کد خبر: ۴۲۶۲۳۳۸

تاریخ: ۰۹ بهمن ۱۴۰۳ - ۱۲:۰۲

عبدالمجید طالب‌تاش:

قرائت هنرمندانه قرائت معنامحور است

عضو هیئت تحریریه مصحف محشی با بیان اینکه قرائت هنرمندانه قرائت معنامحور است به ذکر نمونه‌هایی از آیات قرآن پرداخت و گفت: به عنوان نمونه در آیات 19 سوره یس، 100 سوره نساء و 23 سوره یوسف اگر قاری بدون توجه به معنا به قرائت بپردازد می‌تواند معنای آیات را دچار خلل کند.

به گزارش ایکنا، عبدالمجید طالب‌تاش؛ عضو هیئت تحریریه مصحف محشی، شامگاه هشتم بهمن در اولین نشست دانش‌افزایی در حوزه علم قرائت (ندای ملکوت) با موضوع قرائت قرآن، متن و معنا که از سوی انجمن ایرانی مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی برگزار شد، با اشاره به آیه «أَوَلَمْ يَرَوْا كَيْفَ يُبْدِئُ اللَّهُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِير، گفت: خداوند در قالب استفهام برای اینکه انسان‌ها را به سمت توحید دعوت کند می‌فرماید آیا نمی‌بینند چگونه خلق آغاز شده است سپس به برگردانده شدن همین آفرینش در قیامت توجه داده است یعنی ثم یعیده جزء استفهام در آیه نیست.

وی افزود: در آیه شریفه؛ قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ۚ ثُمَّ اللَّهُ يُنْشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ هم فرموده است به آنان بگو در زمین سیر و سفر کنند که چگونه خلق آغاز شده است سپس خبر جدیدی می‌دهد که خداوند نشئه دیگری را هم ایجاد می‌کند؛ قاری اینقدر باید متبحر و توانمند باشد که بداند که استفهام با خلق است و از ثم یعیده دیگر استفهامی در کار نیست. یا در آیه دوم کیف بدا الخلق استفهامیه و جمله دوم خبریه است.

طالب‌تاش بیان کرد: بنده تلاوت مصطفی اسماعیل و منشاوی را که گوش دادم خیلی تفاوت بین این دو وجود دارد، منشاوی با اینکه جزء قاریان بسیار برجسته است ولی تلاوت او از جهت توجه به این معانی زمین تا آسمان تفاوت دارد. در آیه 19 سوره یس «قَالُوا طَائِرُكُمْ مَعَكُمْ ۚ أَئِنْ ذُكِّرْتُمْ ۚ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُون» هم این آیه سه جمله است طائرکم معکم خبری است یعنی می‌فرماید شومی با خود شماست؛ بعد فرمود آیا اگر مورد تذکر واقع شدید کسی که شما را به تذکر دعوت کرده است او را شوم می‌دانید؟ پس قاری بهتر است قاری در قرائت آیه بهتر است روی هر دو کلمه معکم و ذکرتم بایستد و سه جمله را جدا بخواند آیه در مورد کسانی است که انبیاء را متهم به بدشگونی و شومی می‌کردند و خداوند اینگونه پاسخ آنان را داده است.

طالب‌تاش با اشاره به آیه 100 سوره نساء «وَمَنْ يُهَاجِرْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَجِدْ فِي الْأَرْضِ مُرَاغَمًا كَثِيرًا وَسَعَةً ۚ وَمَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ ۗ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا»، گفت: بیشتر مترجمان طوری معنا کرده‌اند که سعه عطف به کثیر شده است و کثیرا را صفت برای مراغما گرفته‌اند و گفته‌اند هر کسی در راه خدا مهاجرت کند جای امن فراوان و گسترده خواهد یافت. معمولا ترجمه معزی دقیق است؛ او ترجمه کرده است کسی که در راه خدا هجرت کند می‌یابد در زمین هجرت‌گاه‌هایی بسیار و گشایشی یعنی مراغما مفعول یجد و سعه عطف به مفعول است نه کثیرا.

عضو هیئت تحریریه مصحف محشی با اشاره به آیه شریفه 23 سوره یوسف: «وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ»؛ معمولا قراء روی هیت لک تامل و توقف می‌کنند و چندبار هم تکرار می‌کنند و هیت لک را با قرائت‌های مختلف می‌خوانند و بعد قال معاذالله را قرائت می‌کنند.

وقف نابجای بیشتر قاریان

وی ادامه داد: وقتی زلیخا می‌گوید قالت هیت لک حضرت یوسف بدون هیچ درنگی فرموده است قال معاذالله؛ حضرت یوسف فکر و تأمل و توقفی نکرد لذا خدا برهان خود را به او نشان داد؛ قاری زمانی می‌تواند این سرعت جواب‌گویی یوسف را بیان کند که اینجا توقف نکند. این توقف خلل در معناست.

طالب‌تاش با اشاره به آیه «رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ» گفت: آیه نکته مهمی بیان کرده است و آن اینکه پیامبران معجزه داشتند ولی مؤمنان می‌گویند ما نیازی به معجزه نداریم و همین که پیامبر(ص) یک انسان مؤمن و امین و درستکار است و ما را دعوت کرده است ما ندای او را شنیدیم و ایمان آوردیم، بنابراین نیکوست که قاری آمنا را وصل کند.

عضو هیئت تحریریه مصحف محشی با اشاره به آیه 253 بقره «تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ ۘ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ ۖ وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجَاتٍ ۚ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ» با بیان اینکه در این آیه هم در منهم به بعض برگشت ندارد، گفت: مرجع ضمیر هم در منهم بعض نیست بلکه الرسل است لذا قاری باید روی بعض بایستد. بنابراین فهم اعراب القرآن به فهم معنای متن کمک زیادی می‌کند و فهم معنای متن هم قرائت قاری را متحول خواهد کرد. یا در آیه «وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا ۗ سُبْحَانَهُ ۖ بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ» تا کلمه ولدا، قول مشرکین است و در قرائت باید تفکیک بین قول خدا و مشرکین شود و در ولدا وقف شود.

لزوم تفکیک بین قول مشرکین و خدا

وی اضافه کرد: البته اگر وقف کامل در روی کلمه ولدا انجام شود این مشکل ایجاد خواهد شد که موضع خدا در برابر قول کفار و مشرکین سریع و بدون وقفه است ولی وقف کامل نافی این مسئله است بنابراین وقف طولانی نباید باشد.

طالب‌تاش تصریح کرد: در داستان مادر حضرت مریم(س) هم شاهدیم که تداخلی بین کلام خدا و مریم(س) ایجاد شده است و قاری هنرمند بین این دو تفکیک می‌کند؛ فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَىٰ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَىٰ ۖ وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ؛ در این آیه اگر واو در والله را حالیه بدانیم دیگر نباید روی انثی وقف شود ولی اگر استیناف بگیریم در این صورت بهترین وقف روی انثی است که قول مریم است و بعد قول خداوند به عنوان جمله معترضه خوانده شود.