کد خبر: ۴۳۱۸۳۹۳

تاریخ: ۳۰ آبان ۱۴۰۴ - ۲۰:۳۹

مقالات بیستمین نشست تخصصی شورای عالی قرآن/ 9

تهاجم صوتی و تصویری از موانع تولد سبک جدید تلاوت است

سیدمرتضی سادات‌فاطمی و امیرمحمود کاشفی دو پیشکسوت قرآنی در نشست تخصصی شورای عالی قرآن به شکل غیر حضوری به بیان مطالبی پرداختند و از جمله مهمترین آنها گفته کاشفی مبنی بر موانع ظهور سبک جدید تلاوت بود که یکی از آنها را تهاجم صوتی و تصویری دانست.

به گزارش خبرنگار ایکنا، سیدمرتضی سادات‌فاطمی؛ پیشکسوت قرآن، عصر جمعه 30 آبان و در سومین روز از بیستمین نشست تخصصی استادان، قاریان و حافظان قرآن کریم با موضوع ابداع از طریق ترکیب و تغییر الحان اصیل مصری میّسر است، به شکل غیر حضوری مطالبی را ارائه داد.

وی با اشاره به فرمایش مقام معظم رهبری در دیدار اخیر با جامعه قرآنی، شدیداً سبک قاریان مصری در زمینه صوت و لحن را مورد تأیید قرار دادند و این تأکید معظم‌له به این جهت است که برطبق یک قول مشهور بهترین نحوه اجرای تلاوت با اتکا به لحن عربی است.

سادات‌فاطمی در ادامه به این نکته پرداخت که تأکید رهبر معظم انقلاب و هر کدام از صاحب‌نظران در امر تلاوت قرآن در ارجحیت سبک قاریان مصری، که باید به عنوان یک الگو  مورد نظر باشد، به این معنا نیست که قاریان باید بر روی یک سبک تلاوت همچون مصری متمرکز شده و تنها به تقلید از آن بپردازند بلکه تقلید، خود زمینه را برای ابداع در تلاوت قرآن فراهم می‌آورد.

سادات‌فاطمی تقلید صرف در تلاوت قرآن را مانع از ابداع در این زمینه دانست و از متولیان و محفل‌داران و بانیان مجالس قرآنی خواست تا زمینه را برای ابداع قاریان و دست یافتن به شیوه‌های نوین در تلاوت فراهم کنند.

وی تلفیق سبک‌های گوناگون تلاوت را زمینه مناسب برای ابداع و خلق نوآوری در تلاوت قرآن دانست و به نمونه حی و حاضر در این زمینه یعنی حامد شاکرنژاد از قاریان بین‌المللی اشاره کرد که سبک تلاوتی او نه تماماً مصطفی اسماعیل است و نه کاملاً شحات انور یا سایر قاریان مشهور جهان اسلام.

سادات‌فاطمی موسیقی‌های به کار رفته در سبک تلاوتی قایان مصری را برآمده و برخاسته از دستگاه‌های موسیقی ایرانی دانست که اطلاق واژگان ایرانی همچون نهاوند و بیات به آنها نیز به این جهت است با این فرض که چون برخی از مظاهر موسیقی ایرانی از نظر فقه اسلامی حرمت دارد، لذا طی این سال‌ها و مشخصاً از قرن نوزدهم به این سو، کارشناسان مصری بر روی آن کار ویژه‌ای کرده و آن را به سبک و سیاق خود درآوردند.

اما دیگر کارشناس قرآنی که در روز آخر نشست تخصصی شورای عالی قرآن به شکل غیر حضوری به بیان مطالبی در باب موضوع این دوره از نشست‌ها پرداخت، امیرمحمود کاشفی بود که آن را با عنوان «سبک و کسب» مطرح کرد.

وی به این نکته اشاره کرد که گفته می‌شود آیا اگر ما همچون سبک قاریان متقدم نخوانیم این به آن معنی است که صاحب‌سبک هستیم؟ و ابداعی صورت گرفته است؟ که باید در پاسخ گفت لزوماً چنین نیست. همچنانکه برخی از قاریان با مرکب‌خوانی ممکن است برای خود سبکی جدید بیافرینند.

کاشفی پرسش دیگری را مطرح کرد و آن اینکه باید دید خاستگاه سبک چیست؟ به نظر می‌رسد که خاستگاه سبک خود قاری است، در شاکله شخصیتی، جوهره و قریحه او موجود است که موجب می‌شود با وجود تقلید هوشمند از سبک قاریان نامی اما مسحور آنها نشود.

این کارشناس قرآنی در پایان پرسش دیگری را مطرح کرد، مبنی بر اینکه اعتقادی وجود دارد که آیا در عصر طلایی قاریان مصری سبک‌های تلاوت پایان پذیرفته است؟ این پرسش را از مرحوم هلباوی نیز پرسیدند که البته این استاد بزرگ مصری آن را انکار کردند با این استدلال که تلاوت هم همچون تکلم و بیان است و آیا دو نفر را می‌توان یافت که به یک شیوه و نوع تکلم کنند؟

وی در پایان به این نکته مهم پرداخت و آن اینکه سؤال اینجاست که پس چرا ابداعی صورت نگرفته و سبکی جدید متولد نمی‌شود؟ در جواب باید گفت این امر معلول تهاجم صوتی و تصویری و اقتضائات عصر رسانه است.