کد خبر: ۴۳۰۷۲۳۱

تاریخ: ۰۶ مهر ۱۴۰۴ - ۰۷:۵۷

در ستایش ایثار و مقاومت/ ۹

حضور روحانیت در جنگ تحمیلی مشروعیت‌بخشی به دفاع بود

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: هم در دوران دفاع مقدس و هم در دوران نهضت انقلاب اسلامی، مساجد به پایگاه جذب و هدایت نیرو‌ها تبدیل شده بودند و روحانیون با سخنرانی، وعظ و تبلیغ، جوانان را به حضور در جبهه‌ها تشویق می‌کردند؛ علاوه‌ بر این، حضور روحانیت در این عرصه موجب مشروعیت‌بخشی به دفاع بود.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمد ملک‌زاده، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در گفت‌وگو با ایکنا از قم، در پاسخ به اینکه نقش نهاد‌های دینی در بسیج مردمی و پشتیبانی از جبهه‌های دفاع مقدس چه بود، بیان کرد: در دوران دفاع مقدس، نهاد‌های دینی اعم از حوزه‌های علمیه، مساجد، هیئت‌های مذهبی، سازمان تبلیغات اسلامی و دفتر تبلیغات اسلامی و جریان‌های دیگر در سطوح مختلفی نقش‌آفرینی کردند و با آغاز جنگ تحمیلی در سال ۱۳۵۹ و دستور بسیج ۲۰ میلیونی از سوی حضرت امام(ره) یکی از مهم‌ترین نقش نهاد‌های دینی در این عرصه، بسیج نیروی انسانی است.

وی افزود: هم در دوران دفاع مقدس و هم در دوران نهضت انقلاب اسلامی، مساجد به پایگاه جذب و هدایت نیرو‌ها تبدیل شده بودند و روحانیون با سخنرانی، وعظ و تبلیغ، جوانان را به حضور در جبهه‌ها تشویق می‌کردند؛ علاوه‌ بر این، حضور روحانیت در این عرصه موجب مشروعیت‌بخشی به دفاع بود.

بیشتر بخوانید:

تلاقی پیوند تاریخی دفاع مقدس با سوره فتح + فیلم

مدیریت جنگ روایت‌ها و گشودگی تعویق‌ها در دوران پساجنگ + فیلم

حضور روحانیت در جبهه‌ها عنصر تقویت روحیه مقاومت بود

جهان‌بینی توحیدی، روح مقاومت را به ملت ایران تزریق می‌کند + فیلم

از «مردان میدان» تا «مردان اندیشه»

آنچه مردم از انقلاب آموختند

از تهدید نظامی تا جنگ 12 روزه

ملک‌زاده اظهار کرد: روحانیت انقلابی و آگاه، با استناد به مبانی فقهی مانند وجوب دفاع از اسلام و سرزمین مسلمانان، مقاومت را وظیفه شرعی معرفی کردند و مردم مسلمان نیز برای انجام وظیفه خود جبهه را پشتیبانی می‌کردند، یکی دیگر از کارکرد‌های مهم نهاد‌های دینی و روحانیت در دوران دفاع مقدس، سازمان‌دهی کمک‌های مردمی است، نهاد‌های دینی شبکه‌های کمک مالی و تدارکاتی را هدایت می‌کردند، از اعزام کاروان‌های آذوقه گرفته تا جمع‌آوری کمک نقدی و ارسال آن‌ها به جبهه‌ها با هدایت روحانیت جلوه با شکوه‌تری یافت.

وی در پاسخ به اینکه ابزار‌های روحانیت برای تقویت روحیه مقاومت بسیجیان چه بود، بیان کرد: روحانیت برای بالا بردن انگیزه و ایمان رزمندگان، ابزار‌های معنوی و فرهنگی متنوعی در اختیار داشته است. یادآوری واقعه عاشورا و شباهت جهاد امروز با قیام امام حسین(ع) در قالب خطابه و روضه‌خوانی، بیان آیات و روایات مربوط به جهاد و صبر و اجر مجاهد، برپایی مراسم دعا و مناجات مانند دعای کمیل، زیارت عاشورا، دعای توسل در جبهه‌ها موجب تقویت پیوند معنوی رزمندگان می‌شد، به‌ویژه حضور مستقیم و مستمر روحانیت میان نیرو‌ها و همدلی و همراهی با رزمندگان در سنگرها، عملاً موجب تقویت روحیه آن‌ها بود.

ملک‌زاده ادامه داد: کارکرد‌های زیادی را می‌توان برای روحانیت در جبهه‌ها و خطوط مقدم برشمرد، از جمله مهم‌ترین کارکرد‌های آنان، نقش تبلیغی و آموزش‌دهنده مسائل عقیدتی، سیاسی، آموزش احکام شرعی در شرایط جنگ، تبیین فلسفه دفاع و مسائل دیگر در این رابطه است، یکی دیگر از کارکرد‌های روحانیت نقش رزمنده و فرماندهی است، بسیاری از علما و طلبه‌ها سلاح به دست گرفتند و در کنار نقش تبلیغی، در کنار سایر رزمندگان شخصاً به دفاع از میهن برخاستند و یا فرماندهی عملیات‌ها را برعهده گرفتند، شهید مصطفی ردانی‌پور از نخستین شهدای روحانی در دوران دفاع مقدس است.

وی تصریح کرد: نقش دیگر روحانیت را می‌توان به‌عنوان مسئول پشتیبانی معنوی مجروحان و خانواده شهدا تعریف کرد، بازدید از مجروحان جنگ و دلجویی از خانواده شهدا در این زمینه بسیار برجسته است، یکی دیگر از مهمترین کارکرد‌های روحانیت را نیز می‌توان به‌عنوان تسهیل‌گر وحدت میان نیرو‌ها تعریف کرد، ایجاد وحدت و همدلی بین نیرو‌ها و تقویت روحیه تعاون و برادری نقش مؤثری در تقویت جبهه‌ها داشت.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی گفت: روحانیت به‌دلیل جایگاه دینی و ارتباط عاطفی با مردم، همواره می‌تواند در مواقع بحرانی مانند جنگ یا بلایای طبیعی، نقش حساسی در تقویت روحیه مردم ایفا کند، تبیین شرایط موجود و امیدآفرینی، تبیین وعده قطعی الهی بر پیروزی جبهه حق در صورت ایستادگی و مقاومت در تقویت روحیه مردم بسیار مؤثر است.

وی افزود: روحانیت می‌تواند با الگوسازی از شهدا و ایثارگران و بیان خاطرات و خصوصیات شهیدان بزرگ اسلام، آنان را به‌عنوان الگوی زندگی مردم معرفی کند؛ نقش دیگر روحانیت، پیوند دادن مقاومت امروز به سنت‌های دینی و تاریخی اسلام همچون جنگ بدر، قیام عاشورا و دیگر مقاومت‌های صدر اسلام است و در نهایت حضور روحانیت در متن بحران‌ها از زلزله و سیل گرفته تا خط مقدم جنگ عملاً نشان از همدلی واقعی روحانیت با مردم دارد و در تقویت روحیه مردم بسیار مؤثر است.

گفت‌وگو از الهام حلاجیان