کد خبر: ۴۲۷۰۳۲۷

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۴۰۳ - ۰۹:۳۳

عضو‌ هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد:

مصحف‌الرضا(ع) از اصیل‌ترین نسخه‌های قرآنی سده سوم هجری است

نشست علمی تولید اثر پژوهشی مصحف‌الرضا(ع) که از سوی بنیاد بین‌المللی فرهنگی و هنری امام رضا(ع) به تازگی نسخه‌برداری و بازنشر شده است، در بخش محافل نمایشگاه قرآن برگزار شد.

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست علمی تولید اثر پژوهشی مصحف‌الرضا(ع) جمعه شب ۱۷ اسفند با سخنرانی مهدی صحراگرد؛ عضو‌ هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد در بخش محافل سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم برگزار شد.

در این نشست مهدی صحراگرد عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد درباره نسخه‌های قدیمی قرآن‌های خط کوفی اظهار کرد: اساسا قرآن‌های منتسب به ائمه همواره مورد بحث و تردید بوده است. در حال حاضر در موزه‌ها و کتابخانه‌های جهان چیزی حدود ۲۰۰ نسخه قرآن منسوب به ائمه داریم، نسخه‌های مختلف قرآنی که بعضی از اینها منتسب و بعضی‌ها حتی دارای امضا و رقم با نام ائمه هستند اما اصالت تمامی این آنها مورد تردید است چون مشخص است بعضی از این نسخه‌ها به رغم داشتن رقم، به لحاظ سبک‌شناسی سال‌ها بعد از دوران ائمه کتابت شده‌اند. بعضی نیز مثل همین قرآنِ منسوب شده به حضرت رضا (ع) در همان زمان کتابت شده‌اند اما در صحت رقمشان تردید بسیار هست. و گروهی نیز بدون رقم و امضا صرفا به صورت شفاهی منسوب شده‌اند.

وی افزود: فارغ از بحث صحت و قسم انتساب، به لحاظ هنری قرآن منسوب به حضرت رضا(ع)، یکی از اصیل‌ترین و ارزشمندترین نسخه‌های قرآنی سده سوم هجری است،  این نسخه که به شماره ۱۵۸۶ در گنجینه قرآن آستان قدس رضوی در معرض تماشاست دارای یادداشتی است که بخشی از سرگذشت این نسخه را به ما اطلاع می‌دهد؛ یادداشتی بر پشت یکی از برگ‌های الحاقی که نشان می‌دهد این نسخه قبل از انتقال به حرم امام رضا(ع) در نجف اشرف در منزل علامه نوری بوده است. بر پایه این یادداشت تولیت وقت آستان قدس رضوی نسخه را در سال ۱۳۳۸ق خریداری و توسط آیت‌الله میلانی به مشهد منتقل شده است.

صحراگرد ادامه داد: کشف ۲۲ برگ دیگر از این قرآن در بین اوراق بازیافته حرم امام رضا(ع) نشان داد این قرآن در اصل متعلق به حرم امام رضا(ع) و بخشی از آن در زمانی نامعلوم از حرم خارج شده و پس از مدتی به دست علامه نوری رسیده است. گفتنی است «اوراق بازیافته» آستان قدس به جزوه‌ها و قرآن‌های ناقص و آسیب‌دیده‌ای گفته می‌شود که طی عملیات مرمت و عمرانی حرم از میان دیوارها یا پوشش سقف‌ها کشف شده است.

سبک خط این قرآن سبکی مهم و رایج در سده سوم هجری بوده که نمونه‌های بسیاری از آن در سراسر جهان کشف شده است. برای نمونه می‌توان از قرآنی با برگ‌های لاجوردی و خط زرین مشهور به قرآن آبی نام برد. همچنین در کتابخانه آستان قدس قرآن ارزشمند دیگری هست به شماره ۳۲ که تعداد سطور و سبک خط و اندازه‌اش دقیقا مشابه با قرآن منسوب به امام رضاست.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد تصریح کرد: به دلیل خط یادداشت‌هایی که در آغاز قرآن‌های کوفی ایرانی در قرن چهارم و پنجم وجود دارد که سرسوره‌هایشان به خط کوفی اولیه است و دقیقا به لحاظ سبک مثل قرآن منسوب به حضرت رضا(ع) است. این نشان می‌دهد که این سبک، یکی از سبک‌های اصیل و توسعه‌یافته در سده سوم هجری بوده و کاربردش حتی تا اواخر سده چهارم در مرکز ایران نیز ادامه یافته است.