کد خبر: ۴۲۸۰۷۰۴

تاریخ: ۱۶ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۳:۳۳

حجت‌الاسلام حمید شهریاری:

تهدید وجودی و فلسفی هوش مصنوعی با شواهد و مصداق واقعی

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در مجمع فقه اسلامی در سخنرانی خود در مجمع بین‌المللی فقه اسلامی قطر با اشاره به ضرورت تحلیل ساختاری آسیب‌های هوش مصنوعی، خواستار محکومیت کاربردهای نظامی این فناوری توسط رژیم صهیونیستی شد.

به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی حجت‌الاسلام حمید شهریاری، دبیرکل مجمع که به منظور شرکت در بیست و ششمین مجمع فقه اسلامی به قطر سفر کرده است با بیان مطالب و ملاحظاتی درباره سخنرانی‌های حاضران در خصوص احکام هوش مصنوعی و ضوابط و اخلاقیات آن با تأکید بر ضرورت طبقه‌بندی ساختاری در تحلیل آسیب‌های هوش مصنوعی گفت: فهرست آسیب‌های هوش مصنوعی نیازمند چارچوبی منطقی و ساختاری است که ابعاد فنی، اخلاقی، اجتماعی، اقتصادی و اعتقادی را دربرگیرد. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود این آسیب‌ها در پنج سطح بُعد حقوقی ـ فقهی، بُعد امنیتی ـ سیاسی، بُعد فنی ـ سیستمی، بُعد اقتصادی و بُعد اجتماعی ـ فرهنگی طبقه‌بندی شوند.

وی افزود: صرفِ ذکر آسیب‌ها گرچه ضروری است، اما کافی نیست؛ بلکه باید به‌صورت گسترده‌تری تهدیدات وجودی و فلسفی، به‌ویژه در سطح آینده‌پژوهانه، بیان شود و با شواهد واقعی و مصادیق عینی مستند شود. از جمله این تهدیدات می‌توان به سناریوهای مربوط به فراهوش مصنوعی، فقدان امکان کنترل بلندمدت بر سامانه‌های هوشمند مستقل و واگذاری تصمیمات سرنوشت‌ساز به سامانه‌های بی‌مسئولیت و حکومت‌های فاقد مسئولیت‌پذیری اشاره کرد.

شهریاری اظهار کرد: همچنین باید نسبت به کاربردهای فعلی این فناوری نیز حساسیت بیشتری نشان داد. سلاح هوشمندی که در ترور شهید یحیی السنوار و شهید اسماعیل هنیه به کار رفت، باید در این کنفرانس به‌طور جدی پیگیری شود و اقدامات رژیم صهیونیستی در این زمینه محکوم شود. این رژیم غاصب دارای سلاح‌های هسته‌ای، سلاح‌های هوشمند و سلاح‌های شیمیایی است و بر عهده مجامع فقهی است که حرمت به‌کارگیری این سلاح‌ها را تبیین کند. این رژیم غاصب با این کاربردها، امنیت جهانی را به طور جدی به خطر می‌اندازد و صلح عادلانه را مخدوش می‌سازد و کرامت انسانی را پایمال می‌کند.

دبیرکل مجمع اضافه کرد: بهره‌گیری از منابع بین‌المللی معتبر برای شناخت موضوع و درک ابعاد آن ضرورت است. از جمله این منابع، می‌توان به  سند IEEE درباره اخلاق هوش مصنوعی (سال ۲۰۱۹)، گزارش یونسکو در موضوع اخلاق هوش مصنوعی (سال ۲۰۲۱) که استاد دکتر یاسر عجیل النشمی نیز در سخنان خود به آن اشاره کردند و قانون اتحادیه اروپا در زمینه هوش مصنوعی اشاره کرد که این منابع چارچوب‌هایی دقیق و قابل مقایسه برای ارزیابی آسیب‌ها و خطرات فراهم می‌کنند.

وی در پایان اتخاذ رویکرد تحلیلی و مسأله‌محور به‌جای صرفاً رویکرد خطابی و هشداردهنده را ضروری دانشت و افزود: استفاده از تعابیری همچون «هوش مصنوعی وسیله‌ای برای کشتار، فریب و تدلیس است» بیشتر جنبه هشداردهنده دارد تا تحلیلی. چنین زبانی ممکن است برای مخاطبان علمی یا بین‌المللی قانع‌کننده نباشد و نیازمند بازنویسی در چارچوب تحلیل‌های نهادی و روشمند باشد. همچنین با اینکه اشاره به مفاهیمی همچون تبعیض الگوریتمی، فقدان شفافیت و ضعف مسئولیت‌پذیری قابل تقدیر است، اما کافی نیست؛ بلکه باید به تحلیل دقیق سازوکارهای فنی پشت این آسیب‌ها پرداخت، مانند: ساختار شبکه‌های عصبی، یادگیری ماشین و ماهیت داده‌های مورد استفاده در آموزش و کلان داده‌ها. در نهایت تمام این موارد باید به گونه‌ای بررسی شود که کرامت انسانی حفظ شود و از ماشینی شدن جامعه انسانی جلوگیری به‌عمل آید.