کد خبر: ۴۱۹۹۰۲۲

تاریخ: ۲۵ بهمن ۱۴۰۲ - ۰۹:۳۴

در صحبت قرآن/ 333

موعظه یگانه خداوند چیست؟

سخن در این است که کمر همّت بندید و هر چه می‌کنید صرفاً و خالصاً برای خدا و به خاطر خدا باشد یعنی برای احراز حق و حقیقت، یعنی برای زیبایی و دانایی و نیکویی که از اوصاف آن یگانه است.

۳۶۵ روز در صحبت قرآن، نوشته استاد حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای، کتاب چهارم از مجموعه کتاب‌های جوانان و فرهنگ جهانی است. این مجموعه با هدف شناساندن فرهنگ و ادبیات به جوانان اولین بار سال ۱۳۹۰ به همت نشر سخن تدوین و منتشر شده است.

کتاب «۳۶۵ روز در صحبت قرآن» ۳۶۵ قطعه کوتاه و بلند از قرآن برای آشنایی جوانان با تعلیمات فراگیر قرآن انتخاب شده و کوشش شده است که این گنجینه تصویری از ابعاد گوناگون کلام آسمانی برای مخاطب ترسیم کند.

این کتاب، تفسیر در معنی اصطلاحی کلمه مانند تفاسیری چون کشاف و مجمع البیان و امثال آن نیست، بلکه بیشتر انعکاسی از کتاب وحی در ادب عرفانی فارسی و اسلامی است و نگاهی دارد به قرآن از دیدگاه ادبی، زیباشناسی و اخلاقی، اجتماعی و عرفانی.

گروه اندیشه ایکنا به منظور بهره‌مندی مخاطبان خود از این گنجینه قرآنی و ادبی اقدام به انتشار قطعه‌هایی از کتاب «در صحبت قرآن» کرده است. سیصد و سی‌ و سومین قسمت از تحفه این کتاب با عنوان «موعظه بزرگ لقمان به فرزندش» تقدیم مخاطبان گرامی می‌شود.

قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا مَا بِصَاحِبِكُمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيدٍ ﴿۴۶سباء﴾

(ای رسول ما) بگو همانا که من شما را تنها به یک موعظه پند می‌د‌هم و آن این است که زوج‌ زوج یا هر یک به تنهایی خالص و پاک برای خدا به پا خیزند تا هر چه کنید به خاطر خدا باشد و در نفس خود بیندیشید که یار و مصاحب شما(محمد ص) را نشانی از جنون و پریشانی نیست بلکه او پیام‌آوری است که آمده است شما را از عذاب سختی که در پیش است برحذر دارد(46).

در دیانت توحیدی اسلام همه چیزها به سوی واحد میل می‌کند و چنانکه یک خدا در عالم بیش نیست دیگر چیزها نیز به نوعی یکتا و یگانه‌اند بدین معنی که تنها در جهان یک روزی دهنده هست، یک موثر در وجود و یک محبوب و یک سرچشمه حسن و ملاحت.

به قول ابن فارض؛

و کل ملیح حسنها من جمالها
مُعار لها بل حسن کل ملیحة

و اینک یک نصیحت از آن یگانه در این آیه آمده است که: همه انگیزه‌ها را برای همه کارها باید به یک انگیزه بدل کرد و آن وصال معشوق یگانه عالم است. سخن در این است که کمر همّت بندید و هر چه می‌کنید صرفاً و خالصاً برای خدا و به خاطر خدا باشد یعنی برای احراز حق و حقیقت، یعنی برای زیبایی و دانایی و نیکویی که از اوصاف آن یگانه است و این یک نصیحت را اگر به کار بندید از هزاران هزار عذاب و رنج و محنت گوناگون خلاصی خواهد یافت زیرا هر محنتی جدایی از اوست یا دوری از اوست یا فراموشی اوست چنانکه هر شادی از یاد اوست و از مصاحبت اوست و از عنایت اوست. همین یک نصیحت است که به صورت احکام و دستورات و تعلیمات گوناگون درآمده و هزاران کتاب را از آن پر کرده‌اند، زیرا به قول شیخ محمود شبستری؛

حدیث زلف جانان بس دراز است
چه می‌پرسی از آن کان جای راز است

بدین بیان هر چه بدی در عالم هست در این خلاصه می‌شود که کاری را به خاطر غیر خدا انجام دهیم. کتاب بنویسیم صرفا برای آنکه شهرتی یا ثروتی به چنگ آریم و آهنگی بسازیم تا به مکنتی برسیم یا خطابه‌ای بخوانیم تا جاه و مقامی یابیم.

خداوند فرماید این قیام لله را با یکدیگر انجام دهید اما اگر هیچ کس با شما یار نشد به تنهایی به راه حق بروید و از هیچ کس مهراسید زیرا آنکه حق را دنبال می‌کند به تنهایی یک لشکر و یک امت است همچون ابراهیم.

توصیه دیگر خداوند به بندگانی که ممکن است در تردید و انکار باشند که آیا این نصیحت راه به جایی می‌برد یا خیر، این است که آخر بیندیشید که این دوست شما و مصاحب شما که شما را به راه خدا فرا می‌خواند هیچ نشانی از جنون و پریشانی ندارد و اگر او چنانکه بعضی منکران می‌گویند مجنون و پریشان احوال بودی قرآنش این‌چنین منسجم و یکدل و یک ‌نهج روی در توحید و خیر و خوبی نداشت بلکه هزار حرف ناصواب و دور از عقل در آن راه پیدا می‌کرد.

از این رو راست است سخت سعدی که گفت:

یک نصیحت ز سرِ صدق جهانی ارزد
مشنو ار در سخنم فایده دو جهانی نیست