کد خبر: ۴۲۶۲۱۸۴

تاریخ: ۰۸ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۴:۰۹

در نشستی تأکید شد

لزوم هماهنگی نهاد‌های علوم انسانی اسلامی و همراهی با دستگاه‌های رسمی

سومین نشست شورای عالی سیاست‌گذاری علوم انسانی اسلامی حوزه‌های علمیه کشور با حضور رؤسای دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط برگزار شد.

به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی وزارت علوم، سومین نشست شورای عالی سیاست‌گذاری علوم انسانی اسلامی حوزه‌های علمیه کشور به همت ستاد راهبری علوم انسانی اسلامی حوزه‌ در تهران برگزار شد.

در این نشست که با حضور آیت‌الله علیرضا اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه، حسین سیمایی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، حجت‌الاسلام سعیدرضا عاملی، رئیس شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی، غلامعلی حداد عادل رئیس سابق شورای تخصصی تحول و ارتقای علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجت‌الاسلام حمید پارسانیا رئیس شورای تخصصی حوزوی شورای تحول و ارتقاء علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی، محمد مهدی طهرانچی رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، حجت‌الاسلام علی عباسی رئیس جامعه المصطفی، حسنی آهنگر رئیس دانشگاه جامعه امام حسین(ع)، حجت‌الاسلام علی مصباح یزدی عضو هیئت امنای مؤسسه امام خمینی، حجت‌الاسلام محسن جهانگیری رئیس دانشگاه علوم اسلامی رضوی، حجت‌الاسلام احمد حسین شریفی رئیس دانشگاه قم، حجت‌الاسلام سید احسان رفیعی علوی رئیس دانشگاه باقرالعلوم، اصغر افتخاری رئیس دانشگاه امام صادق(ع)، حجت‌الاسلام محمدباقر سعیدی‌روشن رئیس پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، حجت‌الاسلام مهدی رجایی مشاور و دستیار ویژه مدیر حوزه‌های علمیه کشور، حجت‌الاسلام سیدحسین میرمعزی رئیس پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه‌های علمیه کشور، در دفتر معاونت ارتباطات بین‌الملل مقام معظم رهبری برگزار شد به بررسی موانع و پیشنهاداتی در جهت تحول در علوم انسانی و اسلامی سازی آن پرداخته شد.

در ابتدای جلسه آیت‌الله اعرافی ضمن خوشامدگویی به اعضای شورای عالی ستاد، بر ضرورت تحول در علوم انسانی به‌عنوان یکی از مسائل اساسی کشور تأکید کرد.

سپس حجت‌الاسلام رجایی‌نیا به نمایندگی از دبیرخانه ستاد، توضیحات اجمالی و کلی درباره گزارش اقدامات انجام‌شده در ستاد ارائه داد.

پس از آن محمد بالایی نیز به نمایندگی از دبیرخانه، گزارشی مفصل از اقدامات ستاد را تقدیم اعضای محترم کرد.

بالایی گزارش بخشی از اقدامات ستاد با محوریت مراکز و نهاد‌های عضو که در سطح ملی در حال انجام است را بیان کرد که عبارتند از:

تدوین نقشه‌راه تحول علوم انسانی در ۹ راهبرد کلان، ۴۷ اقدام کلان و ۱۸۷ ریزاقدام به همراه سند پشتیبان آن

تدوین برش‌های سالانه اقدام سند نقشه‌راه تحول علوم انسانی

تدوین درختواره رشته‌های علوم انسانی اسلامی در ۴۳۰ رشته و گرایش

تدوین ۳۲۶ درسنامه برای مواد درسی مصوب رشته‌های علوم انسانی اسلامی توسط اساتید دانشگاه‌های سراسری از جمله تهران، علامه طباطبایی، فردوسی مشهد و...

حمایت از حدود ۵۰۰ طرح و کتاب پژوهشی از بین حدود ۴۰۰ هزار طرح و کتاب در عرصه علوم انسانی اسلامی

تعریف پروژه‌ها و تحقیقات مسئله‌محور در علوم انسانی اسلامی و واگذاری آن به دانشجویان و فارغ‌التحصیلان ارشد و دکتری در دانشگاه‌های تهران، علامه طباطبایی، تربیت مدرس، بهشتی و...

راه‌اندازی ۱۰ کتابخانه علوم انسانی اسلامی در سراسر کشور

تهیه سامانه مشترک پایان‌نامه‌های مسئله‌محور علوم انسانی اسلامی در سطح ملی

راه‌اندازی کرسی‌های درس خارج مسئله‌محور در عرصه علوم انسانی اسلامی

تدوین و چاپ کتب فقه‌های جدید در مسائل روز در عرصه علوم انسانی اسلامی

تدوین فلسفه مضاف رشته‌های علوم انسانی با رویکرد نقد و بررسی علوم انسانی متعارف و تاسیس رویکرد اسلامی در آن و...

آیت‌الله اعرافی، رئیس شورای عالی سیاستگذاری ستاد راهبری علوم انسانی اسلامی گفت: هدف اصلی این ستاد، هماهنگی نهاد‌های علوم انسانی اسلامی و همراهی آنها با دستگاه‌ها و بخش‌های رسمی ضروری است.

وی بر لزوم توجه به واقعیت‌ها و نیاز‌های موجود تأکید کرد و بیان داشت که انتخاب‌های ما باید به گونه‌ای باشد که بتواند مشکلات نظام حکمرانی را حل کند و گره‌ای را باز کند.

اعرافی در ادامه با تأکید بر وجود دیدگاه‌های متنوع در حوزه علوم انسانی اسلامی، تصریح کرد: نگاه امامین انقلاب به عنوان ملاک اصلی مورد توجه قرار دارد و مطابق با اندیشه‌های بزرگانی مانند علامه طباطبایی، شهید مطهری، علامه مصباح، شهید صدر و آیت‌الله جوادی آملی می‌باشد.

مدیر حوزه‌های علمیه در ادامه بیان داشت مهم است که به عنوان حوزویان، مسائل را به درستی شناسایی کنیم و زیرساخت‌های علوم انسانی در حوزه علوم اسلامی را بازسازی کنیم. جهت فقه معاصر که در حوزه علمیه راه اندازی شده است نیز همین می‌باشد؛ یعنی ایجاد تحول در پایه علم فقه به گونه‌ای که توانایی پاسخ به پرسش‌های جدید را به دست بیاورد.

وی در پایان ضمن تاکید بر اهمیت حرکت به سمت نظریه‌سازی و نظام‌سازی، اشاره کرد که در زمینه هوش مصنوعی و علوم انسانی نیز اقداماتی خوبی صورت گرفته است از جمله تلاش‌هایی که در مرکز تحقیقاتی نور صورت گرفته است.

حسین سیمایی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری نیز گفت: علوم انسانی به صورت مستمر نیازمند تحول است و این در حالی است که علوم انسانی در جامعه ما متوقف شده است.

وی تحول علوم انسانی در کشور را به سه معنای کارآمدی، اسلامی‌سازی و بومی‌سازی تعریف کرده و تأکید کرد: قطعا باید به سمت علوم انسانی به معنای بومی یا اسلامی برویم، اما نکته مهم‌تر این است که دغدغه حاکمیت اسلامی، حکمرانی دین است و حکمرانی دینی بیش از آنکه به دینی کردن علوم وابسته باشد، به دین‌شناسی نیاز دارد. در حال حاضر به دین‌شناسی معقول و انسانی و اسلامی در جامعه ما کمتر توجه می‌شود.

سیمایی با بیان اینکه علوم انسانی اسلامی زمانی جامعه را اقناع می‌کند که کارآمد باشد، افزود: ما در وزارت علوم در خدمت همه مجموعه‌های علوم انسانی اسلامی به ویژه این ستاد هستیم و خودمان هم در حال اندیشیدن و تمهید اقداماتی در زمینه تحول علوم انسانی هستیم.

وزیر علوم در بخش پایانی سخنان خود به ضرورت توجه به کارآمدی علوم انسانی اسلامی اشاره کرد.

حجت‌الاسلام عاملی، رئیس شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: برای مشخص شدن وضعیت کنونی علوم انسانی، ساماندهی و آمایش رشته‌ها در کشور نیاز است. داده‌های ما در خصوص رشته‌ها مخدوش است لذا شورا دنبال انجام چنین طرحی است.

وی افزود: این اقدام می‌تواند منجر به توقف برخی رشته‌ها، تعدیل تعداد دانشجویان رشته‌های خاص و تأسیس رشته‌های جدید شود.

رئیس شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی شورای عالی انقلاب با تطبیق معنایی بومی‌سازی و اسلامی‌سازی در تحول علوم انسانی، بومی‌سازی را به عنوان یکی از اقداماتی که می‌تواند اسلامی‌سازی علوم انسانی را تسریع کند، مطرح کرد و گفت: علوم انسانی باید توانایی حل مشکلات ایران اسلامی را داشته باشد.

عاملی به ارائه طرح‌های دیگر در دست شورا پرداخت و گفت در حال حاضر بازنگری، اصلاح و تکمیل آیین‌نامه ارتقاء اساتید بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی به دست شورای تحول و ارتقای علوم انسانی است. این آیین‌نامه سه بخش دارد که یک بخش آن مختص علوم انسانی و اجتماعی و هنر، بخش دیگر آن مربوط به بهداشت و درمان و بخش سوم آن مربوط به سایر علوم است که در حال بازنگری و اصلاح و تکمیل آن در شورای تحول هستیم. به روزرسانی سند نقشه جامع علمی کشور در دست شورای تحول و ارتقای علوم انسانی است که از مجموع ۱۳ راهبرد، ۱۰ راهبرد آن مختص علوم انسانی و اجتماعی و هنر و هر کدام یک راهبرد مربوط به بهداشت و درمان، علوم پایه و فنی و مهندسی است. همچنین شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در حال تدوین سند تحول علوم انسانی، اجتماعی و هنر هستیم تا این سند به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی برسد.

حجت‌الاسلام عاملی در بخش پایانی سخنان خود با ارزشمند شمردن اقدامات شورای سیاست گذاری علوم انسانی اسلامی حوزه علمیه بیان داشت: این اقدامات مورد استفاده و استقبال شورای تحول و ارتقای علوم انسانی است؛ لذا می‌توان از توان و ظرفیت ستاد در مدیریت و تحقق رشته‌های علوم انسانی، اصلاح و تکمیل آیین نامه ارتقاء اساتید، سند تحول علوم انسانی و به روزرسانی نقشه جامع علمی کشور استفاده کرد.

غلامعلی حداد عادل، رئیس سابق شورای تخصصی تحول و ارتقاء علوم انسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی در این نشست، مرحوم آیت‌الله مصباح یزدی را به عنوان راهگشای علوم انسانی در حوزه علمیه معرفی کرد و گفت: علوم انسانی از بارزترین مصادیق شعار وحدت حوزه و دانشگاه است؛ بنابراین، تحول در علوم انسانی بدون همکاری این دو نهاد علمی امکان‌پذیر نیست. از مجموعه توان حوزوی برای تحقق دو امر استفاده شود: اول، ایجاد ساختاری برای اتصال دانشگاه به حوزه علمیه؛ زیرا متخصصان علوم انسانی در دانشگاه هستند و میدان در دست آنها است. دوم، تألیف کتاب مناسب دانشگاه با عنوان انسان‌شناسی اسلامی. وی همچنین بر اهمیت شنیدن سازمان‌یافته سخنان مخالفان علوم انسانی اسلامی تأکید کرد.

دکتر محمد مهدی طهرانچی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی نیز با اشاره به تفاوت این ستاد با شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، به تعارض میان گزار‌ه‌های حکمرانی جمهوری اسلامی مبتنی بر نظریه‌های بنیادی مردم‌سالاری دینی و گزاره‌های ناشی از باور‌های مردم به لحاظ سبک زندگی اشاره کرد و گفت: در صورت حل نشدن این تعارض، فاصله‌ای بین مردم و حاکمیت ایجاد خواهد شد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی برای حل این تعارض پیشنهاد کرد که این ستاد باید بر تولید نظریه‌های مبنایی تمرکز کرد تا این گزاره‌ها به سمت همگرایی سوق داده شوند؛ لذا اولویت‌های ستاد آن مواردی است که سبک زندگی مردم را متاثر می‌کند و آنها را در مقابل گزاره‌های حاکمیت قرار می‌دهد.

وی سبک زندگی مردم را متاثر وضعیت جدید فناوری‌های نوین و هوشمند دانست که این فناوری‌های هوشمند آن چیزی است که رئیس جمهور جدید آمریکا می‌خواهد از طریق آن نظام سلطه را بازیابی و تحقق بیشتری ببخشد؛ لذا به صورت آینده‌نگر باید علاوه بر تمرکز روی گزاره‌های اجتماعی سبک زندگی، بر تاثیر گزاره‌های حاصل از این فناوری‌ها و ارتباطات هوش مصنوعی روی سبک زندگی تمرکز نمود.

در پایان طهرانچی تاکید کرد که ماموریت این ستاد هیچ تعارضی با ماموریت دستگاه‌های رسمی ندارد و قرار نیست کار آنها را انجام دهد بلکه این ستاد مجموعه مسائلی دارد که می‌تواند ببن نهاد‌های حوزوی و دانشگاه پیش ببرد.

حجت‌الاسلام پارسانیا، رئیس شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی بر لزوم ارتباط دانشگاه‌های علوم اجتماعی با فقه معاصر حوزه علمیه تأکید کرد و گفت: باید برنامه‌ریزی دقیقی برای این ارتباط صورت گیرد.

وی به تعداد ۱۳۰ هزار دانشجویی که در حوزه علمیه مشغول به تحصیل هستند و تعداد زیادی از طلاب که در دانشگاه‌ها تحصیل می‌کنند، اشاره کرد و گفت که این افراد فرصتی برای بهره‌برداری هستند و پیشنهاد کرد که بخشی از تمرکز ستاد بر این موضوع گذاشته شود.

پارسانیا در بخش پایانی از سخنان خود بیان داشت: نگاه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی نباید به حوزه علمیه صرفا استفاده و بهره بردن باشد بلکه باید این گونه بنگرد که حوزه علمیه در علوم انسانی موضوعیت دارد و فرصت مستقل در نقش‌آفرینی در علوم انسانی داده شود.

حسنی آهنگر، رئیس دانشگاه جامعه امام حسین(ع) نیز با تاکید بر قرائت‌های مختلف در علوم انسانی اسلامی، تاکید بر نگاه و انتظارات امامین انقلاب اسلامی داشت و در ادامه با طرح واقعیات و مسائل اجتماعی در سخنرانی حضرت آقا در بجنورد، هشدار داد که این مسائل ریشه در علوم انسانی دارد و چنانچه حل نشود در آینده دچار مشکل می‌شویم و اغتشاشات ۱۴۰۱ هم ریشه در این مسائل دارند.

در ادامه ریاست دانشگاه جامع امام حسین(ع) گفت: به منظور تحقق تمدن نوین اسلامی به دو مورد کلیدی در تحول علوم انسانی اشاره کرد: اول، طراحی نظامات انقلابی مبتنی بر اسلام ناب و دوم، تربیت کارگزاران انقلابی. تربیت کارگزاران انقلابی را باید از مدرسه و دانشگاه شروع کرد تا مشکلات اغتشاشات سال ۱۴۰۱ مجدد اتفاق نیفتد. همچنین، وی بر لزوم توجه به حوزه هوش مصنوعی و علوم انسانی تأکید کرد.

حجت‌الاسلام محسن جهانگیری، رئیس دانشگاه علوم اسلامی رضوی دو مشکل اصلی در علوم انسانی را عدم حمایت مالی از پژوهشگران و عمیق نبودن پژوهش‌ها عنوان کرد و افزود: با آمدن هوش مصنوعی، مشکل نبود عمق در پژوهش‌ها متأسفانه گسترده‌تر شده است.