کد خبر: ۴۲۷۳۴۵۹

تاریخ: ۰۳ فروردين ۱۴۰۴ - ۱۷:۰۵

کلیسای مسروپ مقدس کجاست+ تاریخچه و نشانی

مشهد، شهر زیارتی و سیاحتی ایران، علاوه بر جاذبه‌های مذهبی و تاریخی، میزبان بنا‌های ارزشمند دیگری نیز هست که گواهی بر تنوع فرهنگی و همزیستی مسالمت‌آمیز پیروان ادیان مختلف در این سرزمین است. کلیسای مسروپ مقدس، واقع در میدان ده دی مشهد، یکی از این بنا‌های ارزشمند است که با معماری منحصر‌به‌فرد و تاریخچه‌ای پرفراز و نشیب، همواره مورد توجه گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ بوده است.

مشهد، شهر زیارتی و سیاحتی ایران، علاوه بر جاذبه‌های مذهبی و تاریخی، میزبان بنا‌های ارزشمند دیگری نیز هست که گواهی بر تنوع فرهنگی و همزیستی مسالمت‌آمیز پیروان ادیان مختلف در این سرزمین است. کلیسای مسروپ مقدس، واقع در میدان ده دی مشهد، یکی از این بنا‌های ارزشمند است که با معماری منحصر‌به‌فرد و تاریخچه‌ای پرفراز و نشیب، همواره مورد توجه گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ بوده است. در ادامه، به بررسی تاریخچه، معماری و اهمیت این کلیسا می‌پردازیم.

تاریخچه کلیسای مسروپ مقدس

تاریخچه ساخت کلیسای مسروپ مقدس، به سال‌های دور بازمی‌گردد. در ابتدای ورود ارامنه به مشهد، هیچ کلیسایی نبود و فقط یک مکان کوچک مخصوص عبادت برای آنها وجود داشت. با افزایش جمعیت ارامنه در مشهد، نیاز به ساخت کلیسایی بزرگ‌تر و مناسب‌تر احساس شد. در سال ۱۹۴۱ میلادی (۱۳۲۰ شمسی)، با همت و تلاش ارامنه ساکن مشهد، کلیسای مسروپ مقدس در زمینی به مساحت ۵۰۰ متر مربع بنا شد. این کلیسا، به نام مسروپ ماشتوتس، مخترع الفبای ارمنی، نامگذاری شد.

کلیسای مسروپ مقدس، در طول سال‌های فعالیت خود، شاهد رویداد‌های مختلفی بوده است. این کلیسا، در دوران جنگ جهانی دوم، به‌عنوان پناهگاهی برای ارامنه آواره مورد استفاده قرار گرفت. همچنین، در دوران انقلاب اسلامی، این کلیسا به‌عنوان مکانی برای گردهمایی و تبادل نظر ارامنه مشهد مورد استفاده قرار می‌گرفت. امروزه، کلیسای مسروپ مقدس، علاوه بر اینکه به‌عنوان عبادتگاه ارامنه مشهد مورد استفاده قرار می‌گیرد، به‌عنوان یک اثر تاریخی و فرهنگی نیز شناخته می‌شود.

معماری کلیسای مسروپ مقدس

معماری کلیسای مسروپ مقدس، ترکیبی از سبک‌های معماری ارمنی و ایرانی است. این کلیسا، دارای پلان مستطیل شکل بنا شده است. کف کلیسا از سطح محوطه اطراف آن مرتفع‌تر بوده و جهت ورود به داخل کلیسا پلکان‌هایی در جلوی ورودی غربی تعبیه شده است.

نمای بیرونی کلیسا، با آجر و سنگ تزیین شده است. در قسمت بالای ورودی اصلی، یک صلیب سنگی قرار دارد که نماد مسیحیت است. فضای داخلی کلیسا، ساده و آرامش‌بخش است. در قسمت محراب، یک نقاشی دیواری از حضرت مریم و حضرت عیسی مسیح قرار دارد. همچنین، در قسمت‌های مختلف کلیسا، تصاویری از قدیسین و شخصیت‌های مذهبی ارمنی به چشم می‌خورد. یکی از ویژگی‌های بارز معماری کلیسای مسروپ مقدس، نورپردازی آن است. نور طبیعی از طریق پنجره‌های متعدد به داخل کلیسا وارد می‌شود و فضایی بسیار روحانی و معنوی ایجاد می‌کند.

اهمیت کلیسای مسروپ مقدس

کلیسای مسروپ مقدس، علاوه بر اینکه به‌عنوان عبادتگاه ارامنه مشهد مورد استفاده قرار می‌گیرد، از جنبه‌های مختلف دیگری نیز حائز اهمیت است:

اهمیت تاریخی و فرهنگی: این کلیسا، به‌عنوان یک اثر تاریخی و فرهنگی، گواهی بر حضور و فعالیت ارامنه در مشهد است.

اهمیت مذهبی: این کلیسا، به‌عنوان عبادتگاه ارامنه مشهد، مکانی مقدس برای پیروان دین مسیحیت است.

اهمیت گردشگری: این کلیسا، به‌عنوان یک جاذبه گردشگری، مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار می‌گیرد.

اهمیت معماری: معماری خاص این کلیسا، تلفیقی از سبک‌های معماری ارمنی و ایرانی است.

وضعیت کنونی و مرمت و بازسازی کلیسا

با گذشت زمان و مهاجرت ارامنه از مشهد به شهر‌های دیگر ایران مانند تهران، ارومیه، تبریز و اصفهان، فعالیت کلیسا کاهش یافت. در دهه ۵۰، تمام ارامنه از شهر مشهد مهاجرت کردند و کلیسای مسروپ مقدس تقریباً تعطیل شد.

امروزه جز در مواردی انگشت‌شمار، ارامنه در این محل حضور پیدا نمی‌کنند و عدم حضور آنها باعث شده این کلیسا به دست فراموشی سپرده شود. به‌عنوان مثال، کتابخانه‌ای در حیاط کلیسا ساخته شده بود که در آن ۴ هزار جلد کتاب نگهداری می‌شد، اما با متروک شدن کلیسا، ساختمان کتابخانه هم رو به ویرانی رفته و بسیاری از کتاب‌ها در اثر نفوذ رطوبت از بین رفته‌اند. همچنین در سال‌های اخیر، شورای خلیفه‌گری، ساختمان مدرسه آرین را در مجموعه کلیسا فروخته است.

با اینکه حدود ۱۵ سال از ثبت این کلیسا می‌گذرد، تا دو سال گذشته هنوز هیچ اقدامی برای بازسازی بنای آن صورت نگرفته بود؛ اما از چند سال پیش مرمت بام، محوطه داخل کلیسا و جداره‌های رو به میدان ده دی، کف‌سازی و مستحکم‌سازی قسمتی از بنا شروع شد. شما می‌توانید با خرید بلیط قطار مشهد، در زمانی کوتاه خود را به مشهد مقدس برسانید و از این کلیسا نیز دیدن کنید.

ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد کلیسا

از خصوصیات خاص و چشمگیر این کلیسا می‌توان به موارد مهم زیر اشاره کرد:

محراب و تزئینات داخلی:

محراب کلیسا با نقاشی‌های مذهبی و نماد‌های دینی ارامنه تزئین شده است. این تزئینات شامل تصاویر حضرت مسیح، مریم مقدس و دیگر قدیسان مسیحی می‌شود.

گنبد و ناقوس‌خانه:

گنبد کلیسا به شکل مخروطی و با طراحی سنتی ارمنی ساخته شده است. همچنین، ناقوس‌خانه کلیسا یکی از بخش‌های مهم آن بوده که در مراسم مذهبی استفاده می‌شود.

محیط آرام و روحانی:

فضای داخلی کلیسا آرام و روحانی است و بازدیدکنندگان می‌توانند از این فضا برای تفکر و آرامش استفاده کنند.

اشیای موجود در کلیسا

در کلیسای مسروپ مقدس مشهد، اشیای ساده و محدودی نگهداری می‌شوند. چند انجیل به زبان فارسی و ارمنی، یک صلیب مخصوص روی میز نان و شراب، نقاشی‌های متعدد با قدمت ۳۰ تا ۷۰ ساله و... در کلیسا قابل مشاهده هستند. اشیای ارزشمند دیگر مانند ظروف نقره و تابلو سوزن‌دوزی تصویر حضرت مریم به موزه ارامنه در تهران منتقل شده‌اند. در این کلیسا تابلو‌های نقاشی مختلفی از حضرت مسیح، مریم مقدس، مسیح مصلوب و... بر دیوار‌ها قرار دارند.

فعالیت‌ها و مراسم‌ها

کلیسای مسروپ مقدس محل برگزاری مراسم مذهبی ارامنه از جمله عید پاک، کریسمس و دیگر مناسبت‌های دینی است. این کلیسا همچنین به‌عنوان مرکزی برای تجمع و فعالیت‌های فرهنگی جامعه ارمنی مشهد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بازدید از کلیسا

اگر قصد بازدید از این کلیسا را دارید، بهتر است از قبل با مسئولین کلیسا هماهنگی کنید؛ زیرا ممکن است در ساعات خاصی باز باشد. بازدید از این کلیسا فرصتی است برای آشنایی با تاریخ و فرهنگ جامعه ارامنه ایران و معماری مذهبی ارمنی. علاقمندان می‌توانند با خرید بلیط قطار مشهد، به این شهر سفر کرده و به این کلیسای زیبا دسترسی داشته باشند.

نکات قابل توجه برای بازدیدکنندگان

برای بازدید از این کلیسا، به موارد مهم زیر دقت کنید:

بازدید از کلیسا برای عموم آزاد است، اما رعایت شئونات مذهبی و احترام به فضای مقدس کلیسا ضروری است.

هنگام بازدید از کلیسا، بهتر است لباس مناسب بپوشید و به فضای روحانی کلیسا احترام بگذارید.

بهتر است قبل از بازدید، با مسئولان کلیسا تماس گرفته و از ساعات بازدید و شرایط خاص مطلع شوید. همچنین، زمان مناسب را هماهنگ کنید.

عکاسی در داخل کلیسا با رعایت احترام به فضای معنوی و در نظر گرفتن محدودیت‌های احتمالی مجاز است.

موقعیت مکانی و دسترسی

کلیسای مسروپ مقدس در خیابان ارگ یا همان امام خمینی شهر مشهد، حوالی میدان سوم اسفند که مردم آن را ده دی می‌نامند واقع شده است. این خیابان یکی از خیابان‌های اصلی و مرکزی شهر بوده و دسترسی به آن نسبتاً آسان است. حرم امام رضا (ع) نیز به‌عنوان مهم‌ترین جاذبه مذهبی مشهد، تنها چند کیلومتر با این کلیسا فاصله دارد.

سخن نهایی

کلیسای مسروپ مقدس مشهد، نگینی پنهان در قلب شهر، با معماری منحصر‌به‌فرد و تاریخچه‌ای پرفراز و نشیب، همواره مورد توجه گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ بوده است. این کلیسا، نه تنها به‌عنوان عبادتگاه ارامنه مشهد، بلکه به‌عنوان یک اثر تاریخی و فرهنگی ارزشمند نیز شناخته می‌شود. امید است که با حفظ و نگهداری این بنای ارزشمند، شاهد حضور هرچه بیشتر گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ در این مکان باشیم.

*انتهای رپورتاژ آگهی