کد خبر: ۴۳۱۹۳۸۶

تاریخ: ۰۶ آذر ۱۴۰۴ - ۰۲:۲۰

تغذیه سالم چه تأثیری بر خطرات هوای آلوده و آنفولانزا دارد؟

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تأکید بر اینکه غذای سالم به معنای غذای گران نیست، گفت: هوای آلوده و غذای ناسالم سیستم ایمنی را ضعیف و خطر ابتلا به آنفولانزا را افزایش می‌دهد.

احمد اسماعیل‌زاده، متخصص تغذیه و رژیم درمانی و مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در گفت‌وگو با ایکنا، در پاسخ به این سؤال که آیا غذا و نوشیدنی‌هایی که مصرف می‌کنیم می‌تواند روند تأثیر مواد سمی موجود در هوا را کاهش دهد؟ گفت: دریافت‌های غذایی ما بر روی عملکرد سیستم ایمنی بدن ما تأثیر می‌گذارد. از سوی دیگر آنزیم‌هایی که با آلاینده‌هایی که از طریق سیستم تنفسی و یا سیستم گوارشی (به مقدار اندک) وارد بدن می‌شوند، مقابله می‌کنند نیز تحت تأثیر غذا و مواد غذایی هستند که می‌خوریم.

وی تصریح کرد: نمی‌توان گفت با رعایت مسائل تغذیه‌ای، آلودگی هوا هیچ تأثیری بر ما نخواهد داشت؛ وقتی در معرض محیط آلوده قرار داریم، آلاینده‌ها و مواد فلزی سنگین به بدن ما آسیب وارد می‌کنند اما در این مواقع دریافت مواد مغذی کافی از طریق رژیم غذایی، آسیب‌های ناشی از آلودگی هوا را به حداقل ممکن می‌رساند و سیستم ایمنی بدن ما را تقویت می‌کند.

هوای آلوده + غذای ناسالم = سیستم ایمنی ضعیف

اسماعیل‌زاده ضمن هشدار نسبت به این مسئله که وقتی ما در محیط آلوده زندگی می‌کنیم و مواد غذایی خوبی هم مصرف نمی‌کنیم، با دو عاملی مواجه می‌شویم که سیستم ایمنی ما را شدیداً تحت تأثیر قرار می‌دهند و ابتلا به عفونت‌ها، سرماخوردگی، آنفولانزا و ... را بیشتر می‌کنند، گفت: اگر ما در محیط آلوده هستیم و چاره‌ دیگری هم نداریم و نمی‌توانیم این محیط را ترک کنیم، می‌توانیم با رعایت تغذیه صحیح نه تنها جلوی آسیب بیشتر آلاینده‌ها به بدن را بگیریم، بلکه با تقویت سیستم ایمنی بدنمان، می‌توانیم مانع ابتلا به عفونت‌ها، میکروب‌ها و ... شویم.

غذای سالم لزوماً غذای گران نیست

وی در پاسخ به این سؤال که آیا لزوماً تغذیه سالم در هوای آلوده به معنای داشتن غذایی تهیه شده با مواد غذایی گران مثل گوشت است؟ گفت: خیر؛ تغذیه سالم و صحیح در هیچ دورانی به مفهوم مصرف غذاهای گران نیست. وقتی از تغذیه صحیح صحبت می‌کنیم منظور این است که نیازهای بدن به مواد مغذی از تمام گروه‌های غذایی تأمین شود؛ یکی از گروه‌های غذایی ما گروه گوشت‌ها است که در این گروه گوشت قرمز و گوشت سفید را داریم که قیمت گران‌تری دارند اما در همین گروه تخم مرغ و حبوبات نیز قرار دارند.

فقط گوشت حاوی پروتئین نیست؛ حبوبات مصرف کنید

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تأکید کرد: غذای سالم یعنی هر فردی از گروه‌های غذایی مختلف از جمله نان و غلات، میوه‌ها و سبزیجات، لبنیات، گروه گوشت‌ها(نه لزوماً خود گوشت) و ... در رژیم غذایی خود داشته باشد. تأکید می‌کنم که افراد می‌توانند پروتئینی که مورد نیاز بدن است، در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش دارد و باعث بهبود عملکرد ارگان‌های بدن می‌شود را از حبوبات و لبنیات، آجیل و تخمه نیز تأمین کنند.

این متخصص تغذیه اضافه کرد: لزوماً یک غذای خاص باعث تأمین پروتئین و مواد مغذی مورد نیاز بدن نمی‌شود بلکه با ترکیب سویا و عدسی می‌توان پروتئین مورد نیاز بدن را تأمین کرد؛ همچنین پروتئین تخم مرغ، پروتئین بسیار کاملی است و حتی از گوشت نیز کامل‌تر است بنابراین خوردن یک یا دو سفیده تخم مرغ در روز نیاز بدن به پروتئین را تأمین می‌کند. بعلاوه در تقویت سیستم ایمنی بدن به غیر از ساختار پروتئین‌ها، آنتی اکسیدان‌ها نیز نقش زیادی دارند؛ خوشبختانه میوه و سبزیجات به وفور در کشور ما وجود دارد.

وی با یادآوری اینکه اگرچه نسبت به چند سال قبل میوه و سبزیجات گران شده‌اند اما غذاهای فسدفودی، تنقلات ناسلام مثل چیپس و پفک و ... نیز گران شده‌اند، گفت: می‌توان به جای یک پیتزای 500 هزار تومانی چند کیلو میوه خرید که سالم‌تر است و یا می‌توان به جای هزینه کرد برای خرید تنقلات ناسالم از میوه‌ها و تنقلات سالم استفاده کرد.

تغذیه ناصحیح گران‌تر از تغذیه سالم

این متخصص تغذیه اضافه کرد: اگر فردی علاقه‌مند باشد که تغذیه صحیح داشته باشد تغذیه صحیح نسبت به پنج سال قبل گران‌تر شده اما به همان میزان و چه بسا بیشتر تغذیه ناصحیح گران‌تر شده است، بنابراین گنجاندن میوه‌ها و سبزی‌ها در برنامه غذایی روزانه و خوردن غذاهای گیاهی مثل حبوبات نه تنها نیاز بدن به ویتامین‌ها، املاح و پروتئین‌ها را تأمین می‌کند، بلکه با تأمین آنتی اکسیدان‌ها هم سیستم ایمنی بدن را تقویت و هم موجب می‌شود آلاینده‌هایی که در شرایط آلودگی هوا وارد بدن ما می‌شوند نتوانند به بافت‌های بدن ما حمله کنند و جلوی تولید رادیکال‌های آزاد که عامل اصلی تخریب بافت‌های بدن هستند را می‌گیرد.

وی در جمع بندی این بخش از سخنان خود، گفت: پس با داشتن یک رژیم غذایی مناسب که لزوماً یک رژیم غذایی گران هم نیست، می‌توان به تأمین سلامت کمک کرده و جلوی آسیب توسط آلاینده‌ها را گرفت و از سوی دیگر با تقویت سیستم ایمنی، بدن را در برابر ویروس‌ها و عوامل عفونی که در این فصل سال شیوع بیشتری دارند، محافظت کرد.

اسماعیل‌زاده در پاسخ به این سؤال که برخی افراد مطرح می‌کنند به دلیل داشتن رژیم غذایی برای کاهش وزن، نمی‌توانند از همه مواد غذایی لازم استفاده کنند، آیا این نوع رژیم غذایی موجب تأثیر مخرب‌تر آلودگی هوا بر بدن این افراد و افزایش احتمال ابتلا به آنفولانزای فصلی نمی‌شود؟ گفت: رژیم گرفتن به مفهوم درست خوردن است و برخلاف تصوری که برخی دارند و فکر می‌کنند چون رژیم هستند برخی از مواد غذایی را نباید بخورند، در رژیم صحیح کاهش وزن، فرد باید عادات غذایی صحیح را دنبال کند و تغذیه صحیح را پی‌ بگیرد.

وی تشریح کرد: در یک رژیم غذایی صحیح هیچ گروه غذایی از برنامه غذایی ما حذف نمی‌شوند حتی نان و غلات؛ بلکه چون افراد در بدنشان تجمع چربی دارند کالری دریافتی را به مقدار اندکی که وابسته به میزان اضافه وزن هر فرد است، محدود می‌کنیم. پس اگر افراد رژیم غلطی داشته باشند و یا بدون مشورت با متخصص اقدام به حذف برخی از گروه‌های غذایی کنند، در این شرایط احتمال دارد مواد مغذی لازم به بدنشان نرسد و سیستم ایمنی دچار اختلال شود.

سیستم ایمنی بدن افراد چاق ضعیف‌تر است

اسماعیل‌زاده به نتایج پژوهش‌های صورت گرفته در این زمینه اشاره کرد و گفت: مقایسه افرادی که اضافه وزن دارند با افرادی که وزن متناسبی دارند نشان داده است که افراد چاق به طور کلی به دلیل التهابی که در بدن آنها به دلیل تجمع چربی وجود دارد، سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند و وقتی این افراد با یک رژیم غذایی اصولی وزن خود را کم می‌کنند (به شرط اینکه رژیم غذایی آنها علمی باشد و مواد مغذی کافی به بدنشان برسد)، در این حالت نه تنها با کاهش وزن، سیستم ایمنی آنها تضعیف نمی‌شود بلکه تقویت نیز می‌شود.

وی افزود: تحقیقات نشان داده که کاهش وزن اصولی موجب تقویت سیستم ایمنی می‌شود ولی مشکل زمانی آغاز می‌شود که افراد رژیم غذایی غیر علمی برای کاهش وزن خود می‌گیرند و دچار کمبود مواد مغذی در بدنشان می‌شوند و در این صورت است که بدن آنها آسیب می‌بیند.

این متخصص تغذیه در پاسخ به این سؤال که اگر فردی به آنفولانزا مبتلا شود چه نوع تغذیه‌ای در هوای آلوده کنونی شهرها می‌تواند به بهبود فرد کمک کند؟ گفت: توصیه‌های تغذیه‌ای هم برای آنفولانزا و هم برای آلودگی هوا تا حدود زیادی شبیه هم هستند.

وی گفت: اگر در شرایط هوای آلوده تهران و یا شهرهای بزرگ زندگی می‌کنیم و به عفونت، آنفولانزا و ... مبتلا شده‌ایم گام اول این است که در برنامه غذایی خود اولویت را به مصرف مایعات اختصاص بدهیم. یعنی حداقل 8 تا 10 لیوان آب در طول روز مصرف کنیم، به وفور چای بنوشیم، از انواع سوپ‌ها و آش‌های سنتی در وعده‌های روزانه استفاده کنیم و عدسی، خوراک لوبیا و ... بخوریم تا هم فیبر و آنتی اکسیدان‌های کافی بدن ما تأمین شود و هم آب کافی وارد بدن ما شود.

این متخصص تغذیه و رژیم درمانی اضافه کرد: در کنار این توصیه‌ها، گنجاندن میوه‌ها و سبزیجات در مصرف روزانه ما نیز بسیار ضروری است یعنی فردی که به آنفولانزا مبتلا نیست اما در شرایط آلودگی هوای تهران و یا شهرهای بزرگ زندگی می‌کند هم باید میوه‌ها و سبزیجات به ویژه میوه‌ها و سبزیجات رنگی مثل انار، گوجه فرنگی، هویج و ... را زیاد مصرف کند. اگر فرد به آنفولانزا یا سرماخوردگی نیز مبتلا شد باید به مصرف همین مواد غذایی به صورت مکرر و بیشتر اقدام کند چرا که علاوه بر آنتی اکسیدان‌ها حاوی ویتامین C و املاحی هستند که با ویروس‌ها و مواد عفونی در بدن مبارزه می‌کنند.

وی در پایان گفت: افرادی که در شرایط آلوده زندگی می‌کنند مصرف لبنیات به ویژه شیر را هرگز فراموش نکنند. شیر به واسطه کلسیمی که دارد، مانع جذب آلاینده‌ها و فلزات سنگینی که به مقدار اندک از سیستم گوارش وارد بدن شده است، می‌شود. البته به افرادی که به عفونت‌ها مبتلا هستند توصیه می‌کنیم از لبنیات پروبیوتیک استفاده کنند تا سیستم ایمنی آنها قوی‌تر شود اما خوردن شیر در شرایط آلودگی هوا بسیار قابل توصیه است.