کد خبر: ۴۲۸۰۵۱۱

تاریخ: ۱۵ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۶:۰۸

آیت‌الله سیدمصطفی محقق داماد:

استاد صفایی شخصیتی آزاده از صفات رذیله است

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی در همایش ملی «تجلیل از مقام علمی استاد دکتر سید حسین صفایی» گفت: دکتر صفایی را که من می‌شناسم، شخصیتی است آزاده از صفات رذیله درون که در رأس آن صفات، «تکبر» است.

به گزارش خبرنگار ایکنا، همایش ملی تجلیل از مقام علمی استاد دکتر سید حسین صفایی، عصر امروز، دوشنبه ۱۵ اردیبهشت‌ماه، به همت پژوهشکده حقوق و قانون ایران و با همکاری مؤسسه حقوق تطبیقی دانشگاه تهران در تالار شیخ انصاری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد.

در این همایش، جمعی از استادان برجسته حقوق و چهره‌های علمی کشور، از جمله سعید حبیبا؛ معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، آیت‌الله سیدمصطفی محقق داماد و حسین مهرپور؛ اعضای هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، لعیا جنیدی و محسن اسماعیلی از اعضای هیئت علمی دانشگاه تهران حضور داشتند.

گفتنی است در بخش پایانی این مراسم، از کتاب «پیشرفت‌های حقوق خصوصی» که مجموعه‌ای از مقالات اهدایی به استاد دکتر سید حسین صفایی است و توسط انتشارات داد و دانش منتشر شده، رونمایی می‌شود.

حسین مهرپور، یکی از سخنرانان این مراسم با اشاره به سابقه حضور علمی دکتر صفایی در دانشگاه تهران اظهار کرد: مقام علمی و اخلاقی دکتر صفایی بر هیچ‌کس پوشیده نیست. تمام حاضران در این مراسم و بسیاری دیگر از حقوقدانان کشور که طی سالیان متمادی از محضر ایشان بهره‌مند شده‌اند، به‌خوبی از جایگاه والای ایشان آگاه‌اند.

وی افزود: از همان سال‌های نخستین ورود ما به دانشکده در سال ۱۳۴۶، دکتر صفایی از جمله اساتیدی بودند که در دوره کارشناسی، کارشناسی‌ارشد و دکتری، افتخار شاگردی ایشان را داشتم. راهنمایی‌های ایشان در تدوین رساله دکتری و همراهی علمی ایشان همواره برای من ارزشمند و راهگشا بوده است.

این استاد دانشگاه همچنین با مرور نقش دکتر صفایی در راه‌اندازی مؤسسه حقوق تطبیقی دانشگاه تهران تصریح کرد: ایشان در آغاز تأسیس این مؤسسه، مسئولیت هدایت علمی پروژه‌ها را بر عهده داشتند و من نیز برای مدتی توفیق همکاری با ایشان را داشتم. از جمله همکاری‌های علمی دکتر صفایی می‌توان به تألیف کتاب‌های حقوق خانواده با دکتر امامی و آثار ماندگارشان در حوزه حقوق تطبیقی اشاره کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: تلفیق برجسته علم و اخلاق در شخصیت دکتر صفایی الگویی بی‌بدیل برای جامعه دانشگاهی کشور است. خاطراتی از دلسوزی و همراهی علمی ایشان، از جمله زمانی که برای تدوین رساله به نسخه‌ای از کتاب غنائم الایام نیاز داشتم و ایشان بدون درنگ کتاب شخصی خود را در اختیار من گذاشتند، گواهی بر روح بزرگ ایشان است.

در ادامه آیت الله سیدمصطفی محقق‌داماد، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و رئیس شورای سیاستگذاری همایش ملی تجلیل از مقام علمی دکتر سید حسین صفایی، در سخنانی با بیان جایگاه رفیع علمی و اخلاقی این استاد برجسته، گفت: یک مقاله‌ای است که در روزنامه یغما قبلاً چاپ شده و بعدها تحت عنوان سخنرانی‌ها و مقالات محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) در انتشاراتی که زیر نظر من اداره می‌شود، یعنی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شده است. آنجا، این سخنرانی هست. ظاهراً این سخنرانی پس از تأسیس دانشکده حقوق در ایران و به درخواست دانشجویان دانشکده حقوق توسط فروغی ایراد شده است. از شواهد پیداست که قبل از آن، مدرسه عالی سیاسی بوده است، یعنی قبل از تأسیس دانشکده حقوق، مدرسه علوم سیاسی یا عالی سیاسی وجود داشته و ۱۷ یا ۱۸ سال بعد، دانشکده حقوق تشکیل شده است.

محقق‌داماد ادامه داد: در آنجا آقای فروغی جمله‌ای می‌گوید که قابل تأمل است. می‌گوید که نام این دانشکده را ما از فرانسوی‌ها گرفتیم. فرانسوی‌ها نام دانشکده را گذاشتند دو قوا. ما دو قوا را قانون ترجمه نکردیم، بلکه آن را به ««حقوق» ترجمه کردیم. آن سخنرانی را که شما فضلا بخوانید—که ان‌شاءالله امیدوارم حقوقدانان محترم و دانشجویان بخوانند، من توصیه می‌کنم—از وضع قضیه پیداست که عمداً این واژه انتخاب شده: برای این دانشکده، به جای «قانون»، «حقوق» گذاشتند.

وی با اشاره به فلسفه انتخاب این نام تصریح کرد: چرا؟ برای اینکه تا آن تاریخ، در کشور ما «حقوق» معنا نداشت؛ «تکلیف» معنا داشت، ««حق» معنا نداشت. زمان قبل از این دانشکده، جامعه ما جامعه‌ مکلف بود. با تشکیل این دانشکده معظم، «حق» مطرح شد. حقوق، مقدمه آزادی است؛ تا حق نباشد، آزادی معنا ندارد؛ آزادی بعد از حق است.

وی افزود: حالا من دیگر وارد بحث نمی‌شوم؛ وقتم ندارم. فقط می‌خواهم یک نکته بگویم. تا می‌گوییم الان آزادی، شما فضلا، عزیزان، خانم‌ها، آقایان، فوری «آزادی سیاسی» در ذهن‌تان می‌آید. دانشکده حقوق است دیگر، حق دارید که کلمه آزادی تا گفته می‌شود، در ذهن مبارک‌تان آزادی سیاسی بیاید اما آزادی دیگری وجود دارد که آن آزادی در است، نه آزادی از. آزادی در یعنی آزادی درونی؛ آزادی از چه؟ آزادی از نخوت، آزادی از بیماری‌های روحی، آزادی از تکبر، آزادی از غرور. که بدترین زنجیر به پای یک انسان شرافتمند، همین صفات رذیله است که دست و پای یک عالم را می‌پیچد و نمی‌گذارد حرکت کند.

محقق‌داماد با اشاره به ویژگی‌های شخصیتی دکتر صفایی تصریح کرد: دکتر صفایی را که من می‌شناسم، شخصیتی است آزاده از صفات رذیله درون که در رأس آن صفات، «تکبر» است. شما اساتید بزرگواری را دیده‌اید که در کلاس درس، به کتاب معاصرین خودشان ارجاع بدهند؟ بفرمایید اگر دیدید، به ایشان سلام بنده را برسانید!  ایشان این‌قدر متواضع‌ هستند که برای معرفی کتاب، کتاب شاگردشان را در کلاس معرفی می‌کنند. این نشانه تواضع است. ایشان آزاد است، آزاد از غرور، آزاد از تکبر، متواضع است.

وی با تأکید بر ریشه خانوادگی این صفات اخلاقی گفت: این تواضع، ریشه دارد؛ ریشه‌اش، ریشه خانوادگی است. چون از یک بیت بسیار رفیعی است؛ من از نزدیک ارادت دارم و واقعاً شاید هیچ‌کس در این مجلس به اندازه من اطلاع کافی از شخصیت بزرگواری مثل پدر ایشان نداشته باشد که من دارم. این ریشه، یک شخصیت عالمی را تربیت کرده که عین تواضع است.

وی در پایان افزود: صفت دیگری که عرضم را با آن تمام کنم، مسئله عشق است. آقای دکتر صفایی عاشق‌اند. آن وقتی که من ایشان را دیدم، چنان با دقت حاشیه می‌زد، ایراد ادبی می‌گرفت، ایراد لغوی می‌گرفت... خب، این خیلی هنر است و بعد، وقتی رساله‌ای پر از اشکال بود، چنان با روی خوش با دانشجو برخورد می‌کرد که دل او نشکند. به هر حال، این‌ها صفات بسیار بزرگی است. این فقط معلم نیست، این، آموزگار است و من پیشنهاد می‌کنم که سعی کنیم معلمین بزرگ و آن‌هایی که واقعاً آموزگارند را ببینیم و معلمی را از آن‌ها یاد بگیریم.