کد خبر: ۴۲۹۵۶۷۷

تاریخ: ۳۱ تير ۱۴۰۴ - ۱۱:۳۱

حجت‌الاسلام سیداحمد خاتمی:

وحدت واقعی شیعه و سنی نیازمند فرهنگ‌سازی است

امام جمعه موقت تهران با تأکید بر اینکه هفته وحدت نباید در حد شعار یا برنامه‌های رسانه‌ای و همایش‌ها باقی بماند، گفت: گرچه این‌ها لازم است اما مهم‌تر از آن، فرهنگ‌سازی برای وحدت واقعی میان شیعه و سنی است. این فرهنگ‌سازی نیاز به کار عمیق و مداوم دارد.

به گزارش خبرنگار ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان رهبری و امام جمعه موقت تهران، در نخستین جلسه ستاد مرکزی بزرگداشت هفته وحدت و گرامیداشت یک‌هزار و پانصدمین سالگرد میلاد پیامبر اعظم(ص) که صبح امروز، سه‌شنبه ۳۱ تیرماه، در دفتر مرکزی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی برگزار شد با اشاره به جایگاه هفته وحدت اظهار کرد: درباره هفته وحدت چند نکته است که شاید برای شما بدیهی باشد اما همین بدیهیات باید تکرار و بر آن‌ها تأکید شود تا به عنوان یک فرهنگ نهادینه شود. نقطه اول این است که اعلام بازه ۱۲ تا ۱۷ ربیع‌الاول به‌عنوان هفته وحدت، از حسن سلیقه بود. ولادت پیامبر اکرم(ص) براساس منابع اهل سنت در ۱۲ ربیع‌الاول و براساس منابع شیعه در ۱۷ ربیع‌الاول آمده است. جمع این دو مناسبت در یک هفته، نماد همگرایی و وحدت است و همین که ستادی تشکیل می‌شود و در این هفته درباره وحدت مسلمانان سخن گفته می‌شود، خود یک ارزش است که باید برای آن کوشید.

حجت‌الاسلام خاتمی افزود: نکته دوم این است که هفته وحدت نباید در حد شعار یا برنامه‌های رسانه‌ای و همایش‌ها باقی بماند؛ گرچه این‌ها لازم است اما مهم‌تر از آن، فرهنگ‌سازی برای وحدت واقعی میان شیعه و سنی است. این فرهنگ‌سازی نیاز به کار عمیق و مداوم دارد.

لزوم تفسیر صحیح از مفهوم وحدت

وی با تأکید بر لزوم تفسیر صحیح از مفهوم وحدت، گفت: نخستین نکته قابل توجه، تبیین درست معنای وحدت است. تفسیر نادرست از وحدت، در واقع ضد وحدت است. یکی از این تفاسیر نادرست این است که برخی گمان کنند وحدت یعنی ادغام مذاهب. این تصور کاملاً غلط است و هیچ‌کدام از بزرگان اهل وحدت نیز چنین منظوری نداشته‌ و ندارند.

امام جمعه موقت تهران ادامه داد: آنچه در موضوع وحدت مهم است، تکیه بر مشترکات شیعه و سنی است. تفسیر مثبت از وحدت یعنی اینکه ما بپذیریم شیعه و سنی در اصولی مشترک هستند و باید بر این اصول مشترک تکیه شود. بنده در این زمینه، کتابی از مرحوم آیت‌الله‌العظمی صافی گلپایگانی را دیده‌ام که در آن، فهرست بلندبالایی از مشترکات آورده‌اند.

وی افزود: همه ما معتقد به الله هستیم. همه ما به نبوت حضرت محمد مصطفی(ص) باور داریم. همه ما قرآن را به‌عنوان کتاب حیات و هدایت قبول داریم، کتابی که «إِنَّ هَٰذَا ٱلْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ». همه ما معتقدیم که حلال محمد(ص) تا روز قیامت حلال است و حرام او تا روز قیامت حرام خواهد بود. همه ما به قبله واحد، یعنی کعبه ایمان داریم. نمازهای پنج‌گانه را به جا می‌آوریم. به اصل تولی و تبری پایبندیم و معتقدیم اسلام نسخه سعادت بشر است.

حجت‌الاسلام خاتمی بیان کرد: در کنار این همه مشترک، دشمن مشترک نیز وجود دارد؛ دشمنی که نمی‌خواهد اسلام باشد. آمریکا و رژیم صهیونیستی چنین هدفی را دنبال می‌کنند. قرآن فرموده است: «وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ ٱسْتَطَاعُوا». پس موضوع، فقط جمهوری اسلامی نیست، موضوع این جناح یا آن دولت نیست. اگر تا امروز هم برخی در تحلیل خود تردید داشتند، امروز دیگر نباید تردیدی داشته باشند که آمریکا، رژیم صهیونیستی و برخی از کشورهای اروپایی در پی نابودی نظام اسلامی‌اند اما «وَمَكَرُوا وَمَكَرَ ٱللَّهُ»، و خداوند بالاترین تدبیر را دارد.

موضوع وحدت آرمان دینی است، نه ابداع جمهوری اسلامی

حجت‌الاسلام خاتمی با رد این تصور که موضوع وحدت از ابتکارات جمهوری اسلامی است، گفت: برخی فکر می‌کنند موضوع وحدت از ابداعات جمهوری اسلامی است و پیش از آن اصلاً چنین بحثی در میان نبوده اما باید عرض کنم این نیز یک برداشت و باور نادرست است. وحدت، آرمان بزرگان دین ما بوده و قدمتی تاریخی دارد.

وی با اشاره به دیدگاه علمای سلف، اظهار کرد: مرحوم آخوند خراسانی بیش از صد سال پیش تصریح کرده که بر همه واجب است تفرقه را کنار بگذارند. مرحوم میرزا محمدتقی شیرازی نیز در همان دوران هشدار داد که دشمنان با تمام قوا در صدد تفرقه‌افکنی میان مسلمانان، به‌ویژه میان شیعه و اهل سنت هستند.

امام جمعه موقت تهران افزود: امام خمینی(ره) نیز بارها در سخنانشان تأکید کردند که در اسلام میان شیعه و سنی هیچ تفرقه‌ای نیست و نباید تفرقه‌ای باشد. ایشان تصریح داشتند که باید وحدت کلمه را حفظ کرد. بنابراین، وحدت یک ارزش پذیرفته‌ شده و ریشه‌دار در سیره بزرگان دین ماست، نه امری تازه یا ابداعی.

جایگاه ریشه‌دار وحدت در آیات قرآن و روایات

وی ادامه داد: دلیل این جایگاه ریشه‌دار وحدت، آیات قرآن کریم است. معروف‌ترین آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا» است. همچنین امامان ما نیز بر وحدت مسلمانان اصرار داشتند. بنده روایت‌هایی در این زمینه یادداشت کرده‌ام که اکنون خدمت شما می‌خوانم و حتی آدرس دقیق آن‌ها را نیز ارائه می‌دهم.

حجت‌الاسلام خاتمی با اشاره به روایت اول گفت: دیروز، روز شهادت امام سجاد(ع) بود. در نقلی آمده است که محمد بن فرات می‌گوید: روز جمعه در کنار امام سجاد(ع) در نماز جماعت شرکت داشتم، دیدم عده‌ای در نماز حرف می‌زنند. امام سجاد(ع) فرمودند: این چه کاری است؟ پاسخ دادم: این‌ها شیعیان شما هستند که می‌گویند پشت سر بنی‌امیه نماز نمی‌خوانند. حضرت فرمودند: «والذی لا اله الا هو، بدعت!»، یعنی به خدا قسم این کار بدعت است. این روایت در تاریخ دمشق، حدیث ۱۱۰ نقل شده و همچنین در کتاب «جهاد الإمام السجاد» نوشته مرحوم آقای حسینی جلالی آمده که کتاب بسیار ارزشمندی است.

وی روایت دوم را از کتاب شریف کافی، جلد چهارم، صفحه ۶۸۰ نقل کرد و گفت: این روایت از معاویة بن وهب است که فردی بزرگ و ثقه در نقل حدیث است. او می‌گوید از امام صادق(ع) پرسیدم: با کسانی که در میان ما زندگی می‌کنند ولی از ما نیستند، چگونه رفتار کنیم؟ حضرت فرمودند: ببینید امامانتان چگونه رفتار می‌کنند، شما نیز همان‌گونه رفتار کنید.

عضو مجلس خبرگان رهبری افزود: امام صادق(ع) در ادامه فرمودند: امامان ما به عیادت بیماران اهل سنت می‌روند، در تشییع جنازه‌هایشان شرکت می‌کنند، برایشان شهادت می‌دهند و امانت‌هایشان را به آنان بازمی‌گردانند. این یعنی سیره اهل بیت(ع) مبتنی بر رفتار برادرانه و وحدت‌آمیز بوده است، نه تفرقه‌افکنانه.

وی تأکید کرد: آنچه امامان ما گفتند، تنها سخن نبود، بلکه سیره عملی آنان نیز بر وحدت و همزیستی تأکید داشت. ما نیز اگر پیرو راستین اهل بیت(ع) هستیم، باید این سیره را در زندگی فردی و اجتماعی خود جاری کنیم.

حجت‌الاسلام خاتمی با تأکید بر اینکه موضوع وحدت نه یک مسئله سیاسی بلکه برگرفته از فرهنگ اهل‌بیت(ع) است، گفت: دلیل اینکه این روایت‌ها و مباحث را مطرح می‌کنم این است که برخی می‌خواهند هفته وحدت را سیاسی جلوه دهند و آن را ساخته و پرداخته نظام معرفی کنند اما بنده به عنوان یک حوزوی که به خیال خودم بندبند وجودم آغشته به محبت اهل‌ بیت عصمت و طهارت(ع) است، عرض می‌کنم که این مسیر، ریشه در سیره اهل‌ بیت(ع) دارد.

وی افزود: این فرهنگ اهل‌ بیت(ع) است که باید جا بیفتد. علمای بزرگی از مناطق مختلف کشور در این جلسه حاضرند؛ ما به این مناطق، «مناطق تلفیقی» می‌گوییم. باید در همین مناطق، بر این فرهنگ تأکید و آن را به‌عنوان فرهنگ اهل‌ بیت(ع) معرفی کرد.

وی اظهار کرد: نکته سوم، تأکید مقام معظم رهبری بر حفظ اتحاد ملی است. همه اقشار، اعم از روزنامه‌نگار، قاضی، مسئول دولتی، روحانی و امام جمعه، موظف به صیانت از اتحاد ملی‌اند و هرگونه کوتاهی در این زمینه، خیانت به کشور است.

دستاوردهای جنگ 12روزه

وی با اشاره به وقایع اخیر گفت: در جریان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه اخیر، دیگر نیازی به تحلیل و تفسیر نیست؛ این وقایع از مسلّمات و متواترات شده‌اند. ترامپ و نتانیاهو گمان می‌کردند اگر حمله کنند، مردم ایران به خیابان‌ها می‌ریزند و از آن‌ها استقبال می‌کنند اما دیدند که مردم ما، همان‌هایی که چند سال پیش در اغتشاشات برخی دچار تردید شده بودند، این‌بار با اتحاد ملی، محکم در دهانشان کوبیدند.

حجت‌الاسلام خاتمی افزود: نمی‌خواهم اغراق کنم اما حتی یک‌صدم آنچه که دشمنان در سر داشتند، محقق نشد. بحمدالله این روزها رسانه ملی تحلیل‌های خوبی ارائه می‌دهد و مسئولان نیز پای کار آمده‌اند اما در اینجا می‌خواهم به «محورهای وحدت و اتحاد ملی» اشاره کنم؛ چراکه تکرار و تمرکز بر این محورها بسیار مهم است.

وی گفت: محور نخست، محبت به اهل‌ بیت(ع) است. این محبت یکی از عناصر وحدت است. محبت اهل‌ بیت اختصاص به شیعیان ندارد. شعر معروف امام شافعی خود گواه این حقیقت است که فرمود: «یا أهل بیت رسول الله حبکم فرض من الله فی القرآن أنزله».

حجت‌الاسلام خاتمی ادامه داد: با نزدیک شدن به ایام محرم، شاهدیم که دشمن تلاش کرد مراسم محرم امسال را کمرنگ کند اما این عشق و شور حسینی بود که به میدان آمد و با فریاد «هیهات منّا الذله» پاسخ دشمن را داد. این محبت، یک عنصر وحدت‌آفرین است. در همین راستا، کتابی از شاعران کرد اهل سنت دیده‌ام که به‌صراحت می‌گویند: «من اهل سنتم، ولی عاشق حسینم؛ من اهل سنتم، ولی عاشق اهل‌بیت(ع) هستم.» این محبت، عنصری است که باید با افتخار بر آن پای فشرد و مناسبت‌های مربوط به اهل‌بیت را احیا کرد.

حجت‌الاسلام خاتمی با اشاره به محور دوم وحدت گفت: نکته دوم، علاقه به وطن است. این علاقه، مبنای دینی دارد. در کتاب «سفینة‌البحار» روایتی از پیامبر اکرم(ص) آمده است که فرمودند: «حب‌الوطن من الایمان». یعنی علاقه به وطن، بخشی از ایمان انسان است. مردمی که با تمام وجود از وطنشان دفاع می‌کنند، عین دین‌داری را نشان می‌دهند.

تلاش برخی برای دوگانه‌سازی میان ملیت و اسلام

وی ادامه داد: برخی می‌خواهند بین ملت و امت، یا بین وطن و اسلام، دوگانه‌سازی کنند اما این یکی از خطرناک‌ترین دوگانه‌هاست. وطن و اسلام گره خورده‌اند. نه می‌توان اسلام را از وطن جدا کرد و نه وطن را از اسلام. کتاب «خدمات متقابل اسلام و ایران» از استاد شهید مطهری، گامی در همین راستا است.

خاتمی بیان کرد: ملت ما، وطن اسلامی خود را دوست دارند و این محبت، اختصاص به یک مذهب ندارد. در شب عاشورا، در حالی که آسمان جنگ‌زده بود، مردم سرود «ای ایران» را خواندند. در سه پیام اخیر رهبر معظم انقلاب، بیش از ۲۰ بار واژه «ایران» به‌کار رفته که این خود نشان از معنای عمیق این پیوند دارد.

حجت‌الاسلام خاتمی با اشاره به آثار و پیامدهای جنگ دوازده‌روزه اخیر، گفت: یکی از دستاوردهای مهم این رویداد، افزایش انسجام و اتحاد ملی در کشور بود. این انسجام یک غنیمت بزرگ است که باید قدر آن را دانست.

وی افزود: دومین دستاورد، افزایش نفرت از آمریکا و رژیم صهیونیستی بود. حتی کسانی که پیش از این در گفتن «مرگ بر آمریکا» تردید داشتند، امروز با صدای بلندتر و محکم‌تر از دیگران این شعار را سر می‌دهند. شعار «مرگ بر آمریکا، مرگ بر اسرائیل» اکنون در جامعه از همیشه پرطنین‌تر است.

امام جمعه موقت تهران ادامه داد: سومین نکته، افزایش اعتماد عمومی مردم به حاکمیت، نیروهای مسلح و کلیت نظام بود. مردم با جان و دل قدردانی کردند؛ گفتند: «ممنون از آن موشک‌هایی که به تل‌آویو زدید؛ ممنون از آن موشکی که به مهم‌ترین پایگاه نظامی آمریکا اصابت کرد». این نشانه افزایش اعتماد و ارتباط قلبی مردم با حاکمیت است.

وی چهارمین دستاورد را افزایش تعامل متقابل و تعاون اجتماعی در جامعه عنوان کرد و گفت: شاهد افزایش محسوس انسجام مردمی، مشارکت در امور اجتماعی و تعاون ملی هستیم. مردم با وحدت، در کنار یکدیگر ایستادند.

حجت‌الاسلام خاتمی افزود: پنجمین پیام این رویداد، افزایش محبوبیت رهبر معظم انقلاب در داخل و مطرح شدن بیش‌ از پیش ایران در عرصه جهانی بود. بنده با صراحت می‌گویم که این سطح از نمایش قدرت، بعد از جنگ جهانی دوم بی‌سابقه بوده است؛ نه کم‌سابقه، بلکه بی‌سابقه. اینکه کشوری بتواند برای دومین بار، پایگاه‌های آمریکایی را بزند، اتفاق کمی نیست؛ اولین بار پایگاه عین‌الاسد و این بار هم یک پایگاه بسیار مهم‌تر.

وی تأکید کرد: معتقدم اسرائیل به این حمله نیاز داشت، چون از نظر روانی در وضعیت فروپاشی بود. تل‌آویو به شهر اشباح تبدیل شده بود. اینکه برخی می‌گویند «باز هم می‌زنند»، بزنند! محکم‌تر خواهند خورد. سپاهیان ما محکم‌تر می‌زنند و ان‌شاءالله رژیم صهیونیستی را نابود خواهند کرد.

حجت‌الاسلام خاتمی بیان کرد: علاقه مردم به رهبری، سرمایه بزرگ نظام است. هرچه بر این علاقه افزوده شود، سرمایه کشور نیز افزوده خواهد شد. این محبت، پشتوانه‌ای است که باید آن را حفظ و تقویت کرد.

وی با اشاره به بصیرت مردم به‌عنوان یکی دیگر از محورهای مهم اتحاد ملی، گفت: بصیرت مردم، بسیار ستودنی بود. رهبر معظم انقلاب همواره بر بصیرت تأکید دارند. بصیرت یعنی اینکه مردم بفهمند دشمن کجا را هدف قرار داده و همان‌جا وارد میدان شوند.

امام جمعه موقت تهران در پایان گفت: در روز اول جنگ، 23 خرداد، خطیب نماز جمعه بودم. واقعاً خود را برای هر احتمالی آماده کرده بودم، حتی برای اینکه ممکن است وسط خطبه، حمله‌ای رخ دهد اما آنچه برای من شگفت‌انگیز بود، حضور مردم با حالتی جنگی در نماز جمعه بود. آمده بودند که اگر هجمه‌ای وارد شود، آماده شهادت باشند. این، نشانه‌ بصیرت است.