کد خبر: ۴۲۰۶۹۵۲

تاریخ: ۰۵ فروردين ۱۴۰۳ - ۲۰:۲۲

از سوی کارشناس دینی انجام شد؛

نقد ادعاهای مطرح شده در کتاب «افسانه‌های قرآن»

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسن رضوی در مقاله‌ای به ادعای مطرح شده از سوی شخصیتی با نام مستعار «دکتر سها» پاسخ داده که هدف از طرح آن القای غیرالهی بودن قرآن کریم است.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسین رضوی، کارشناس علوم دینی در مقاله‌ای که طی نشست تخصصی در محل نمایشگاه بین‌المللی قرآن شب گذشته، ۴ فروردین ارائه کرد به شبهه غیرالهی بودن قرآن کریم پاسخ داد؛ موضوعی که از سوی فردی با نام مستعار «دکتر سها» مطرح شده است.

در بخشی از این مقاله آمده است: افسانه‌انگاری یا خرافه‌انگاری قصص قرآنی سابقه‌ای ديرينه داشته و به زمان نزول قرآن کریم برمی‌گردد. در همان عصر عده‌ای با هدف انکار حقانیت قرآن کریم و رسالت پیامبر(ص)، آیات قرآنی را «اساطیر الاولین: داستان‌های پيشينيان» می‌خواندند.

این نگرش همچنان ادامه داشت تا اینکه در دوران معاصر و به موازات پيشرفت‌های علمی نوعاً مبتنی بر پایۀ جهان‌بینی تجربی، دیدگاه افسانه‌انگاری قصص موجود در متون مقدس و از جمله قرآنی تشدید شد. هدف از طرح این دیدگاه اثبات غیرالهی بودن قرآن کریم است. سها نیز در این خصوص در مقدمه فصل 17 (افسانه‌های قرآن) می‌گوید: عمده مطالب قرآن از محيط زمان محمد گرفته شده‌ و گاه محمد تغييراتی اندك در آنها ايجاد كرده‌ است. بزرگان مكه كه تاجران بزرگی بودند و به نقاط دور دست سفر می‌كردند و طبعاً از افسانه‌های ملل مختلف اطلاع داشتند، می‌گفتند كه قرآن افسانه‌های پيشينيان است كه سخن درستی است.

رضوی در پاسخ به طرح چنین دیدگاه‌هایی، ضمن واکاوی مفهوم «اسطوره» و مسائل مربوط به آن، به یک نمونه از نقدهای سها درباره قرآن پرداخته است: یکی از داستان‌های قرآنی که سها در فصل 17 (افسانه‌های قرآن) به نقد آن پرداخته و آن را غیرواقعی دانسته، داستان طوفان حضرت نوح(ع) است. او در این رابطه می‌گوید: «داستان نوح هم افسانه‌ای ساخته بشر است كه در اسناد باستان‌شناسی قبل از تورات هم به آن اشاره شده و تورات هم آن‌را ذكر كرده و سپس به قرآن راه يافته‌ است.»

وی در پاسخ به این ادعا تلاش کرده است با بیان ادله و نشانه‌هایی، خلاف بودن چنین ادعایی را از سه جنبه اسطوره شناختی، زمینشناختی و باستانشناختی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهد و تأکید می‌کند که بر خلاف ادعای سها مبنی بر فاقد سند يا شاهد تاريخی، جغرافيائی و باستان‌شناسی بودن داستان‌های قرآنی، وجود این داستان‌ها در قرآن کریم که حقانیت آن به وسیله گفتمان اعجاز قابل اثبات است، خود سندی غیر قابل خدشه بوده و علاوه بر آن، در نمونه بررسی شده (طوفان نوح علیه السلام) اثبات شد که چنین شواهدی از منظر اسطوره‌شناختی و زمین‌شناختی قابل ارائه هستند.

بخش دیگری از مقاله حجت الاسلام سید حسن رضوی به موضوع اثرﭘﺬﻳﺮی ﻗﺮآن کریم از اشعار جاهلی با ادعای برخی قرآن‌پژوهان اروپایی اختصاص یافته و تصریح شده است: دلیل اصلی ادعاهایی که در این زمینه مطرح می‌شود، تشابه بین برخی آیات قرآن با اشعار جاهلی بود. توضیح بیشتر اینکه در ﻣﯿﺎن اﺷﻌﺎر ﻣﻨﺴﻮب ﺑﻪ عصر جاهلی، منقولات و ﻋﺒﺎرتﻫﺎیی ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺎ برخی از آیات ﻗﺮآﻧﯽ ﺷﺒﺎﻫﺖهایی دارند. برخی از این اشعار، در قالب روایاتی نقل شده و این گمانه را برای مخالفان به وجود آورده‌است که این اشعار ﯾﮑﯽ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻗﺮآن کریم است.

وی با بیان اینکه ماهیت حدیث‌گونه این اشعار و نیز اینکه اساس استدلال سها در ادعای اثرپذیری قرآن از اشعار جاهلی و برابری این اشعار با آیات قرآنی، بر دو فرض تقدم زمانی اشعار جاهلی بر قرآن کریم و نیز اﻋﺘﺒﺎر منقولات و روایات مشتمل بر اﯾﻦ اﺷﻌﺎر استوار است، ضمن بررسی مختصری درباره اصالت شعر عرب، موضوع ادعایی را از سه جنبه مورد بررسی و نقد قرار داده است: 1. اعتبارسنجی روایات مورد استناد سها از نظر سندی، 2. تاریخ‌گذاری این دسته از روایات و منقولات 3. بررسی انگیزه جعل و وضع این اشعار.

بخش دیگری از مقابله سیدحسین رضوی به «تورات‌انگاری برخی از آیات قرآن کریم» اختصاص یافته است. وی در این رابطه می‌نویسد: وجود تشابهات و همخوانی‌های ظاهری میان برخی از آیات قرآن کریم بـا کتـاب مقـدّس (خصوصاً تورات)، باعث به وجود آمدن ادعای تأثّر قرآن کریم از کتـاب مقـدّس شده که سابقه‌ای طولانی داشته و به زمان «یوحنای دمشقی» (یعنی در قرن دوّم هجری) برمی‌گردد. این ادعا در سده‌های اخیر  از سوی خداناباوران و خاورشناسانی همچون اکسـیم رودنسـون، آبراهـام گـایگر، ویلیام کلیر تسـدال، هارتوی هرشفلد، ریچارد بل و ... به صورت گسترده طـرح و بررسی شده‌ است و سها هم در این زمینه می‌گوید: «اگر كسی يك بار قرآن را خوانده باشد و سپس كتاب تورات را بخواند، از وسعت شباهت بين قرآن و تورات حيرت زده می‌شود».

رضوی در نقد این ادعا می‌نویسد: بر خلاف ادعای سها، اگر كسی يك بار قرآن و سپس کتاب مقدس (خصوص تورات) را بخواند، بیش از شباهت‌هایی که بين قرآن و کتاب مقدس مشاهده می‌کند، از تفاوت‌های حیرت‌انگیز بین این دو کتاب _ در موضوعات مختلف‌_ حيرت‌زده خواهد شد. این اختلافات چنان برجسته و قابل توجه است که به استناد آیاتی از قرآن و حتی خود کتاب مقدس، موضوع «تحریف کتاب مقدس» را مطرح کرده و واکنش علمای مسیحی و یهودی را برانگیخته است.