کد خبر: ۴۲۸۴۶۹۶

تاریخ: ۰۷ خرداد ۱۴۰۴ - ۰۷:۰۶

یادداشت

صدیق اکبر کیست

جناب خوارزمی در کتاب المناقب صفحه ۴۰، حدود ۱۵۰ لقب منحصر‌ به‌فرد برای حضرت علی(ع) را نقل کرده که یکی از آن‌ها «صدیق اکبر» است؛ او در این کتاب با سندی از انس بن مالک روایت نقل کرده است که در روز قیامت امیرالمؤمنین علی(ع) را به هفت نام صدا می‌زنند و یکی از آن‌ها «یا صدیق» است.

آیت‌الله محمدجعفر مروجی طبسی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم در یادداشتی که در اختیار ایکنای قم قرار داده است، نوشت: اول ماه ذی‌الحجه سالروز ازدواج آسمانی صدیق اکبر و فاروق اعظم با حضرت صدیقه کبری حضرت زهرا(س) است. ابن شهر آشوب در کتاب المناقب جلد ۳ صفحه ۳۹۸ می‌نویسد: «زوج‌ها رسول الله من علی اول یوم من ذی الحجه»؛ ثمره این ازدواج مبارک ۱۱ امام معصومی است که به ترویج اسلام ناب همت گماردند.

جناب خوارزمی حنفی مذهب متوفی ۵۶۸ قمری در المناقب صفحه ۳۳۷ می‌نویسد: رسول خدا(ص) فرمود: «إن الله أمرنی ان أزوجک فاطمة وقد زوجتک‌ها على أربعة مثقال فضة أرضیت؛ پروردگار به من امر کرد که تو را به ازدواج فاطمه درآورم و او را به تو تزویج کردم و مهریه‌اش را ۴۰۰ مثقال نقره قرار دادم، آیا راضی شدی؟ حضرت فرمود: آری راضی شدم سپس به سجده رفت و خدا را سجده کرد؛ رسول خدا پس از آن فرمود: «جعل الله فیکما الکثیر الطیب وبارک الله فیکما» یعنی خداوند برای شما خیر فراوان قرار بدهد و مبارکتان باشد. انس بن مالک می‌گوید: «فَوَاللَّه لقد اخرج الله منهما الکثیر الطیب.»

به همین مناسبت نیم نگاهی به یکی از القاب منحصر‌ به‌فرد آن حضرت که رسول خدا(ص) آن را به او اطلاق کرد، می‌افکنیم و آن لقب «صدیق اکبر» است؛ شاید اولین شخصی که این لقب را نقل کرده، ابن ابی شیبه متوفی ۲۳۵ قمری باشد، او شیخ و استاد بخاری متوفی ۲۵۶ بوده است.

وی از عبدالله بن نمیر و علاء بن صالح و منهال و عبّاد بن عبدالله نقل کرده که از علی(ع) شنیدم که گفت: «انا عبد الله واخو رسوله وانا الصدیق الاکبر لا یقول‌ها بعدی الا کذاب مفتر ولقد صلیت قبل الناس بسبع سنین؛ من بنده خدا و برادر رسولش هستم من صدیق اکبر هستم هرکس بعد از من چنین ادعایی کند، دروغگو و افترازننده است به تحقیق قبل از دیگران هفت سال نماز را به پا داشتم.»

ابن ماجه قزوینی متوفی ۲۵۷ در سنن خود جلد ۱، صفحه ۴۰۴، حدیث ۱۲۰، حدیث را نقل کرده است و ابن حجر در مجمع‌الزوائد حدیث را تأیید می‌کند و می‌گوید: «هذا اسناده صحیح، رجاله ثقات» و حاکم نیشابوری شافعی مذهب متوفی ۴۰۵ در المستدرک جلد ۳، صفحه ۱۱۱ این روایت را نقل کرده و گفته: «صحیح علی شرط الشیخین.» همچنین حافظ سلیمان بن احمد طبرانی متوفی ۳۶۰ در المعجم الکبیر خود جلد ۸، صفحه ۲۴۴، و حافظ ابن عساکر دمشقی شافعی مذهب در تاریخ دمشق جلد ۴۵ صفحه ۳۲ از دو تن از صحابه رسول خدا(ص) یعنی سلمان و ابوذر این چنین نقل کرده که «اخذ رسول الله صلى الله علیه واله بید علی فقال: ألا ان هذا اول من آمن بی، وهذا اول من یصافحنی یوم القیامة، وهذا الصدیق الاکبر وهذا فاروق هذه الامة؛ رسول خدا دست علی(ع) را گرفت و فرمود به تحقیق او اولین کسی است که به من ایمان آورد و اول فردی است که در قیامت با من مصافحه خواهد نمود و او صدیق و فاروق این امت است.»

ابن عساکر چهار روایت با اسناد گوناگون در این باره نقل کرده است و صدیق اکبر بودن آن حضرت را صحابه و تابعین و مشاهیر اهل سنت نقل کرده‌اند که نام 20 نفر از آن‌ها عبارت است از: عبدالله بن عباس، علی بن أبی رافع، سلمان فارسی، ابوذر غفاری، ابن أبی شیبة، عبدالله بن نمیر، علاء بن صالح، منهال بن عمرو، عباد بن عبدالله، اسماعیل بن موسی، عمرو بن سعید بصری، فضیل بن مرزوق، عباس بن محمد برّی، اعمش، عبایة بن ربعی، عبدالله بن داهر رازی، ابو احمد بن عدی، عبدالرحمان بن عمرو الفارسی،  ابوبکر محمد بن الحسین و ابوالحسین بن مرصندی.

جناب خوارزمی حنفی مذهب متوفی ۵۶۸ در کتاب المناقب صفحه ۴۰، حدود ۱۵۰ لقب منحصر‌ به‌فرد برای امام علی(ع) را نقل کرده که یکی از آن‌ها «صدیق اکبر» است؛ او در این کتاب با سندی از انس بن مالک روایت نقل کرده که در روز قیامت امیرالمؤمنین علی(ع) را به هفت نام صدا می‌زنند؛ یکی از آن‌ها «یا صدیق» است. جناب ابن شاذان قمی در مناقب صفحه ۱۳۳ هم این حدیث شریف را نقل کرده است.

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَنَا مِنَ الْمُتَمَسِّکِینَ بِوِلاَیَهِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمَّهِ عَلَیْهِمُ السَّلاَمُ.