کد خبر: ۴۳۱۲۷۵۲

تاریخ: ۰۳ آبان ۱۴۰۴ - ۲۰:۳۵

استاندار خراسان رضوی:

خراسان به مرکز گفت‌وگو و خاستگاه تمدنی فرهنگ ایران تبدیل شود

غلامحسین مظفری با تأکید بر ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی این استان، گفت: خراسان می‌تواند نقشی محوری در احیای هویت تمدنی و ادبی ایران ایفا کند.

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، امروز ۳ آبان‌ماه، در جلسه «شنبه‌های گفت‌وگو» با محور «بیهقی، نثر فارسی و داستان‌نویسی» که با حضور اساتید دانشگاه و نویسندگان در محل استانداری برگزار شد، اظهار کرد: استان خراسان می‌تواند در عرصه تمدنی نقشی مؤثر و درخور ایفا کند. ما باید مفاخر خراسان را شناسایی کرده و از جایگاه آنان تجلیل کنیم. محمدجعفر یاحقی یکی از مفاخر ارزشمند خراسان است و البته خراسان یاحقی‌های بسیاری دارد که صداوسیما می‌تواند آن‌ها را شناسایی و به مردم معرفی کند. این بزرگان، خود گواهی بر نقش تمدنی عظیم خراسان هستند.

وی با تأکید بر ضرورت خودباوری نویسندگان، افزود: نویسندگان نباید در انتظار حمایت نهادها بمانند. هرچند حمایت اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر نهادها ضروری است، اما نویسندگان باید با اتکا به توانایی و همت خود وارد عمل شوند و فعالیت‌های مؤثر و ارزشمندی انجام دهند.

استاندار خراسان رضوی در ادامه اظهار کرد: متأسفانه جای نمایشگاه کتاب در مشهد خالی است و نباید فعالیت‌های فرهنگی را صرفاً به تهران محدود کنیم. سال‌ها پیش در دوران ریاست‌جمهوری آقای خاتمی، نامه‌ای برای تمرکززدایی و تقسیم فعالیت‌های فرهنگی میان استان‌ها نوشتم، زیرا هر استان ظرفیت‌های منحصربه‌فردی دارد و تمرکز فعالیت‌ها در تهران ناعادلانه و غیراصولی است.

مظفری با تأکید بر نقش فعال نویسندگان در توسعه فرهنگی، گفت: نویسندگان باید خود را تقویت کنند، برای کارشان فضا بسازند و سرمایه‌گذاری نمایند. خراسان بی‌تردید می‌تواند در حوزه تمدنی سهمی مؤثر داشته باشد. ما در زمینه بازار کتاب تجربه‌های موفقی داریم و نباید اجازه دهیم فضای مجازی جای کتاب را بگیرد، چرا که این روند آسیبی جدی برای فرهنگ مطالعه است. باید بازار کتاب را بازطراحی کنیم و در شهر مشهد ظرفیت مناسبی برای این کار وجود دارد.

وی با اشاره به نقش نهادهای فرهنگی در حمایت از نویسندگان تصریح کرد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی باید فضای گفت‌وگو و تعامل میان نویسندگان را فراهم کنند. ما باید از ظرفیت نویسندگان استان بهره بگیریم؛ برای مثال، رمان «کلیدر» برای مردم سبزوار اثری ملموس و قابل‌درک است و می‌توان با الهام از آن فیلمی ارزشمند ساخت.

مظفری در پایان گفت: برگزاری همایش‌های بین‌المللی برای شناخت مفاخر، از وظایف ماست. در دوران فعالیت خود در جزیره کیش، سه دوره جشنواره داستان‌نویسی و موسیقی برگزار کردیم که تجربه‌ای موفق بود. اکنون نیز می‌توان در استان خراسان رضوی برای شاعران و نویسندگان جوایز ویژه‌ای در نظر گرفت، چرا که وجود جایزه، انگیزه و پویایی را در میان اهل قلم افزایش می‌دهد.

حمایت از نویسندگان نیازمند هماهنگی میان نهادهاست

حسین مسگرانی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی نیز در ادامه اظهار کرد: خدا را شاکرم که با داستان‌نویسان رفیق بوده و هستم. یکی از اتفاقاتی که در حوزه چاپ رخ داده، ورود نهادهایی است که با وجود نیت کمک، گاه خود موجب بروز مشکلاتی در این عرصه می‌شوند. در برخی موارد، اثری که برای خلق آن زحمت فراوانی کشیده شده، به‌صورت رایگان چاپ می‌شود. البته برخی نهادها به نویسندگان یاری می‌رسانند، اما در کنار این کمک‌ها، گاهی مشکلاتی نیز ایجاد می‌کنند. ازاین‌رو ضروری است در این حوزه، هماهنگی و هم‌افزایی بیشتری شکل بگیرد.

لزوم هماهنگی بنیادها و نهادهای فرهنگی

وی ادامه داد: در برخی حوزه‌ها بنیادهایی داریم که نقش حمایتی و کمک‌کننده دارند؛ برای مثال در زمینه دفاع مقدس، «بنیاد حفظ و نشر آثار دفاع مقدس» فعال است، اما متأسفانه چنین ساختارهایی در همه حوزه‌ها وجود ندارد. همچنین لازم است برای برگزاری نشست‌ها، جلساتی مشترک با حضور نویسندگان، شاعران و فعالان سینما برگزار شود.

مسگرانی با اشاره به وضعیت دو مجتمع فرهنگی هنری در نیشابور تصریح کرد: در نیشابور دو مجتمع فرهنگی هنری داریم که سقف آن‌ها آسیب دیده و برای بازسازی‌شان به ۳۰ میلیارد تومان بودجه نیاز است. تلاش داریم این اماکن فرهنگی را هرچه سریع‌تر بازسازی کنیم. همچنین انجمن کتابخانه‌ها باید از نویسندگان استان حمایت نمایند. لازم است ابتدا نویسندگان را شناسایی و معرفی کنیم و سپس از آثار آن‌ها پشتیبانی‌های لازم را به عمل آوریم.

نخستین تفاهم‌نامه سازمان سینمایی به نام امام رضا (ع)

وی با اشاره به اولین تفاهم‌نامه سازمان سینمایی، بیان کرد: این تفاهم‌نامه به نام امام رضا(ع) در تهران برگزار خواهد شد. برای کمک به نویسندگان، باید در کنار حمایت از نسل جوان، یاد و نام مفاخر و پیشکسوتان را نیز گرامی بداریم. بزرگانی همچون زنده‌یاد حمید سبزواری نیازمند توجه ویژه و ارج‌گذاری از سوی جامعه فرهنگی و هنری هستند.

در ادامه، محمدجعفر یاحقی، عضو هیئت علمی گروه ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد، اظهار کرد: زبان فارسی امری ملی و هویتی است که بر جان ما تأثیر عمیق دارد و پاسداری از آن ضرورتی انکارناپذیر است.

وی افزود: دغدغه‌های ما در حوزه نویسندگی و ارتباطات فرهنگی، دغدغه‌هایی مقدس‌اند و باید برای نثر فارسی جایگاهی درخور و شایسته قائل شویم؛ زیرا بخش عمده زبان، نثر است و نثر، جلوه‌گر سیمای زبان به شمار می‌آید. زبانی که جوهر هویت و ایرانیت ماست و این حقیقت در آثار بیهقی و دیگر بزرگان نثر فارسی به روشنی تجلی یافته است.

پروژه یادمان بیهقی در انتظار بودجه و توجه ملی

همچنین، رضا حارث‌آبادی، دبیر یادمان ابوالفضل بیهقی، اظهار کرد: پروژه یادمان بیهقی در سال ۱۳۸۲ در روستای حارث‌آباد با هزینه‌ای بالغ بر ۹ میلیون تومان به بهره‌برداری رسید، اما تاکنون تنها حدود ۱۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و متأسفانه رها شده است. وی با اشاره به همکاری دانشگاه حکیم سبزواری در برگزاری ۱۵ دوره همایش بیهقی، افزود: در این زمینه لازم است از تلاش‌های دکتر محمد علوی‌مقدم نیز قدردانی شود.

حارث‌آبادی با تأکید بر اهمیت تأمین بودجه برای ادامه پروژه یادمان، بیان کرد: در شرایط کنونی، مهم‌ترین چالش این طرح، نبود ردیف بودجه است. اگر قرار باشد طرح فعلی که ۵ میلیارد تومان برآورد مالی دارد، اجرا شود، نیازمند اعتباری به‌مراتب بیشتر هستیم تا در شأن نام و جایگاه بیهقی باشد.

وی همچنین از تلاش‌های ارزشمند دکتر محمدجعفر یاحقی در معرفی و ترویج میراث بیهقی یاد کرد و افزود: برای برگزاری همایشی در سطح بین‌المللی درباره بیهقی، بودجه ویژه‌ای لازم است که امیدواریم با همراهی دانشگاه حکیم سبزواری، دکتر علوی‌مقدم و سایر دست‌اندرکاران، برنامه‌های مرتبط با این بزرگ‌مرد ادب فارسی در آینده تداوم یابد.

روز بیهقی؛ فرصتی برای پاسداشت نثر فارسی و هویت فرهنگی ایران

در ادامه، مهیار علوی‌مقدم، عضو هیئت علمی دانشگاه حکیم سبزواری، اظهار کرد: خوشبختانه طی ۱۵ دوره مسئولیت دبیری همایش بین‌المللی بیهقی را بر عهده داشته‌ام. از سال ۱۳۸۶ با راهبری و هدایت دکتر محمدجعفر یاحقی، بزرگداشت ابوالفضل بیهقی را برگزار کردیم و همان سال، روز اول آبان به عنوان «روز بیهقی» نام‌گذاری شد. در همین راستا، تاکنون همایش‌های بین‌المللی متعددی در زمینه بیهقی برگزار کرده‌ایم.

وی با اشاره به اهمیت زبان به عنوان سند هویت فرهنگی، ادامه داد: هنگامی که به زبان از منظر هویتی می‌نگریم، با مسائل متعددی روبه‌رو می‌شویم؛ اگر زبان در معرض خطر قرار گیرد، آسیب آن برای ما زیان‌بار خواهد بود. توجه به پاسداشت زبان، بسیاری از مسائل فرهنگی و حتی جزئی را نیز حل خواهد کرد.

علوی‌مقدم افزود: رسالت ما خراسانی‌ها بسیار سنگین است. امیدوارم نویسندگان امروز از شیوه داستان‌نویسان گذشته الهام بگیرند. روایت‌های محلی ارزشمندی در اختیار داریم که قابلیت جهانی شدن دارند و اگر کارهای کوچک را در مسیر خدمت به ایران و فرهنگ ایرانی بزرگ بشماریم، بسیاری از مشکلات نیز برطرف خواهد شد. خراسان، سرزمین فردوسی، عطار و دولت‌آبادی است و همین امر مسئولیت فرهنگی ما را دوچندان می‌کند.

وی با اشاره به حضور مهمانانی از افغانستان، تاجیکستان، اسکاتلند و کانادا در همایش‌های بین‌المللی بیهقی تصریح کرد: هدف ما این بوده است که در کنار شعر فارسی، به نثر فارسی که کمتر مورد توجه قرار گرفته نیز بپردازیم و جایگاه نویسندگان را در حد شایسته معرفی کنیم. سبزوار در اهمیت دادن به نویسندگان خود شهره است و باید این جایگاه تقویت شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه حکیم سبزواری در ادامه بیان کرد: در نشست‌های مربوط به بیهقی، تلاش ما بر این بوده که جایگاه نثر فارسی را در عرصه‌هایی چون داستان‌نویسی، روایت‌شناسی و روایت‌گرایی نشان دهیم. تمامی این همایش‌ها به همت دانشگاه حکیم سبزواری برگزار شده‌اند.

وی درباره بخش مردمی این همایش‌ها نیز گفت: در کنار نشست‌های تخصصی، بخشی مردمی برای آشنایی عامه با نثر فارسی و به‌ویژه تاریخ بیهقی در نظر گرفته‌ایم. از جمله این برنامه‌ها، نواختن «زنگ بیهقی» به مناسبت روز بیهقی است. هر سال، در روز اول آبان، همایشی در دانشگاه حکیم سبزواری و محافلی برای بیهقی‌خوانی در سبزوار برگزار می‌شود.

علوی‌مقدم در پایان تأکید کرد: ما دو درخواست از استاندار محترم داریم؛ نخست توجه ویژه به پروژه یادمان بیهقی، و دوم اختصاص ردیف بودجه‌ای مشخص برای بزرگداشت ابوالفضل بیهقی، همان‌گونه که سه روز ملی فردوسی، خیام و عطار در مشهد گرامی داشته می‌شود.

مهجور ماندن ادبیات داستانی و چالش مافیای نشر

در ادامه، پری غلامی، نویسنده و داستان‌نویس، اظهار کرد: مسئله اصلی در حوزه داستان، متأسفانه مهجور ماندن ادبیات داستانی است، چراکه ما نویسندگان هیچ رسانه‌ای جز کتاب‌های خود در اختیار نداریم. پرسش اینجاست که تا چه اندازه برای معرفی ادبیات داستانی معاصر بودجه صرف می‌شود و چه اقدامی برای شناساندن نویسندگان امروز به جامعه صورت می‌گیرد؟

وی ادامه داد: باید راهکاری یافت تا نویسندگان استان بتوانند آثار خود را معرفی کنند و در معرض دید قرار گیرند. متأسفانه مسئله نشر و مافیای نشر یکی از چالش‌های جدی در این زمینه است. همیشه برای من پرسش بوده که چرا نویسندگان آثارشان را به ناشران مشهدی نمی‌سپارند؟ در حالی که چند ناشر نامدار داریم که متأسفانه آثار کم‌کیفیت منتشر می‌کنند. این مسائل نیازمند بررسی و اصلاح است.

این داستان‌نویس همچنین گفت: برخی نویسندگان توانمند حاضر نیستند برای انتشار آثارشان هزینه پرداخت کنند یا اندیشه و اثر خود را در برابر مبالغ اندک به فروش بگذارند. یکی دیگر از مسائل مهم، نبود پاتوق‌های فعال داستان‌نویسی است. جای پرسش دارد که چرا حوزه هنری و بسیاری از مراکز فرهنگی بزرگ از حضور نویسندگان خالی است، در حالی‌ که در برخی نشست‌ها و جلسات در کافه‌کتاب‌ها جای خالی برای نشستن پیدا نمی‌شود و علاقه‌مندان بسیاری حضور دارند.