کد خبر: ۴۳۲۱۴۲۸

تاریخ: ۱۶ آذر ۱۴۰۴ - ۱۳:۱۷

مجید معارف بیان کرد

راز ماندگاری نسل پیامبر(ص) در پرتو عفاف و عصمت حضرت زهرا(س)

در آستانه میلاد حضرت زهرا(س)، استاد دانشگاه تهران با تأکید بر کرامت، عصمت و عفاف این بانوی بزرگ اسلام، او را الگویی جاودانه برای همه مؤمنان دانست و گفت: رعایت تقوا و عفت نه تنها محدود به زمان پیامبر و اهل‌بیت(ع) نیست، بلکه درس‌های آن امروز هم مسیر زندگی ما را روشن می‌کند.

به گزارش ایکنا، مجید معارف؛ استاد دانشگاه تهران، شامگاه 15 آذرماه در نشست علمی «تجلی کرامت زن در سیره فاطمی» که از سوی مؤسسه بین‌المللی بیت‌الغدیر برگزار شد با تبریک میلاد حضرت زهرا(س) با بیان اینکه این مناسبت‌ها می‌تواند سبب افزایش معرفت دینی برای همه ما و شناخت بهتر حضرتش و الگوگیری مناسب برای همه باشد، گفت: خدای تبارک و تعالی در سوره مبارکه احزاب آیه 33 می‌فرماید: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»؛ در روایتی نیز پیامبر(ص) فرموده اسـت: فاطمه احسنت فرجها فحرم الله ذریتها علی النار.

وی افزود: در قرآن کریم این مقام طهارت را در مورد بانوان گذشته مانند آسیه نیز به کار برده است؛ ایشان از خدا خواست تا او را از دست فرعون نجات دهد و در کنار خودش خانه‌ای برای او ایجاد کند. وجود مبارک حضرت زهرا(س) نیز بستری برای ۱۱ معصوم از نسل حضرت علی(ع) و بالاتر از آن، حضرت محمد(ص) می‌شود.

تجلیل ائمه(ع) از پیامبر(ص)

معارف با اشاره به روایات بیان کرد که امامان ما هرگاه نام مبارک پیامبر(ص) برده می‌شد و می‌خواستند سلام دهند، می‌گفتند: «السلام علیک یا أبی»، گاهی نیز می‌فرمودند: «یا جَدّی». اما روزی هارون‌ الرشید برای خودنمایی در کنار قبر پیامبر(ص) گفت: «السلام علیک یا عَمّی». در پاسخ، امام موسی بن جعفر(ع) برای اینکه او را در جای خود بنشانند، فرمودند: «السلام علیک یا أبی»؛ یعنی بر پیامبر(ص) به عنوان پدر سلام کردند. این در حالی است که امامان(ع) از نسل حضرت فاطمه زهرا(س) و فرزندان حقیقی رسول خدا(ص) هستند. خداوند متعال نیز با نزول سوره کوثر ـ که «خیر کثیر» و مصداق آن حضرت زهرا(س) است ـ نسل پیامبر اسلام(ص) را تا قیامت تضمین و حفظ کرده است.

استاد دانشگاه تهران افزود: هرچقدر دشمنان و معاندان علیه این نسل شریف توطئه کردند ـ چه با کشتار، چه با آزار و از بین بردن ـ باز هم نسل طیب، پاک و پاکدامن حضرت زهرا(س) به برکت وجود آن بانوی بزرگ در سراسر عالم گسترده شد. برخی از بزرگان همچون فخر رازی نیز در این‌باره سخنان قابل توجهی مطرح کرده‌اند.

معارف ادامه داد: ممکن است پرسیده شود که طهارت باطنی و عصمت ـ که از مقامات ویژه اهل‌بیت(ع) است ـ چه ارتباطی با ما دارد، زیرا ما در آن مرتبه نیستیم. در این زمینه دو نکته را عرض می‌کنم؛ نخست اینکه اگر پیامبر اسلام(ص)، ائمه اطهار(ع)، حضرت زهرا(س) و دیگر بزرگواران به زینت عصمت آراسته بودند، معنایش این نیست که برای حفظ این ملکه الهی در وجودشان کاری انجام نمی‌دادند یا مراقبت نداشتند. این بزرگواران با عبادت مداوم، روحیه معنوی خود را تقویت می‌کردند و با کنترل نفس، در برابر خواسته‌های نفسانی ایستادگی و مقاومت نشان می‌دادند.

وی ادامه داد: ما که بالاتر از پیامبر(ص) نداریم، قرآن به ایشان فرمان داده است: «فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ ۚ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا».پیامبر(ص) می‌فرمودند: «أنا أستغفر الله فی کل یوم سبعین مره»؛ یعنی هر روز هفتاد بار استغفار می‌کنم. استغفار یکی از اذکار مهم است و اگر می‌گفتند: «اللهم لا تكلنی علی نفسي طرفة عين أبدًا»، واقعاً تعارف نبود، بلکه از این می‌ترسیدند که مبادا خدای ناکرده نفس خود را رها کنند. بنابراین، عصمت حتی برای پیامبر اسلام و حضرت زهرا(س) به معنای سلب مسئولیت در حفظ خودشان نیست.

استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه مؤمنان نیز دستور به رعایت تقوا و تقویت عفاف دارند، افزود:«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقَانًا وَيُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ۗ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ».در این آیه آمده است که اگر تقوا داشته باشید، خداوند به شما «فرقان» و بینشی می‌دهد تا حق را از باطل تشخیص دهید. انسان باید تقوا را در خود پرورش دهد تا از ثمرات آن بهره‌مند شود و حتی با روزه گرفتن، تقوای خود را افزایش دهد.

معارف اظهار کرد: امیرمؤمنان(ع) وقتی قصد دارد مؤمنین را به خوبی تشویق کند؛ در نامه 45 نهج‌البلاغه فرمود شما در ریاضت و عفت شکم در حدی که به نان و نمک اکتفا شود نخواهید توانست همراه من باشید اما با ورع و اجتهاد و عفت و سداد به من کمک کنید(وَ لَكِنْ أَعِينُونِي بِوَرَعٍ وَ اجْتِهَادٍ وَ عِفَّةٍ وَ سَدَادٍ)؛ در مسیر ارز‌ش‌ها که می‌توانید علی(ع) را یاری دهید؛ علت اینکه مرد کوفه نتوانستند همراه علی(ع) باشند دنیازدگی و رفاه طلبی بود و در برابر معاویه دست و دلشان می‌لرزید.

خصلت متقین

معارف با بیان اینکه از جمله نعمت‌های الهی، آراسته بودن به سخاوت و عفاف است، گفت: امام علی(ع) فرمودند: «أفضَلَ مِن عِفَّةِ بَطنٍ و فَرْجٍ». در خطبه متقین نیز درباره خصائص متقین فرمودند: «انفسهم عفیفه؛ حاجاتهم خفیفه»؛ یعنی نفس انسان در سایه کم‌توقعی و قناعت حفظ می‌شود. روایت داریم که ثمره قناعت، عفت و خویشتنداری است و این از نشانه‌های متقین به شمار می‌رود.

وی افزود: عفت یک فضیلت است و علمای اخلاق گفته‌اند که هر فضیلتی میان دو رذیلت قرار دارد؛ مثلاً شجاعت بین ترس و تهور است، که هر دو رذیله‌اند و حد وسط آن‌ها شجاعت است. عفت نیز میان دو رذیله قرار دارد: یکی (شره) فروافتادن در شهوات و دیگری (خمود) ضعف و سستی که مورد تأیید اسلام نیست. عفت، حد وسط و تعادل میان این دو است.

استاد دانشگاه تهران با اشاره به سوره تحریم اظهار کرد: خدا در این سوره، زن فرعون را برای همه مؤمنان ـ و نه فقط بانوان ـ الگو و مثال قرار داده است، زیرا او حقیقتی را شناخت و پای موسی(ع) ایستاد و خداوند دعایش را اجابت کرد. این نشان می‌دهد که دفاع از حقیقت محدود به زمان و مکان نیست.

خوشحال‌کننده‌ترین خبر برای فاطمه(س)

معارف با اشاره به عفاف حضرت زهرا(س) افزود: وقتی ازدواج حضرت زهرا(س) و حضرت علی(ع) شکل گرفت، پیامبر(ص) وظایف خانه را بین آن دو تقسیم کردند. حضرت فاطمه(س) در این باره فرمودند: «بعد از نعمت اسلام، هیچ خبری به اندازه این خبر مرا خوشحال نکرد؛ چون کار خانه با من است و احساس کردم باری از دوشم برداشته شد تا بی‌دلیل با مردان اختلاط پیدا نکنم.» همچنین روایتی مشهور درباره حجاب در برابر نامحرمان نابینا وجود دارد.

وی ادامه داد: از این روایات نباید چنین برداشت کنیم که اسلام آمده است تا زن را تنها در گوشه خانه بنشاند. چنین تفسیری شبیه به اسلام طالبانی است؛ مانند شرایطی که در افغانستان زنان حق رانندگی، تحصیل در دانشگاه و رشد علمی و اجتماعی ندارند، این رذیله است چون موجب خمود زنان می‌شود از سوی دیگر، اسلام غربی است که زن را بدون حد و مرز در جامعه رها و به هزار آلودگی گرفتار کرده و در کارخانجات و صنعت به بیگاری می‌گیرد.

استاد دانشگاه تهران تصریح کرد: اسلام واقعی، میانه این دو رویکرد است؛ همان اسلام فاطمی و زینبی. مگر حضرت زهرا(س) فعالیت اجتماعی نکرد، با رعایت عفت و تقوا، از خود و همسرش دفاع نکرد؟ یعنی زن به هنگام ضرورت حضور اجتماعی دارد و تمام قد از حق و حقیقت دفاع می‌کند، مگر حضرت زینب(س) در کربلا در برابر ابن‌زیاد و یزید، مکمل رسالت امام حسین(ع) نشد؟ و آن جمله تاریخی را فرمود: «ما رأیت الا جمیلا». این روحیه و ایستادگی در برابر ظلم و بی‌عدالتی محدود به زمان و مکان نیست و بعد از ۱۴ قرن، ما به فعالیت اجتماعی حضرت زهرا(س) افتخار می‌کنیم.

حضرت زهرا(س) گرد و غبار از روی پیامبر(ص) پاک می‌کرد و پیامبر(ص) فرمودند: «فاطمه ام ابیها». حضرت فاطمه(س) الگویی برای همه مردان و زنان در همه زمان‌ها و مکان‌ها است، همان‌طور که حضرت مریم(س) و آسیه(س) نیز نمونه‌های بارز بودند.