کد خبر: ۴۲۰۰۷۴۴

تاریخ: ۳۰ بهمن ۱۴۰۲ - ۱۴:۵۸

نظری توکلی مطرح کرد؛

ظرفیت اخلاق کاربردی برای اصلاح رخنه‌های اخلاقی فضای دیجیتال

دبیر همایش اخلاق دیجیتال و فضای مجازی ضمن اشاره به ضرورت کار کشیدن از دانش اخلاق تصریح کرد: اگر نگاه ما به اخلاق چنین باشد طبیعتا باید سه کار انجام دهیم؛ اولا باید رخنه‌های اخلاقی آن را شناسایی کنیم، در گام بعد باید ببینیم این رخنه‌ها چگونه به وجود می‌آیند و در گام سوم بررسی کنیم راه حل ما چیست.

به گزارش خبرنگار ایکنا، نخستين كنفرانس بين المللي «اخلاق ديجيتال و فضای مجازی» دوشنبه 30 بهمن در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران برگزار شد.

در ابتدای این نشست سعید نظری توکلی؛ دبیر علمی همایش سخنرانی کرد و گفت: اولین سوالی که برای حضار مطرح می‌شود این است چرا باید سراغ اخلاق دیجیتال برویم و پرسش دوم این است که اساسا چرا دانشکده الهیات دانشگاه تهران باید به این موضوع بپردازد. برای پاسخ به این پرسش باید عرض کنم وقتی ما به موضوع اخلاق نگاه می‌کنیم نوع نگاه ما به اخلاق خط مشی رفتاری ما را تبیین می‌کند. برخی نگاه زیورآلانه به اخلاق دارند و معتقدند اخلاق حرف زیبا به ما یاد می‌دهد. در نگاه دوم، غیر از اینکه اخلاق را امر زیبا می‌دانیم دیگران را پند می‌دهیم برای اینکه اخلاق‌ورزی داشته باشند. در نگاه سوم ما معتقدیم اخلاق علمی مانند طب است که درباره سلامت و بیماری سخن می‌گوید.

باید از اخلاق کار بکشیم

وی ادامه داد: اگر نگاه ما به اخلاق چنین باشد طبیعتا باید سه کار انجام دهیم. اولا باید رخنه‌های اخلاقی را شناسایی کنیم، در گام بعد باید ببینیم این رخنه‌ها چگونه به وجود می‌آیند و در گام سوم بررسی کنیم راه حل ما چیست. ما با این نگاه وارد این بحث شدیم. در گام نخست می‌خواهیم رخنه‌ها را شناسایی کنیم و بعد ببینیم چه اتفاقی می‌افتد جامعه‌ای به رخنه اخلاقی دچار می‌شود و بعد باید دنبال علاج آن باشیم. نگاه ما به علم اخلاق، کاربردی است و معتقدیم که باید از اخلاق کار بکشیم و با این نگاه وارد اخلاق دیجیتال می‌شویم.

نظری توکلی تاکید کرد: در همین راستا ما در کنفرانس سه هدف را دنبال کردیم یکی اینکه بررسی کردیم زیرساخت استفاده از امکانات فضای مجازی چیست، دوم اینکه چه آسیب‌هایی در این زمینه وجود دارد و نهایتا یک راهکار ارائه دهیم. اساسا این فضا نیاز دارد زیرساخت‌هایش تبیین شود. ما باید ببینیم برای ورود به فضای مجازی چه نیازهایی داریم و این نگاه منفی که به فضای مجازی وجود دارد درست است یا نه. اگر امروز با نسل جدیدی از تکنولوژی روبرو هستیم چه اتفاقی در زندگی ما رقم می‌زند و ما به عنوان الهیات می‌توانیم چه نقشی در این فضا بازی کنیم.

توجه ویژه پاپ به نسبت اخلاق و هوش مصنوعی

در ادامه این نشست اسقف اعظم یوزوویچ؛ سفیر واتیکان در ایران سخنرانی کرد و گفت: موضوع اخلاق دیجیتال برای آینده بشریت بسیار مهم است و اهمیت این مسئله مورد توجه پاپ قرار گرفته و ایشان در پیام اخیر خودشان موضوع بحث خود را به هوش مصنوعی و صلح اختصاص دادند. من در این فرصت قصد دارم برخی از نقطه نظرات پاپ را در این مسئله بیان کنم. پاپ در کنار اینکه به اهمیت این پدیده پرداخته چنین بیان می‌کند که شما از یک طرف می‌توانید شاهد ظرفیت‌های مثبت هوش مصنوعی از جمله گسترش تعاملات باشید ولی از طرف دیگر خطراتی نیز در پی دارد از جمله دخالت در انتخابات سیاسی کشورهای مختلف. از نظر پاپ وقتی انسان تسلیم وسوسه خودخواهی می‌شود زندگی مسالمت آمیز انسان‌ها با خطر مواجه می‌شود.

وی افزود: بنابراین می‌توان با نگاهی مثبت اینطور به موضوع نگریست که اگر هوش مصنوعی در راستای پیشرفت و بهبود زندگی بشری به کار گرفته شود ثمرات مثبتی از جمله برای هموار کردن راه‌های صلح در پی خواهد داشت و در عین حال می‌تواند خطراتی را نیز در پی داشته باشد. در نتیجه نمی‌توانیم با قطعیت بگوییم هوش مصنوعی می‌تواند تاثیرات مثبتی در صلح داشته باشد. در عین حال باید متذکر شد تحولات فناوری که موجب تشدید نابرابری شود پیشرفت واقعی در نظر گرفته نمی‌شود‌. از این جهت ضرورت دارد همه کاربران ظرفیت تشخیص خود را نسبت به این‌ فضا گسترش دهند و مدارس و دانشگاه‌ها باید کمک کنند جنبه‌های اخلاقی توسعه را بشناسند تا هوش مصنوعی بیش از اندازه گسترش پیدا نکند.

وی در پایان سخنانش گفت: از نظر من هوش مصنوعی یک ماشین است و ماشین مسئولیت اخلاقی ندارد، در حقیقت درک اخلاقی را انسانی دارد که اینها را می‌سازد و از آن استفاده می‌کند. یک تحقیقی اخیرا صورت گرفته درباره اینکه چکار کنیم در جنگ‌ها به پیروزی برسیم. اکثر هوش مصنوعی‌ها پیشنهادشان استفاده از سلاح هسته‌ای بوده است به این خاطر که مهمترین مساله برای هوش مصنوعی رسیدن کامل به هدف است. همین مسئله ضرورت پرداختن به اخلاق هوش مصنوعی را دوچندان می‌سازد.

فضای مجازی کنونی در آینده وجود نخواهد داشت

در ادامه نشست روح الله رحمانی؛ کارشناس فناوری اطلاعات سخنرانی کرد و گفت: من می‌خواهم از لحاظ فنی به موضوع نگاه کنم. می‌خواهم با اطمینان نکته مهمی عرض کنم و آن اینکه فضای مجازی که امروز داریم فضای مجازی آینده نیست. آن چیزی که امروز داریم بقا نخواهد داشت. با هوش مصنوعی شروع کنیم. در هوش مصنوعی چرخه تولید تکنولوژی و اقتصاد و سبک زندگی از هم جدا نیستند و این سه تا به هم گره خوردند. چالش اصلی ما برای هوش مصنوعی در دانشکده فنی نیست، در دانشکده مدیریت و حسابداری است چون همه شرکت‌ها یک استاندارد حسابداری دارند که آن استاندارد چند چیز برایشان الزام می‌کند از جمله اینکه نیروی انسانی را باید در ردیف هزینه‌ها بگذارید و میز و صندلی و ماشین آلات در ستون دارایی‌ها. هر هوش مصنوعی بالای سر این بگذاری می‌گوید انسان‌ صفر شود، ماشین آلات حداکثر شوند. این باعث مشکلات زیادی می‌شود. می‌خواهم عرض کنم آن چیزی که امروز داریم از پایه اشتباه است و نمی‌تواند بقا داشته باشد.

وی افزود: یک مثال دیگر بزنم. ما در دهه اخیر با پدیده سرعت اطلاعات مواجهیم. در همین زمینه مشکلاتی در طراحی الگوریتم‌ها وجود دارد. شما به یک شبکه اجتماعی برو و یک دروغ بزرگ بگو، آن شبکه آن دروغ را منتشر می‌کند. شما ۵ دقیقه بعد آن خبر را تکذیب کن. چه اتفاقی می‌افتد؟ سرعت پخش دروغ 9 برابر بیشتر از سرعت تکذیب است. تا شما بخواهی تکذیب را بفهمی خبر بعد می‌آید و هیچ‌وقت خبر درست دیده نمی‌شود. اینها چالش‌های ریاضی هوش مصنوعی است.

وی در ادامه تصریح کرد: چالش بعدی این است قبلا در هر روستایی انسان‌هایی زندگی می‌کردند که میان آنها یک دیوانه‌ای حضور داشت و کاری به کسی نداشت. در دنیای امروز اینها همدیگر را پیدا می‌کنند و همدیگر را تایید می‌کنند نتیجه‌اش این می‌شود که به عنوان نمونه، الآن جنبشی داریم که ادعا می‌کنند زمین گرد نیست و صاف است. حتی با کمک شبه علوم ثابت می‌کنند کره زمین صاف است. این چالش‌ها برای ما جدی است. در موضوع اخلاق دیجیتال ما نمی‌توانیم بگوییم این چیز خوبی است که از آن استفاده کنیم و فقط بخشی از آن را فیلتر کنیم. آنچه امروز می‌بینیم فقط چالش یک کشور و جامعه نیست و در همه جا وجود دارد. خلاصه اینکه از دید ریاضی هوش مصنوعی آینده مثل امروز نخواهد بود و این آخرین مرحله بروز یک فرایند است.