کد خبر: ۴۳۱۵۱۴۷

تاریخ: ۱۵ آبان ۱۴۰۴ - ۰۸:۱۸

حجت‌الاسلام بهجت‌پور بیان کرد

تبیین حکمت و قدرت الهی و پیام آن برای مؤمن و گنهکار

مفسر قرآن کریم در تفسیر سوره جاثیه به تبیین حکمت و قدرت الهی و پیام آن برای مؤمنین و گناهکاران پرداخت و تأکید کرد: خدا در این سوره فرموده است اگر به جهان نگاه کنید، مجموعه نشانه‌هایی وجود دارد که عزت و حکمت الهی را نمایان می‌کند، البته کافران این نشانه‌ها را نمی‌بینند و همه چیز را طبیعی جلوه می‌دهند.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالکریم بهجت‌پور؛ مفسر قرآن کریم، در ادامه سلسله جلسات تفسیر قرآن در حرم مطهر حضرت معصومه(س) با تسلیت شهادت حضرت زهرا(س) و گرامیداشت روز 13 آبان، با اشاره به سوره مبارکه جاثیه گفت: در این سوره و سوره بعد از آن بر دو صفت تأکید شده است. در آیه ابتدایی این سوره خداوند به دو صفت عزت و حکمت اشاره کرده است؛ عزیز یعنی قدرتی دارد که مغلوب هیچ قدرت دیگری نخواهد بود و هر چه خدا اراده کند در عالم رخ خواهد داد.

وی افزود: برخی تصور می‌کنند که اگر رفتاری خلاف مشیت و خواست خدا انجام دهند یعنی توانسته‌اند قدرت الهی را تضعیف کنند؛ در حالی که همان فعل نیز تحت اراده الهی است و خدا به آنان اختیار داده است. پس خدا عزیز است و انسان‌ها نمی‌توانند از دایره قدرت الهی بیرون بروند. خدا حکیم است، یعنی وقتی برنامه و دانشی را بیان کرد، امتداد حکمیانه و استواری در زندگی مردم دارد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه خدا در این سوره فرموده است؛ اگر به جهان نگاه کنید مجموعه نشانه‌هایی وجود دارد که عزت و حکمت الهی را نمایان می‌کند، افزود: به تعبیر دیگر اگر شما به تحولات آسمان و زمین مانند: حرکت سیارات و گردش شب و روز و ... بنگرید در این صورت مظاهر حکمت او را خواهید فهمید؛ زیرا این شبکه آفرینش بر اساس قوانین دقیق فعالیت خود را انجام می‌دهد و حق تخطی از این مأموریت را ندارند؛ لذا خورشید، ماه و .... سالیان سال فعال‌اند و تخطی هم نکرده‌اند.

بهجت‌پور اظهار کرد: اگر موجودات آفریده شده بودند اما دستگاه گوارش یا سیستم تخلیه نداشتند چه وضعی پیدا می‌شد؟ لذا فرمود: به کیفیت گسترش موجودات بنگرید و ببینید جلوه‌ای از عزت و حکمت ما ندارد؟ اگر دنبال نشانه خدا هستید به خلفت خودتان و آفرینش بنگرید؛ میلیاردها انسان در گذر زمان و در سطح زمین از نطفه آدم و حوا خلق شدند، غذا و پوشاک همه آنان را خدا تأمین کرده است.

وی اضافه کرد: همین مسئله اختلاف شب و روز نیز از جمله نشانه‌های عزت و حکمت الهی است؛ مثلا همه انسان‌ها هم جمع شوند که شب یلدا را ده روز پس و پیش بیندازند نمی‌توانند؛ از آیه اول تا 13 این نشانه‌ها را بیان کرده و می‌فرماید: مؤمنان و کسانی که اهل یقین هستند این عزت و حکمت را درک می‌کنند. چنین افرادی نمی‌خواهند در شک بمانند؛ لذا خودشان سراغ مطالعه آفرینش می‌روند. مجددا تأکید فرمود: این نشانه‌ها برای اهل خرد و تعقل است.

صاحب تفسیر همگام با وحی با بیان اینکه در آیه 13 فرموده است: این‌ها نشانه برای قومی است که تفکر می‌کنند، گفت: افراد اهل تعقل به چرایی سرد و گرم شدن هوا می‌اندیشند؛ لذا خداوند ایمان، یقین، تعقل و تفکر را مقدمه فهم عزت و حکمت الهی می‌داند و مهمتر اینکه بر روی قوم تأکید دارد؛ زیرا فضا، فضای اجتماعی است و دو دسته افراد تقسیم‌بندی می‌شوند؛ گروهی که هرج و مرج و زندگی میلی دارند و گروهی که اهل ایمان، یقین، تفکر و تعقل هستند.

استاد حوزه علمیه با بیان اینکه امروز نیز استکبار لذت مال، لذت جنسی و سرمایه‌داری را توسعه داده است و حرص، آز و طمع را جای خدا قرار داده، اضافه کرد: استکبار، در برابر رشد عقلانی و معنوی است. خداوند در این آیات به توجه و تأمل در آفرینش توصیه کرده است. بنابراین سوره بین دو گروه مؤمن اهل تفکر با دیگران تمایز قائل شده است.

عاقبت دروغ

بهجت‌پور با اشاره به آیه هفتم سوره جاثیه، بیان کرد: افراد گناهکار و دروغ‌پرداز(افاک اثیم) این نشانه‌ها را نمی‌بینند و فراوان دروغ می‌گویند؛ البته کسانی که زیاد دروغ بگویند دستگاه معرفتی آنان بهم می‌ریزد و علاوه بر تخریب زندگی اجتماعی، زندگی خود فرد را نیز خراب می‌کند؛ لذا گفته‌اند دروغگو حافظه ندارد. اثیم به معنای گناهکار است اما معنای دیگری نیز دارد و آن کسی است که در حرکت رو به جلو دچار کندی است؛ یعنی کسی که گناه می‌کند حرکت تکاملی او کند می‌شود.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی اظهار کرد: تعبیر برخی افراد بازنشسته‌کردن خدا است؛ زیرا درک درستی از آفرینش ندارند و چنین انسان‌های افاک اثیم، حرکت تکاملی ندارند و گرفتار عذاب جهنم(ویل) خواهند شد. چنین افرادی وقتی زلزله، کسوف و خسوف و ... رخ داد همه را با طبیعی بودن توجیه می‌کنند اما انسان مؤمن نماز آیات می‌خواند. سرنوشت چنین افرادی هم استکبار است که می‌گویند یک مشت افراد خرافی نشسته‌اند و می‌گویند خدا و امام زمان(عج) و حضرت معصومه(س) چه کرده‌اند و تمسخر می‌کند.

وی افزود: خداوند در آیه هشتم فرموده است به این‌ها بشارت عذاب دردناک داده شده است. این‌ها به گونه‌ای هستند که وقتی این نشانه‌ها برای آنان بیان شود مسخره می‌کنند و مثلا می‌گویند دنیا کجا را گرفته است و این‌ها دنبال چه چیزهایی هستند.

بهجت‌پور با بیان اینکه به دنبال تشکیل این دو جبهه، دستورالعمل برای مؤمنان بیان می‌شود، تصریح کرد : در اینجا به مؤمنان فرمود شما از درگیر شدن با آنان بپرهیزید و سعی کنید قدرت خود را افزایش دهید؛ لذا در آیه 14 فرمود: قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ اللَّهِ لِيَجْزِيَ قَوْمًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ؛ این موضوع مخصوص دوره مکه صدر اسلام و مسلمین بود؛ زیرا قدرت مؤمنان و پیامبر(ص) بسیار کم بود. البته آیه تأکید دارد برخی امید به خدا و بر هم زدن این وضعیت را ندارند و فکر می‌کند همیشه کفار قوی و پیامبر ضعیف است اما این وضع بهم خواهد خورد؛ امروز نیز برخی تصور می‌کنند آمریکا و اعراب همیشه همینطور قوی خواهند بود و ایران نیز اینطور است و همیشه هم خواهد بود و بنا نیست هیچ تغییری در عالم رخ دهد اما آیه امید می‌دهد این گونه نباشید و امیدوار باشید.

آفت اختلاف

بهجت‌پور با بیان اینکه بنی اسرائیل، فرزندان حضرت یعقوب هستند و خدا فرموده است ما به آنان نبوت، حکم، کتاب و روزی پاک دادیم و با این وجود، در بین خودشان اختلاف کردند، ادامه داد: کسانی که آیات و نشانه‌های خدا را در روی زمین نبینند حتی اگر فرصت‌های بسیار خوب و زیادی نیز داشته باشند از بین خواهد رفت و تأکید فرمود؛ این اختلاف در بین بنی‌اسرائیل یعنی قوم پیامبر(ص) نیز رخ خواهد داد و چنین شد، گروهی بنی امیه و گروهی بنی هاشم شدند و بنی هاشم نیز دو دسته شدند؛ این‌ها چون آیات عزت و حکمت را ندیده‌اند، گرفتار این مسائل شدند.

وی اضافه کرد: در آیات 23 تا 25 به مسئله خودپرستی توجه داده است و ندیدن نشانه‌ها و آیات را به خودپسندی و خودبینی نسبت می‌دهد؛ در آیه 26 نیز فرموده است؛ خدا همه را جمع کرده و در بین آنان داوری می‌کند.

استاد حوزه علمیه، افزود: در روز قیامت انسان یک پرونده شخصی و یک پرونده اجتماعی دارد و پرونده اجتماعی او انسان را به زانو درخواهد آورد که از تعبیر جاثیه در اینجا استفاده شده است. در آیه 34 و بعد از آن نیز مسئله تبعات رفتارشان با آیات الهی را مجددا بیان کرده و فرموده است: انسان وقتی در دنیا آیات خدا را نبیند قیامت را هم نمی‌بیند. در تربیت دینی برای ایجاد باور به قیامت باید حقانیت معاد برای افراد تشریح شود و منطق رسیدن به قیامت برای آنان توضیح داده شود؛ آیه فرموده است: چون اینجا آیات را ندیدند در قیامت نیز ما آنان را فراموش کردیم.

صاحب تفسیر همگام با وحی، در پایان بیان کرد: در آیه پایانی نیز به عزت و حکمت برگشت؛ یعنی چقدر به صورت منسجم با محوریت توجه به نشانه‌های حکمت و عزت به تبیین مسائل پرداخته است.

گزارش از علی فرج‌زاده