کد خبر: ۴۳۲۵۱۹۸

تاریخ: ۰۶ دی ۱۴۰۴ - ۱۲:۰۹

حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه بیان کرد

پژوهش‌های نوین معارف اسلامی؛ پیشران ارتقای استادان و تصمیم‌سازی علمی در دانشگاه‌ها

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: پژوهش‌های هدفمند معارف اسلامی علاوه بر ارتقای استادان و مدرسان دروس، می‌توانند مسائل دانشی، بینشی و نگرشی دانشجویان را حل کرده و نقش پیشران آموزش و تصمیم‌سازی را در دانشگاه‌ها ایفا کنند.

به گزارش خبرنگار ایکنا، حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در آیین تجلیل از پژوهشگران برتر معارف اسلامی کشور و رونمایی از طرح افکارسنجی «نشان دانشگاه» که امروز، ششم دی‌ماه، به همت پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی در تالار استاد ایرج افشار کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران برگزار شد، اظهار کرد: از نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه‌های کشور سپاسگزارم که این دو ایده ارزشمند را امروز برگزار کردند؛ هم تکریم از پژوهشگران برتر حوزه معارف اسلامی و هم رونمایی از نشان دانشگاه. هرچند این دو طرح مکمل یکدیگر هستند، در یک راستا قرار دارند و مشخص است که در مجموعه نهاد مقام معظم رهبری، اندیشمندان و صاحب‌نظران با تأمل، دقت و به صورت حکمت‌بنیان، این دو ایده را دنبال می‌کنند.

خسروپناه گفت: پژوهشگران حوزه معارف هنگامی که هر سال مورد تکریم قرار می‌گیرند، انگیزه‌ای برای تولید پژوهش‌های روزآمد، روشمند و اثربخش پیدا می‌کنند. این امر علاوه بر ارتقای استادان، هیئت علمی و مدرسان دروس معارف، موجب ارتقای مدرسان از استادیاری به دانشیاری و از دانشیاری به استادی کامل می‌شود که بسیار مهم است. دانشجو وقتی در کلاس درس معارف استاد تمام یا دانشیاری با رزومه پژوهشی قوی را می‌بیند، از نظر روان‌شناختی اعتماد بیشتری پیدا می‌کند و کیفیت و اثربخشی درس نیز افزایش می‌یابد.

وی ادامه داد: یکی دیگر از آثار و برکات تکریم پژوهشگران این است که استادان و مدرسان دروس معارف با دغدغه‌مندی بیشتری به حل مسائل کشور می‌پردازند؛ مسائلی که به حوزه معارف تعلق دارند. وقتی از مسائل حوزه معارف سخن گفته می‌شود، نباید فقط به موضوعاتی مانند اثبات خدا، نبوت، امامت، معاد، درس‌های انقلاب اسلامی یا متون قرآن و نهج‌البلاغه محدود شد. امروزه پرسش‌های فراوانی وجود دارد که باید با استناد به معارف اسلامی، کلام، مسائل اعتقادی، قرآن و نهج‌البلاغه استخراج و پاسخ داده شود. به تعبیر شهید صدر، نصوص دینی باید استنتاج شوند تا مسائل جدید، به ویژه در مخاطب دانشجو، پاسخ مناسبی بیابند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: برخی از مسائل، مسائل دانشی هستند؛ یعنی دانشجو دانش کافی در موضوع ندارد. برای نمونه، در تحقیقات مرتبط با حجاب، درصد قابل توجهی از دانشجویان اظهار می‌کنند که حجاب در اسلام واجب نیست یا تنها توصیه شده، یا اینکه حکم در صدر اسلام بوده و بعد نسخ شده است. چنین اظهار نظرهایی ناشی از آسیب دانشی است و دانش لازم در این زمینه وجود ندارد. برخی دیگر از چالش‌ها، چالش بینشی هستند، یعنی مربوط به باور و اعتقاد دانشجو. این مسائل نه ناشی از فقدان دانش، بلکه ناشی از ضعف در باور و نگرش هستند. پژوهش‌های علمی می‌توانند این مسائل بینشی را حل کرده و نوع نگاه و نگرش دانشجو را اصلاح کنند.

وی تصریح کرد: همچنین، برخی چالش‌ها مرتبط با منش و خلقیات فرد هستند که پژوهش باید به آنها نیز توجه کند. به همین دلیل، در پژوهش، هدف و ساحت پژوهشی باید به‌طور دقیق مشخص شود و در ارزیابی‌ها، درصد پژوهش‌های حل‌کننده مسائل دانشی، بینشی و نگرشی تعیین گردد. مایه و ابزار اصلی این پژوهش‌ها، اطلاعات و داده‌هایی است که باید تحلیل شده و به تصمیم‌سازی در حوزه حکمرانی منجر شود؛ کاری که نشان دانشگاه آن را انجام می‌دهد.

خسروپناه بیان کرد: نشان دانشگاه با گزارشی که ارائه کرده است، چند امتیاز مشخص دارد؛ نخست، شش محور موضوعی تعیین شده که قلمرو موضوعی پژوهش را مشخص می‌کند. دوم، قلمرو مخاطب شامل دانشجویان کاردانی، کارشناسی، ارشد و دکتری است. سوم، قلمرو مکانی پژوهش دانشگاه‌های وزارت علوم، وزارت بهداشت، دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه فرهنگیان را شامل می‌شود و دانشگاه پیام نور نیز به عنوان وزارت علوم در نظر گرفته شده است.

وی افزود: با این گستره مشخص، پژوهشگرانی که مایل به اجرای این پیمایش هستند می‌توانند مدرسان دروس معارف دانشگاه‌ها باشند که چند صد نفر مخاطب دارند. این فرصت مناسبی است تا در کلاس درس، سوال‌ها به‌طور دقیق تبیین شده و پاسخ‌ها به صورت فنی، دقیق و حرفه‌ای تدوین شوند تا در مقام ارزیابی و تصمیم‌سازی مورد استفاده قرار گیرند.

وی بیان کرد: اگر نشان دانشگاه با دقت، قوت و منطق پیش رود، پژوهش استادان دانشگاه و مدرسان دروس معارف و حتی اساتید سایر رشته‌ها، مانند علوم انسانی و فنی‌مهندسی که علاقه‌مند به این تحقیقات هستند، می‌توانند مشارکت کنند. با توجه به ظرفیت مجلات پژوهشکار فرهنگ و معارف اسلامی که شامل سه مجله علمی پژوهشی و پنج مجله علمی پژوهشی دانشگاه معارف اسلامی است، و همچنین انجمن‌های علمی مرتبط با دروس معارف، این پژوهش‌ها قابلیت انتشار و عرضه دارند.

خسروپناه اظهار کرد: این نشان دانشگاه در صورت موفقیت و پیشرفت با دقت می‌تواند حلقه‌ای دیگر از زنجیره علمی را تکمیل کند. نتایج آن باید در شوراهای تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی، به‌ویژه شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای اسلامی شدن دانشگاه‌ها، مورد ارزیابی قرار گیرد و در زمینه مسائل علمی، فناوری، فرهنگی و اجتماعی دانشجویان، به تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری منجر شود. این شورا به عنوان قرارگاه استنتاج این فرایند می‌تواند نتایج پژوهش‌ها را پخته و به راهبردها و راهبری‌های اجرایی تبدیل کند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: تمام مقدمات و مبادی این فرآیند باید در حوزه حاکمیت و شورای اسلامی شدن دانشگاه‌ها مورد توجه قرار گیرد تا با همت مسئولان و استادان، خدمات اثربخش علمی و پژوهشی به دانشجویان و استادان دانشگاه ارائه شود.