کد خبر: ۴۲۷۰۳۲۱

تاریخ: ۱۹ اسفند ۱۴۰۳ - ۰۸:۲۹

اخلاق در قرآن/ 8

توحید؛ اولین قدم برای ورود به صراط مستقیم

مدیر بنیاد قرآن استان همدان با تحلیل و تفسیر آیاتی از جزء هشتم قرآن کریم گفت: توحید اولین قدم برای ورود به صراط مستقیم است.

به گزارش ایکنا از همدان، جواد صدیق، مدیر بنیاد قرآن استان همدان در سخنانی به بیان نکات اخلاقی جزء هشتم قرآن کریم پرداخت که در ادامه با هم می‌خوانیم:

ما در طول شبانه‌روز در نمازهای پنج‌گانه 10 بار سوره حمد را قرائت می‌کنیم؛ به عبارتی حداقل 10 بار از خداوند می‌خواهیم که ما را به راه راست هدایت کند. این صراط مستقیم در آیات ۱۵۱ و ۱۵۲ سوره انعام که در جزء هشتم قرآن کریم قرار دارد، توضیح داده شده و شرایط و ویژگی‌های آن بیان شده است.

در این آیات از قرآن کریم می‌خوانیم: «قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ۖ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۖ وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ ۖ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ ۖ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ ۖ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ؛ بگو: بیایید تا آنچه را پروردگارتان بر شما حرام کرده بخوانم؛ اینکه چیزی را شریک او قرار مدهید، و به پدر و مادر نیکی کنید، و فرزندانتان را از ترس تنگدستی نکشید، ما شما و آنان را روزی می‌دهیم، و به کارهای زشت چه آشکار و چه پنهانش نزدیک نشوید، و انسانی را که خدا محترم شمرده جز به حق نکشید؛ خدا این‌گونه به شما سفارش کرده تا بیندیشید.»

براساس این آيه از قرآن کریم، اولین مورد از این صراط مستقیم آن است که کسی برای خداوند شریک قائل نکند، دوم آنکه به پدر و مادر نیکی کند، سوم آنکه فرزندان را به علت ترس از روزی نکشند که البته در زمان گذشته زنده به گور می‌کردند و اکنون سقط جنین می‌کنند.

بیشتر بخوانید:

اسلام؛ دینی فراتر از تعصبات مذهبی

چه گروهی از مردم رستگار می‌شوند

امانت‌داری؛ ویژگی برجسته اخلاقی در جزء پنجم قرآن کریم

توجه به روح گذشت و بزرگواری در تلخ‌ترین مسائل زندگی

سه گناهی که مورد لعن خداوند قرار گرفته است

انفاق؛ مهم‌ترین اسباب نجات در روز قیامت

چهارمین شرط صراط مستقیم این است که نزدیک گناه نشوند، چه گناه به‌صورت ظاهر و آشکار باشد و چه به‌صورت پنهانی. کسی را به ناحق نکشند، به مال یتیم نزدیک نشوند. در رعایت عدالت در داد و ستد بکوشند. در گفتار خود عدالت را رعایت کنند و به عهد خود پایبند باشند. این ویژگی‌ها همان صراط مستقیم است که روزانه 10 بار از خداوند آن را خواستار هستیم.

خداوند در آیه ۱۵۳ سوره انعام چنین می‌فرماید: «وَأَنَّ هَٰذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ؛ و مسلماً این برنامه‌های محکم و استوار و قوانین و مقررات حکیمانه راه راست من است؛ بنابراین از آن پیروی کنید و از راه‌های دیگر پیروی مکنید که شما را از راه او پراکنده می‌کند؛ خدا این‌گونه به شما سفارش کرده تا پرهیزکار شوید.» در حقیقت این صراط مستقیم همان راه انبیا و شهداست که اگر انسان این راه را سرلوحه خود قرار دهد موجب رستگاری او خواهد شد.

حال برای رسیدن به این صراط مستقیم فاکتورهایی باید داشت اولین قدم در این راه آن است که انسان توحیدباور باشد و برای خداوند شریک قائل نشود؛ رسول اکرم(ص) می‌فرماید: «قولوا لا اله الا الله تفلحوا» معبودی جز خداوند نیست و این عامل رستگاری است‌. اما این به مفهوم این نیست که اگر انسان روزانه هزار بار بگوید «لا اله الا الله» رستگار می‌شود، انسان باید در عمل موحد باشد.

از مفهوم این آیه چنین برمی‌آید که انسان بت‌ها را کنار بگذارد و خداوند را تنها معبود خویش بداند، در گذشته بت‌ها همان بت‌های بیرونی و ظاهری بودند و آن‌ها را از سنگ‌های قیمتی می‌تراشیدند، اما امروزه این بت‌ها شکل عوض کرده‌اند، امروز پول، بت برخی انسان‌ها شده است. برخی احتکار می‌کنند، گران‌فروشی می‌کنند تا به پول برسند، بنابراین اگر فردی روزانه هزار بار «لا اله الا الله» بگوید اما الله او پول باشد به مفهوم حقیقی توحید نرسیده است.

و یا گاهی برای حفظ مقام ممکن است انسان‌ها حتی یکدیگر را بکشند، اینجا خدای این فرد، مقام اوست و به توحید حقیقی دست نیافته، چراکه مقام او بت اوست مانند صدام و دیگر مستکبران عالم. و یا پادشاهانی که به کشورگشایی اقدام می‌کردند، افراد بسیاری را می‌کشتند تا به مقام و جایگاهی برسند. گاهی نیز بت انسان شهوت و یا هوای نفس است، که برای رسیدن به این جایگاه حاضر است به هر عملی دست بزند‌. بنابراین، این افراد توحید حقیقی را درک نکرده‌اند، بلکه برای خداوند جایگزین بت را در نظر گرفته‌اند‌ حال این بت می‌تواند در کارکردهای مختلفی بروز و ظهور کند.

اولین قدم برای وارد شدن به صراط مستقیم آن است که انسان هوای نفس و بت‌های درونی خود را بشکند و با اخلاص فقط رضای خداوند را درنظر بگیرد؛ در این صورت است که انسان به مقام رستگاری می‌رسد. اگر انسان اولین قدم را به‌درستی در این راه بردارد قدم‌های بعدی که در آیات ۱۵۱ و ۱۵۲ سوره انعام آمده است را به‌درستی طی خواهد کرد.