) در این روایت، راویان حدیث بوده است یعنی شامل سمرةبن جندب هم می شود. وی فردی است که در عصر پیامبر(ص) تا عصر امیرالمؤمنین(ع) خیانت ها و جنایت های بسیاری در پرونده او ثبت شده است. البته اهل سنت به دلیل اینکه او را صحابه پیامبر(ص) می دانند همه روایات او را نقل کرده اند. چنین نقل شده که روزی معاویه به سمرةبن جندب گفت من صدهزار دینار به تو می دهم تا روایتی علیه امیرالمؤمنین جعل کنی! او نپذیرفت و مبلغ را کم شمرد. این مبلغ تا چهارصد هزار دینار افزوده شد و او روایتی را در خصوص آیه ۲۰۷ سوره مبارکه بقره جعل کرد.

وی ادامه داد: خداوند متعال در این آیه شریفه می‌فرماید: « وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ»، «بعضی از مردم (با ایمان و فداکار، همچون علی(ع) در «لیلة المبیت» به هنگام خفتن در جایگاه پیغمبر(ص)، جان خود را به خاطر خشنودی خدا می‌فروشند.» شأن نزول این آیه مربوط به لیلةالمبیت است، یعنی همان شبی که علی(ع) برای حفظ جان پیامبر(ص) در جای ایشان خوابید؛ و در حقیقت این آیه در وصف امیرالمؤمنین و بیان عظمت او است؛ اما سمرةبن جندب در قبال دریافت پول، روایتی را جعل کرد که این آیه در وصف ابن ملجم است با این توصیف که در مسجد کوفه خوابید تا بتواند علی(ع) را به قتل برساند. جاهلین دقت نداشتند که زمان نزول این آیه، ابن ملجمی وجود نداشته است.

کلانتری با بیان اینکه از این قبیل راویان بسیار زیاد هستند و چندین کتاب در معرفی جاعلان حدیث نگاشته شده است، گفت: قطعاً این جاعلان نمی توانند جانشینان پیامبر(ص) باشند. کسی‌‎که مشمول فرمایش پیامبر(ص) است، عالمی است که حدیث شناس باشد و مضمون حدیث را دقیق بفهمد و صاحب نظر باشد و احادیث گوناگون را بتواند کنار هم قرار دهد و حکم اسلام را از آن استخراج کرده و به مردم آموزش دهد؛ چنین فردی اصطلاحاً فقیه نامیده می شود. در عبارت «اللهم ارحم خُلَفائی» پیامبر(ص)، جانشینان خود را که عالمان متخصص در دین، عادل، پاک و امین وی  هستند، مشمول دعای خود قرار می‌دهد.

عضو هیأت علمی دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران، در ادامه به دومین روایتی که فقیهان و عالمان را حِصن اسلام دانسته، اشاره کرد و گفت: روایت دوم، روایت روایت علی بن ابی حمزه است بدین مضمون: « «علىّ بنِ ابى حمزةَ، قال سمعتُ أبا الْحسن موسى بنَ جعفر(ع)، يقول: إذا ماتَ الْمُؤْمِنُ، بَكَتْ عَلَيْهِ الْملَائِكَةُ وَ بِقاعُ الْارْضِ الّتي كانَ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَيْها، و أبْوابُ السّماءِ الّتي كانَ يصْعَدُ فيها بِأعْمالِهِ؛ وَ ثُلِمَ فى الْاسلامِ ثُلْمَةٌ لا يَسُدّها شَيْ‏ءٌ، لأَنّ الْمُؤْمِنينَ الْفُقَهاءَ حُصُونُ الْاسْلامِ كَحِصْنِ سُورِ الْمَدِينَةِ لَها...» « علي بن ابی حمزه مي گويد: شنيدم از امام موسي بن جعفر(ع) مي فرمود: چون مومن بميرد فرشتگان و نقاطي از زمين كه بر آنها عبادت خدا كرده و درهاي آسمان كه اعمالش از آنها بالا مي رفته  بر او گريه مي‌كنند و در اسلام رخنه اي پديد مي آيد كه چيزي آن را سدّ نمي كند؛ زيرا مومنانِ فقيه، دژهاي اسلامند، مانند دژهاي اطراف شهر براي شهر.»

کلانتری تصریح کرد: واژه «حِصن» به معنای سدّ، دژ، خاکریز است. كليني پيش از این روایت، روايت ديگري را از امام صادق علیه السلام بدين قرار آورده است: «إذا ماتَ المؤمنُ الفَقيهُ ثُلِمَ في الإسلامِ ثُلمَةٌ لا يَسُدُّها شيءٌ».هرگاه مؤمنِ فقيه بميرد، رخنه اى در اسلام پديد آيد كه هيچ چيز آن را نبندد.

استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه روایت علی بن ابی حمزه، به صراحت از جایگاه فقهای اسلام سخن می گوید، گفت: این روایت، فقها را هم در حوزه نظری و هم در حوزه عملی،  نگهبانان راستین اسلام معرفی می کند. بخش کوچکی از اسلام، احکام عبادی و بخش اعظم آن احکام اجتماعی، حکومت، اداره جامعه مسلمانان، قرارداد با کشورهای مسلمان و غیرمسلمان، جنگ، صلح، جهاد و اجرای احکام و حدود الهی است؛ فردی که نگهبان اسلام می شود، همه این موارد را شامل می‌شود.

وی با بیان اینکه فقهای اسلام به عنوان حِصن اسلام مطرح هستند و باید دارای جایگاهی باشند که بتوانند مقدمات نگهداری از اسلام را فراهم کنند. یکی از آن ها تشکیل حکومت اسلامی است، گفت: جای تردیدی نیست که اگر قرار است اسلام به‌صورت همه جانبه حفظ شود، قطعاً باید یک حاکمیت اسلامی شکل بگیرد. این مقدمه باید وجود داشته باشد. اسلامی که در صحبت و کلام خلاصه می شود، با اسلام همه جانبه متفاوت است.

کلانتری یادآور شد: اسلام عبارت از جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، قضاوت، حدود، دیات، دفاع، جنگ، صلح، تجارت، اقتصاد و صدها موارد دیگر است، چرا که دین کامل الهی است. فقها که حافظ دین هستند، اگر بخواهند همه جانبه از اسلام محافظت کنند، بخشی از آن،  تشکیل حکومت صالح و بر مبنای اسلام است و بدون آن نمی توانند حِصن اسلام باشند. این امر، در بستر تاریخ هم به اثبات رسیده است.

به گفته وی، در طول دوران پس از غیبت کبری، فقها وجود داشته اند اما چون حاکمیت همه جانبه بر اساس اسلام وجود نداشته است، تنها نامی از اسلام باقی مانده است. کشورهای اسلامی از نظر تعداد فراوانند اما در جایگاه نوکری کسانی هستند که قرآن از اطاعت آنها نهی فرموده است. همگی زیر سلطه کفر به سر می برند. تنها در یک گوشه از جهان، ندای بریدن از سلطه کفار وجود دارد و آن، جمهوری اسلامی ایران است که حقیقتاً استقلال به تمام معنا بر آن حاکم است، زیرا بر مبنای حاکمیتِ فقیهِ عادل اداره می شود. این امر، علی رغم دست اندازهایی است که استکبار درست کرده است. اگر این همه موانع توسط دشمن ایجاد نشده بود، قطعاً وضعیت بسیار بهتر از این بود.

تولیت حرم مطهر شاهچراغ(ع) در ادامه به سخن امام خمینی(قدس سره) در تبیین مفاد روایت علی بن ابی حمزه اشاره کرد و گفت: حضرت امام(ره) می گویند: «اینکه فرموده اند: فقها حصون اسلامند یعنی مکلفند اسلام را حفظ کنند و زمینه ای را فراهم آورند که بتوانند حافظ اسلام باشد و این از اهم واجبات است؛ و از واجبات مطلق می باشد نه مشروط. و از جاهایی است که فقهای اسلام باید دنبالش بروند. حوزه های دینی باید به فکر باشند و خود را مجهز به تشکیلات و لوازم و قدرتی کنند که بتوانند اسلام را به تمام معنا نگهبانی کنند، همان گونه که خود رسول اکرم(ص) و ائمه(ع) حافظ اسلام بودند و عقاید و احکام و نظامات اسلام را به تمام معنا حفظ می کردند.»

کلانتری تصریح کرد: بر اساس این روایت، فقیه اگر بخواهد حِصن و دژ اسلام باشد، نیاز به قدرت دارد؛ و این قدرت چه در زمان گذشته و چه امروز، در سایه تشکیل حکومت به دست می آید و راهی جز این نیست. بدین معنی که فقیه باید در رأس حاکمیت و مبسوط الید باشد و تنها در این صورت است که می تواند حِصن باشد. واجب مطلق در سخن امام(ره) یعنی واجبی که وجوب آن متوقف به هیچ شرطی نیست. یعنی به گردن اوست و نباید معطل کند. در مقابل، واجب مشروط است، یعنی آمدن وجوب، متکی به آمدن شرطی است. به عنوان مثال؛ وجوب حج، مشروط به وجود استطاعت است. واجب مطلق مانند این است که با گفتن الله اکبر اذان، نماز بر شما واجب می شود. امام خمینی(ره) تشکیل حکومت را  واجب مطلق برشمردند، یعنی بدون معطلی فقیه باید کار خود را شروع کند.

عضو هیئت علمی دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران، در ادامه به سومین روایتی که فقیهان را امینان پیامبران دانسته، اشاره کرد و گفت: روایت سوم، روایت سَکونی است: «اسماعیل بن ابی زیاد سکونی، عن ابی عبد اللَّه، عَلَیْهِ السّلام، قال: قال رَسُولُ اللَّهِ (ص): الفُقَهاءُ أُمَناءُ الرّسُلِ ما لَمْ یَدْخُلوُا فی الدّنیا. قِیلَ یا رَسول اللَّه وَ ما دُخولهم فی الدّنیا؟ قالَ: اتّباعُ السّلْطَانِ. فَاذا فَعَلوُا ذلِکَ، فَاحذَرُوهُمْ عَلی دیِنِکُمْ»، «سکونی از امام صادق(ع) نقل می کند که آن حضرت فرمود: رسول خدا فرمود: فقیهان، امینان پیامبران هستند تا زمانی که در دنیا وارد نشده اند. عرض شد: یا رسول الله معنای ورودشان به دنیا چیست؟ فرمود: پیروی از سلطان، پس چون چنین کنند نسبت به دین تان از ایشان برحذر باشید.»

استاد دانشگاه تهران گفت: اینکه پیامبر اکرم(ص) فقیهان را اُمناء پیامبران الهی معرفی می کنند بیانگر جایگاه ویژه ای است که فقیهان اسلام در جامعه اسلامی به خود اختصاص داده اند. این از امتیازاتی است که اسلام به فقها داده است. امام خمینی(ره) در توضیح مفاد این روایت می گوید: «الفُقَهاءُ أُمَناءُ الرّسُل، یعنی کلیه اموری که به عهده پیغمبران است، فقهای عادل موظف و مأمور انجام آنند. گرچه «عدالت» اعم از «امانت» است و ممکن است کسی در امورمالی امین باشد اما در عین حال عادل نباشد، لکن مراد از اُمناء الرسل کسانی هستند که از حکمی تخلف نکنند و پاک و منزه باشند، چنانکه در ذیل حدیث می فرماید: ما لم یدخلوا فی الدنیا؛ یعنی تا هنگامی که به منجلاب دنیا طلبی در نیامده اند. ... فقط فقهای عادلند که احکام اسلام را اجرا کرده، نظامات آن را مستقر می گردانند، حدود و قصاص را جاری می نمایند و حدود و تمامیت ارضی وطن مسلمانان را پاسداری می کنند.»

تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی(ع) بیان کرد: در سیره و سنت پیامبر(ص)، فقهای عادل هستند که حفظ اسلام و حفظ حدود و ثغور مرزهای اسلام را عملیاتی می کنند. چون عادل و امینِ رُسل هستند، یعنی تلاش می کنند، ذره ذره ای که از پیامبران برای بشریت به جا مانده است، همه‌ی آن را به اجرا گذارند و دچار کاستی و فزونی نشود. اینان، امین احکام الهی هستند و حکومت و هر آنچه که مربوط به حاکمیت سیاسی است، بخشی از همین هاست. فقهای عادل، امینان پیامبران الهی هستند.