کد خبر: ۴۳۱۰۵۲۱

تاریخ: ۲۲ مهر ۱۴۰۴ - ۱۴:۲۴

یادداشت

قهرمانان با «مجنون» به زمین بازگشتند

شاه‌محمدی در فیلم «مجنون» از قالب‌های کلیشه‌ای فاصله گرفت و رزمندگان دفاع مقدس را نه در هیبت قهرمانان اسطوره‌ای، بلکه به عنوان انسان‌هایی زنده، آسیب‌پذیر و در عین حال مؤمن به تصویر کشیده است. روایت خطی، بازی‌های صادقانه و موسیقی روح‌نواز مجید انتظامی، از این اثر تجربه‌ای تأثیرگذار و ماندگار ساخت.

فیلم سینمایی «مجنون» به کارگردانی مهدی شاه‌محمدی، تجربه‌ای متفاوت و در عین حال صمیمی از بازنمایی چهره شهدای دفاع مقدس به شمار می‌رود. این فیلم با تمرکز بر زندگی و رشادت‌های دو برادر شهید، مهدی و مجید زین‌الدین، فرماندهان دلاور لشکر ۱۷ علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) قم در عملیات بزرگ خیبر و نبرد جزیره مجنون، تلاشی است برای بازسازی واقعیتی تاریخی از دل ایمان، شجاعت و انسانیت. شاه‌محمدی در این اثر نه به دنبال بازآفرینی قهرمانان افسانه‌ای، بلکه در پی ترسیم انسان‌هایی است که در اوج سختی‌ها و خطرها، فضیلت انسانی را معنا کردند. همین انتخاب، نگاه فیلم را از شعارهای معمول سینمای دفاع مقدس فاصله می‌دهد و آن را به اثری درونی‌تر و انسانی‌تر تبدیل می‌کند.

فیلمبرداری «مجنون» در شهر آبادان، مناطق جنوبی کشور و شهرک دفاع مقدس انجام شده و همین انتخاب جغرافیایی به اصالت روایت افزوده است. استفاده از لوکیشن‌های واقعی، به‌ویژه صحنه‌های بازسازی‌شده از عملیات خیبر، به اثر رنگی از واقع‌گرایی بخشیده و تماشاگر را به عمق شرایط طاقت‌فرسای رزمندگان می‌برد. فیلم از این طریق موفق شده است به جای تکیه بر جلوه‌های ویژه یا صحنه‌های ساختگی، حس ملموس حضور در جبهه را برای مخاطب زنده کند.

از منظر روایت، «مجنون» ساختاری خطی و کلاسیک دارد که از آغاز تا پایان با ریتمی سنجیده و آرام پیش می‌رود. فیلم‌نامه با پرهیز از پرش‌های زمانی یا فرم‌های پیچیده، به مخاطب فرصت همراهی با مسیر رشد و درگیری درونی قهرمانان را می‌دهد. این انتخاب باعث شده است روایت، برای نسل جوان نیز جذاب و قابل‌درک باشد و زمینه آشنایی آن‌ها را با قهرمانان واقعی تاریخ معاصر فراهم کند. سادگی روایت، نقطه ضعف نیست؛ بلکه به فیلم هویتی صادقانه بخشیده است و اجازه داده تا مفاهیم بزرگ، در دل داستانی انسانی و بی‌تکلف بیان شوند.

یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های فیلم، شخصیت‌پردازی دقیق و چندوجهی آن است. در «مجنون»، قهرمانان تنها نماد ایمان و شهادت نیستند، بلکه انسان‌هایی با احساس، تردید، خشم و امیدند. این وجه انسانی، فیلم را از بسیاری آثار کلیشه‌ای دفاع مقدس متمایز کرده است. نویسنده و کارگردان کوشیده‌اند تا در دل میدان نبرد، رفتارهای انسانی را برجسته کنند و نشان دهند که قهرمان بودن، به معنای نداشتن ضعف نیست، بلکه توانایی ایستادن بر ضعف‌ها و ترس‌هاست. چنین نگاهی، پیام اخلاقی فیلم را باورپذیرتر و اثرگذارتر می‌سازد.

در «مجنون» شهادت به عنوان پایان راه قهرمان، محور روایت نیست؛ بلکه رشد در مسیر ایمان و شجاعت اهمیت دارد. کارگردان آگاهانه از نمایش مرگ قهرمان در اوج داستان پرهیز کرده و تمرکز را بر فرآیند درونی شدن فداکاری و عشق به وطن قرار داده است. در نتیجه، بیننده بیش از آن‌که با یک حماسه صرف مواجه شود، با روایتی تربیتی و الهام‌بخش روبه‌روست. این نگاه انسانی به جنگ، زمینه‌ساز ارتباط احساسی عمیق‌تر مخاطب با قهرمانان و درک فلسفه حضور آنان در میدان نبرد می‌شود.

بازی‌های بازیگران، به‌ویژه بهزاد خلج و سجاد بابایی، نقطه اتکای دیگر فیلم است. خلج در نقش فرمانده‌ای آرام و در عین حال مصمم، با کنترل احساسات و بازی درونی، حضوری مؤثر دارد و بابایی نیز با انرژی و صداقت جوانی، روح ماجراجویانه و عاشقانه نقش خود را به تصویر می‌کشد. هماهنگی این دو نقش در قاب‌های احساسی و صحنه‌های نبرد، حس رفاقت و ایمان را به خوبی منتقل کرده است. طبیعی بودن بازی‌ها و پرهیز از اغراق، از جمله دلایلی است که باعث می‌شود مخاطب در جهان فیلم غرق شود و شخصیت‌ها را باور کند.

موسیقی مجید انتظامی به فیلم هویتی مستقل بخشیده است. انتظامی که پیش‌تر با آثاری چون «از کرخه تا راین»، «بوی پیراهن یوسف» و ... نشان داده بود چطور می‌توان با نغمه، روح حماسه را زنده کرد، این‌بار نیز با ملودی‌های آرام و عمیق، احساسات فیلم را هدایت می‌کند. موسیقی در «مجنون» نه تزئینی است و نه صرفاً همراه صحنه‌ها؛ بلکه به مثابه روح دوم فیلم عمل می‌کند، در لحظات درد، اندوه و امید، حضورش را به تماشاگر القا می‌کند و با ریتمی متناسب، بر تنش یا آرامش روایت می‌افزاید.

فیلم در اکران‌های مردمی و حضور در جشنواره‌ها بازخوردی گرم و عاطفی داشته است. بسیاری از تماشاگران از پیوند عاطفی که با فیلم برقرار کرده‌اند سخن گفته‌اند و تأکید کرده‌اند که «مجنون» توانسته احساسات انسانی را برانگیزد، بی‌آنکه به دام شعار یا اغراق بیفتد. این بازخوردها نشان می‌دهد که فیلم در هدف خود یعنی ایجاد تجربه‌ای ملموس و واقعی از زندگی رزمندگان موفق بوده و توانسته پلی ارتباطی میان نسل امروز و نسل دفاع مقدس بسازد.

{$sepehr_media_4047947_400_300}

اهمیت تولید آثاری چون «مجنون» در این است که قهرمانان واقعی تاریخ ایران دوباره به روایت فرهنگی جامعه بازگردانده می‌شوند. در دورانی که ارزش‌ها در معرض فراموشی‌اند، چنین فیلم‌هایی نقش آموزشی و فرهنگی جدی دارند. روایت صادقانه زندگی شهیدان زین‌الدین نه تنها یادآور رشادت‌هاست، بلکه برای نسل جدید، درسی از انسانیت، همدلی و مسئولیت اجتماعی به همراه دارد. این آثار یادآور آنند که قهرمان‌بودن به معنی فراتر رفتن از مرزهای خود و خدمت به دیگران است.

در نهایت «مجنون» با ترکیب موفقی از روایت تاریخی، بازی‌های درخشان، شخصیت‌پردازی انسانی و موسیقی ماندگار، نمونه‌ای کامل از سینمای ارزش‌محور و تأثیرگذار است. این فیلم نه‌تنها در سطح فنی و هنری موفق عمل کرده، بلکه در رسالت فرهنگی خود نیز به هدف رسیده است؛ یعنی زنده کردن یاد کسانی که با ایمان، اخلاق و عشق، از میهن خود دفاع کردند. «مجنون» می‌تواند الگویی برای نسل جدید فیلم‌سازان باشد تا نشان دهد که سینمای دفاع مقدس هنوز ظرفیت بالایی برای بازآفرینی حقیقت و انتقال معنا دارد.

به قلم داوود کنشلو