کد خبر: ۴۲۴۳۹۴۲

تاریخ: ۰۲ آبان ۱۴۰۳ - ۱۳:۱۱

سهم مسلمانان در توسعه اجتماعی و اقتصادی سرزمین یوروبا

کمک جوامع مسلمان به توسعه اجتماعی و اقتصادی سرزمین یوروبا قابل توجه و چندوجهی است که نشان‌دهنده مشارکت عمیق آن‌ها در تجارت، حکومت، خدمات اجتماعی و زیرساخت‌هایی است که قرن‌ها این منطقه را شکل داده است. رهبران و بازرگانان مسلمان نقش اصلی را در اقتصادهای محلی ایفا کردند و به‌طور قابل توجهی بر تجارت و سیستم‌های درآمدی تأثیر گذاشتند.

به گزارش ایکنا به نقل از سایت تحلیلی جامعه و فرهنگ ملل، سرزمین یوربالند(Yorubaland) یکی از مناطق فرهنگی و قومی مهم در نیجریه است که متعلق به قوم یوروبا است. این منطقه عمدتاً در جنوب‌ غربی نیجریه قرار دارد و شامل ایالت‌هایی مانند لاگوس، اویوی، ایبادان و ایلورین و کوارا می‌شود.

یوروباها دارای تاریخ غنی، زبان و فرهنگ ویژه‌ای هستند. زبان یوروبا یکی از زبان‌های رسمی نیجریه است و در ادبیات، موسیقی و هنرهای تجسمی این قوم جایگاه ویژه‌ای دارد. فرهنگ یوروبا شامل سنت‌های مذهبی و مراسم‌های خاصی است که به فرهنگ آفریقایی و آیین‌های بومی ارتباط دارد.

اسلام در سرزمین یوروبالند

حضور اسلام در سرزمین یوروبا گواهی بر تاریخی غنی و پرجنب‌وجوش این بخش از سرزمین نیجریه دارد که به چندین قرن پیش بازمی‌گردد و تحت تأثیر عمیق تجارت، مهاجرت و تلاش‌های فداکارانه دانشمندان و مبلغان اولیه اسلامی شکل گرفته است. محققان ظهور اسلام در یوروبالند را به قرن چهاردهم میلادی نسبت می‌دهند، زمانی که مبلغان و بازرگانانی به نام ایمال به این منطقه آمدند. این نام به عنوان نماد هویت تاریخی اسلام (Esin Imale) در تمام شهرها و سکونت‌گاه‌های یوروبا طنین‌انداز شده است.

ظهور اسلام در این منطقه نه‌تنها معرفی یک دین جدید بود، بلکه آغاز دوره‌ای دگرگون‌کننده بود که چشم‌انداز فکری، اجتماعی و فرهنگی جامعه یوروبا را تغییر داد. آموزه‌های اسلامی با دانش فراوان در زمینه‌های مختلف، از جمله علم، فلسفه و حکمرانی همراه بود که بازتاب رویکرد کل‌نگر به زندگی است که قرآن و حدیث ترویج می‌کنند. دانشمندان اولیه مسلمان این ارزش‌ها را تجسم بخشیدند و از دانش خود برای ساختن جوامع و تقویت رشد فکری استفاده کردند.

در شهرهایی مانند لاگوس، ایبادان، ایلورین و اویو، بذر دانش اسلامی کاشته شد و سنگرهای یادگیری و فرهنگ را ایجاد کرد. نفوذ اسلام مورد استقبال پادشاهان یوروبا قرار گرفت که به دنبال مشاوره و راهنمایی علمای اسلامی در زمینه کشورداری بودند. علافین آجاگبو (۱۶۵۰-۱۶۵۸) از اویو و اوبا کوسوکو (۱۸۴۵-۱۸۵۱) و اوبا آدل آجوسون (۱۸۱۱ – ۱۸۲۱ از لاگوس، مسلمانان و روحانیون اسلامی را در اداره و دادگاه‌های خود جای دادند. این شهرها با جمعیت رو به رشد و اهمیت جغرافیایی استراتژیک خود به مراکز حیاتی برای گسترش اسلام تبدیل شدند. تأسیس مساجد، از جمله اولین مسجد در اویو در سال 1550 میلادی و مساجد بعدی در ایوو (1665)، ایسین (1760)، لاگوس (1774)، ساکی (1790) و اوسوگبو (1899) گواهی بر نفوذ اسلامی در سراسر سرزمین یوروبا است.

تأسیس موسسات آموزشی اسلامی امکان ادغام دانش دینی و سکولار را فراهم و اطمینان حاصل کرد که جوامع اولیه مسلمان در سرزمین یوروبا به خوبی مجهز به هدایت نیازهای معنوی و دنیوی خود هستند. این تأکید دوگانه بر رشد معنوی و فکری به تقویت حس وحدت کمک کرد.

لاگوس، به عنوان یک شهر بندری شلوغ، نمونه‌ای از نقش حیاتی رهبری مسلمانان در توسعه منطقه بود. بازرگانان و دانشمندان مسلمان در خط مقدم شکل‌دادن به چشم‌انداز اقتصادی و اجتماعی لاگوس بودند و شبکه‌های تجاری و سیستم‌های مالیاتی را ایجاد کردند که به رونق آن کمک کرد. این میراث ریشه در اصول اسلامی انصاف و عدالت در معاملات اقتصادی دارد. رهبری مسلمانان در لاگوس همچنین در تأسیس مؤسسات آموزشی که آموزه‌های دینی را با دانش سکولار متعادل می‌کردند، نقش مهمی داشتند. این ادغام تضمین کرد که جامعه مسلمانان نه‌تنها عمیقاً در ارزش‌های اسلامی ریشه دارد، بلکه برای انطباق با خواسته‌های جهانی که به سرعت در حال مدرن‌شدن است، مجهز شده است.

ایبادان، که به خاطر فرهنگ فکری پرجنب‌وجوش خود شناخته می‌شود، نقش مهمی در تحکیم اسلام در سرزمین یوروبا ایفا کرد. این شهر به‌واسطه دانشمندان و موؤسسات آن که آموزش دینی و سکولار را ترویج می‌کردند، به چراغی از آموزش اسلامی تبدیل شد. تأسیس مدارس مذهبی و مدارس قرآنی پایه و اساس جمعیت مسلمان باسواد و تحصیل‌کرده را بنا نهاد. این مؤسسات نه‌تنها آموزش‌های دینی را ارائه می‌دادند، بلکه موضوعاتی مانند ریاضیات، علوم و ادبیات را نیز در خود جای دادند که منعکس‌کننده رویکرد جامع به آموزش است که اسلام از آن حمایت می‌کند. این منعکس‌کننده سنت عصر طلایی اولیه اسلامی است، جایی که دانشمندانی مانند خوارزمی و ابن سینا در درک جهان از زمینه‌های مختلف علمی مشارکت داشتند و در عین حال در ایمان اسلامی خود پایه‌گذاری کردند. جنبش فکری ایبادان، دانشمندانی را از سراسر آفریقای غربی به خود جلب کرد و فرهنگ دانش و تفکر انتقادی را ایجاد کرد که امروزه همچنان شهر را شکل می‌دهد.

ایلورین و ایوو، دو شهر دیگر با تاریخ غنی از دانش اسلامی و یکپارچگی فرهنگی هستند. ایلورین، به‌ویژه، به دلیل مشارکت در فقه اسلامی و اندیشه فکری مشهور است. دانشمندان ایلورین در توسعه اندیشه اسلامی در غرب آفریقا نقش مهمی داشته‌اند و آثار قابل توجهی در زمینه الهیات، فقه و فلسفه تولید کرده‌اند. به همین ترتیب، ایوو دانشمندان برجسته‌ای را تربیت کرده است که در خط مقدم ترویج آموزش و ارزش‌های اسلامی در سراسر سرزمین یوروبا و فراتر از آن بوده‌اند. سهم هر دو شهر در دانش‌پژوهی اسلامی گواهی بر میراث ماندگار اسلام در سرزمین یوروبا است، جایی که دانش و تقوا مورد احترام و تجلیل قرار می‌گیرد.

مجمع امامان و علما - Robitatu-l-Aimmah wal Ulamoh fi Bilaadi Yoruba -  نقش مهمی در متحد کردن امت اسلامی در سراسر سرزمین یوروبا ایفا کرده است. از نظر تاریخی، این مجمع یک نهاد هماهنگ‌کننده حیاتی بوده است که امامان، علما و رهبران جامعه را برای رسیدگی به چالش‌های مشترک و ترویج ارزش‌های اسلامی گرد هم می‌آورد. این اتحادیه با ارائه بستری برای گفت‌وگو و اجماع‌سازی، به جلوگیری از نوع جناح‌گرایی و تفرقه‌ای که می‌تواند یک جامعه را تضعیف کند، کمک کرده است. رهبری این اتحادیه در اطمینان از اینکه جوامع مختلف مسلمان سرزمین یوروبا می‌توانند برای رسیدگی به چالش‌هایی که با آن روبه‌رو هستند، با یکدیگر همکاری کنند و حس وحدت را که برای پیشرفت اجتماعی حیاتی است تقویت کنند، نقش مهمی داشته است.

سهم مسلمانان در توسعه اجتماعی سرزمین یوروبا

کمک جوامع مسلمان به توسعه اقتصادی سرزمین یوروبا قابل توجه و چندوجهی است که نشان‌دهنده مشارکت عمیق آن‌ها در تجارت، حکومت، خدمات اجتماعی و زیرساخت‌هایی است که قرن‌ها این منطقه را شکل داده است. در شهرهایی مانند ایبادان و لاگوس، رهبران و بازرگانان مسلمان نقش اصلی را در اقتصادهای محلی و منطقه‌ای ایفا کردند و به‌طور قابل توجهی بر تجارت و سیستم‌های درآمدی تأثیر گذاشتند.

از نظر تاریخی، بازرگانان مسلمان تنها شرکت‌کننده نبودند، بلکه محرک‌های مهم شبکه‌های تجاری بودند که سرزمین یوروبا را به اقتصاد گسترده‌تر غرب آفریقا مرتبط می‌کردند. این مسیرهای تجاری، که توسط بازرگانان مسلمان ایجاد و نگهداری می‌شد، تبادل کالاها، ایده‌ها و حتی اعمال مذهبی را در فواصل وسیع تسهیل کرد و به توسعه اقتصادی و فرهنگی منطقه کمک کرد. نقش آن‌ها محدود به تجارت نبود، بلکه به شکل‌دهی به سیستم‌های مالیاتی که زیرساخت حکومت محلی را تشکیل می‌داد، گسترش یافت.

در مدیریت اقتصادهای محلی، به‌ویژه در شهرهایی مانند ایبادان و لاگوس، مسلمانان در ایجاد سیستم‌های مالیاتی عادلانه که منبع درآمد ثابتی برای توسعه زیرساخت‌ها و خدمات اجتماعی فراهم می‌کرد، نقش مهمی داشتند. این سیستم‌ها ریشه در اصول اسلامی عدالت و انصاف داشتند و منعکس‌کننده فلسفه حکومتی اشتراکی بودند که بر پاسخگویی و شفافیت تأکید داشت. رهبران مسلمان، با استفاده از تخصص مذهبی و اداری، به شکل‌گیری این چارچوب‌های مالیاتی کمک کردند تا اطمینان حاصل کنند که نه‌تنها در ایجاد درآمد مؤثر هستند، بلکه به‌طور گسترده توسط مردم پذیرفته شده‌اند.

به‌عنوان مثال، تحمیل نرخ آب و مالیات در شهرهایی مانند ایبادان و لاگوس در دوره‌های استعماری و پسااستعماری شامل کمک‌های قابل توجهی از سوی جوامع مسلمان بود که اطمینان حاصل کردند که مدیریت این منابع عمومی به آموزه‌های اسلامی در مورد توزیع عادلانه و رفاه جمعی پایبند است. این مالیات‌ها، به‌ویژه در مراکز شهری، توسعه زیرساخت‌های ضروری، از جمله جاده‌ها، بازارها و امکانات بهداشتی را تأمین می‌کرد که به نوبه خود کیفیت زندگی همه ساکنان، صرف نظر از وابستگی‌های مذهبی آنها، را بهبود می‌بخشید.

سهم جوامع مسلمان در مدیریت اقتصادهای محلی همچنین در ظهور بازارهای اسلامی در سراسر شهرها و شهرهای یوروبا مشهود است. به‌تازگی، در ایوو، یک سازمان اسلامی به نام جماعت تربیت مسلمان، بازار اسلامی را راه‌اندازی کرد که برای پاسخ به بحران‌های تورم، ناامنی غذایی و مشکلات اقتصادی فعلی در نیجریه طراحی شده است.

رهبران و سازمان‌های مسلمان همچنین نقش مهمی در ارائه خدمات اجتماعی حیاتی از جمله آموزش و مراقبت‌های بهداشتی در شهرهای یوروبا ایفا کردند. به‌عنوان مثال، در لاگوس، گروه‌های مسلمان در خط مقدم تأسیس مدارس ابتدایی و متوسطه و بیمارستان‌ها قرار داشتند. تأسیس مؤسسات آموزشی اسلامی، مانند مدارس قرآنی و مدارس رسمی، زمینه را برای یک سنت آموزشی فراهم کرد که هر دو سیستم دانش اسلامی و غربی را در هم آمیخت.

سهم جوامع مسلمان در رشد آموزش عالی در نیجریه نیز عمیق است. سازمان‌های اسلامی مختلفی مانند انجمن انصارالدین و انجمن نصرالله فتح نیجریه به‌طور قابل توجهی به تغییر موقعیت آموزش عالی در نیجریه کمک کرده‌اند. در نیجریه امروز، افزایش تعداد مؤسسات دینی اسلامی و سهم آنها در آموزش، تحقیق و توسعه نیروی انسانی قابل‌توجه است.

از جمله این مؤسسات آموزش عالی می‌توان به دانشگاه کرسنت (۲۰۰۵)، دانشگاه الحکمه (۲۰۰۵)، دانشگاه القلم کاتسینا (۲۰۰۵)، دانشگاه فواره (۲۰۰۷)، دانشگاه سامیت، اوفا (۲۰۱۵) و دانشگاه محمد کمال الدین، ایالت کوارا اشاره کرد. این دانشگاه‌ها در حال تبدیل شدن به نیرویی در تلاش برای تغییر موقعیت آموزش عالی در نیجریه و همچنین تبدیل شدن به چراغی برای یادگیری و درستکاری اخلاقی هستند.

سهم جوامع مسلمان در خدمات مراقبت‌های بهداشتی به همان اندازه قابل توجه است. ابتکارات تحت رهبری مسلمانان در لاگوس و ایبادان شاهد ایجاد کلینیک‌ها و بیمارستان‌هایی بود که مراقبت‌های پزشکی را به جمعیت گسترده‌تری ارائه می‌دادند، به‌ویژه در قرن بیستم که خدمات بهداشت عمومی اغلب ناکافی بود. این نهادهای بهداشتی و درمانی، که ریشه در اصل اسلامی خدمت به رفاه همه دارند، نقش مهمی در بهبود سلامت عمومی و کاهش نرخ مرگ‌ومیر در مراکز شهری ایفا کردند.

مدیریت آب، یکی از جنبه‌های اساسی توسعه هر جامعه، حوزه دیگری بود که مشارکت مسلمانان در آن عمیق بود. در شهرهای یوروبا، جوامع مسلمان مسئولیت اطمینان از دسترسی به منابع آب برای همه را بر عهده گرفتند و تشخیص دادند که توزیع عادلانه آب یک تعهد اساسی جمعی است. این احساس مسئولیت، که عمیقاً در آموزه‌های اسلامی نهفته بود، منجر به ایجاد و نگهداری چاه‌ها، مخازن و سایر منابع آب شد که به نفع کل مردم بود.

علاوه بر این، جوامع مسلمان عمیقاً درگیر توسعه اقتصادی و سیاسی گسترده‌تر سرزمین یوروبا بودند. تاریخ انجمن دانشجویان مسلمان نیجریه (MSSN) نشان می‌دهد که چگونه جوامع مسلمان از فضای سیاسی برای ترویج منافع امت و تقویت وحدت استفاده کرده‌اند.

از آنجایی که اهمیت وحدت ملی در نیجریه معاصر را نمی‌توان نادیده گرفت، سازمان‌های مسلمان به‌طور قابل توجهی به تلاش برای ملت‌سازی و وحدت ملی در نیجریه کمک کرده‌اند. سازمان‌های اسلامی مانند شورای عالی امور اسلامی نیجریه (NSCIA) و فدراسیون انجمن زنان مسلمان نیجریه (FOMWAN) بر هماهنگی امور امت اسلامی تمرکز دارند.