کد خبر: ۴۳۲۶۳۷۵

تاریخ: ۱۱ دی ۱۴۰۴ - ۱۴:۲۶

گزارش ایکنا از آیین نکوداشت استاد محمدعلی مهدوی‌راد

آنچه در ستایشی برای «رادی و خرد» گذشت

آیین نکوداشت استاد محمدعلی مهدوی‌راد با عنوان «در ستایش رادی و خرد» با حضور جمعی از مسئولان کشوری، استانی، حوزوی و دانشگاهی، امروز پنج‌شنبه، ۱۱ دی‌ ماه در تالار فرهنگ دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران برگزار شد.

به گزارش ایکنا از قم، آیین نکوداشت استاد محمدعلی مهدوی‌راد با عنوان «در ستایش رادی و خرد» با حضور آیت‌الله سیدهاشم حسینی‌بوشهری، رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حجت‌الاسلام والمسلمین واعظی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، حجت‌الاسلام والمسلمین شهرستانی، نماینده آیت‌الله العظمی سیدعلی سیستانی در ایران و مرتضی حیدری، معاون امنیتی و اجتماعی استاندار قم و جمعی از مسئولان کشوری، استانی، حوزوی و دانشگاهی روز پنج‌شنبه، ۱۱ دی‌ ماه در تالار فرهنگ دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران برگزار شد.

نکوداشت استاد مهدوی‌راد مصداق بارز اکرام‌الله است

در ابتدای این آیین، آیت‌الله سیدهاشم حسینی‌بوشهری، رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ضمن عرض تبریک به‌ مناسبت ایام ولادت امیرالمؤمنین(ع) و گرامیداشت یاد و خاطره شهید سلیمانی، بیان کرد: این نکوداشت مصداق بارز کلام نورانی رسول مکرم اسلام است که فرمود: «مَنْ أَکرَمَ عَالِماً فَقَدْ أَکرَمَنِی وَ مَنْ أَکرَمَنِی فَقَدْ أَکرَمَ اللَّهَ وَ مَنْ أَکرَمَ اللَّهَ فَمَصِیرُهُ إِلَیالْجَنَّة؛ هر کس به علما تکریم و احترام کند به من تکریم کرده است و هرکس به من تکریم کند خدا را تکریم نموده است و هرکس خداوند را تکریم کند به سوی بهشت روانه است.»

وی با بیان اینکه نکوداشت استاد مهدوی‌راد مصداق بارز اکرام الله و اکرام علم و دانش است، افزود: استاد مهدوی‌راد از همان آغازدوران نوجوانی و جوانی تلاش کرد تا در حوزه پربرکت مشهد و خراسان با انگیزه‌ای والا، اراده‌ای استوار و آهنین قدم در عرصه علم بگذارد.

حسینی‌بوشهری اظهار کرد: استاد مهدوی‌راد برای انجام رسالتی سترگ آموزش می‌دید و خدمت می‌کرد، تفاوت است بین کسی که خود را می‌نماید و بین کسی که خدا او را معرفی می‌کند و می‌شناساند.

وی ادامه داد: با مرور کارنامه درخشان استاد مهدوی‌راد درمی‌یابیم او مانند چشمه‌ای زلال می‌ماند که به هر سرچشمه می‌رسد تلاش می‌دارد تا جرعه‌ای بنوشد و با بهره‌مندی از آن معارف والا در عرصه علم و دانش بدرخشد.

حسینی‌بوشهری گفت: استاد مهدوی‌راد فضایی را در حوزه و نیز دانشگاه گسترانیده است، دانشجویی که روز اول با قرآن، تاریخ و حدیث میانه‌ای نداشت اما این محقق ارجمند آنچنان در عرصه‌های مختلف حضور فعال داشته است که همگان را در بهت فرو می‌برد.

امام جمعه قم بیان کرد: استاد مهدوی‌راد بر این باور است زمانی که به قرآن می‌نگریم باید زبان قرآن را بشناسیم تا به بعد معرفتی و محتوایی آن دست پیدا کنیم و بعد دوم ساحت هدایتی قرآن است و براین باور است که باید به بعد شناخت ایمانی و عملی نسبت به نقشی که قرآن در رابطه با انسان دارد توجه کنیم.

نگاه نقادانه استاد مهدوی‌راد‌ به حدیث منجر به احیای توراث شیعه شد

در ادامه این همایش، حسین سیمایی‌صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با بیان اینکه نگاه نقادانه استاد مهدوی‌راد به حدیث منجر به احیای توراث شیعه شد، بیان کرد: استاد مهدوی‌راد جانب عقل و درایت را فروگذار نکرد و توجه و نگاه ویژه‌ای به علوم حدیث داشتند.

سیمایی‌صراف تصریح کرد: حسن فعلی و حسن فاعلی استاد مهدوی‌راد سبب ماندگاری این مجله شده است و ثابت کرد برای رونق علم نقد می‌کند نه تخریب و انتقام و باید این را یاد بگیریم.

وزیر اظهار کرد: نباید بی‌اعتنا و بی‌توجه نسبت به آنچه به نام حدیث در منابع و رسانه‌ها تولید و تکثیر می‌شود، باشیم، متأسفانه بسیاری از احادیث با روایت جعلی در حال انتشار در فضای مجازی و رسانه‌ها است که منجر به دین‌گریزی شده است.

وی با بیان اینکه بسیاری از منتشرکنندگان احادیث اهل بیت(ع) در رسانه‌ها منابع معتبر ندارند، ادامه داد: احادیث را نباید درک‌نکرده منتشر کنیم و این مسئولیت اجتماعی ماست که باید به سمتی حرکت کنیم تا عطش حدیث شنیدن داشته باشیم.

سیمایی صراف تصریح کرد: استاد مهدوی‌راد از خواندن خسته نمی‌شود، به داشته‌ها و دانسته‌های خود اکتفا نمی‌کند و دائما در حال آموختن است.

جایگاه والای استاد مهدوی‌راد مرهون خلوص و زمانه‌شناسی ایشان است

حجت‌الاسلام والمسلمین واعظی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم نیز در این همایش بیان کرد: استاد مهدوی‌راد این جایگاه، منزلت و شانی که در حوزه و دانشگاه پیدا کرده است مرهون ویژگی‌های فردی ایشان مانند خلوص، ایمان و کار جمعی است. همچنین زمانه‌شناسی نیز مهمترین شاخصه ایشان است.

وی افزود: گرچه ضعف ارائه دین می‌تواند اسباب دین‌گریزی شود، اسباب دیگری نیز مانند وضعیت فرهنگی و اجتماعی نیز وجود دارد، یکی از مهم‌ترین عامل ضعف ارائه دین، وضعیت اقتصادی و معیشت مردم است، کاهش ویرانگر ارزش پول ملی به علت ناترازی بانک‌ها و ناترازی بودجه است و این دو امر باید کنترل شود.

واعظی اظهار کرد: بودجه سال جاری دارای دو بخش دولت و شرکت‌های دولتی است، بودجه شرکت‌های دولتی بالاتر از بودجه دولتی است و این امر منجر به کاهش ارزش پول ملی شده است. مالیات گرفته شده از مردم بسیار کمتر از معافیت‌های مالیاتی است.

استاد مهدوی‌راد مصداق بارز «نَفّاعا» است

در ادامه نیز، مجید معارف، استاد دانشگاه تهران بیان کرد: استاد مهدوی‌راد به عنوان پژوهشگر در علوم قرآن و حدیث دارای تسلط کامل بر سه حوزه، علوم قرآنی، حدیثی و تفسیری هستند، همچنین به مطالعات تاریخی در این سه رشته مشغول بودند.

وی افرود: ازجمله شاخصه‌های استاد مهدوی‌راد می‌توان به ارج‌گذاری بر تلاش‌های محققان از گذشته تاکنون، تقدیر و تحسین و ارج‌گذاری نسبت به پژوهشگران اهل سنت و شیعه و مثبت‌اندیشی نسبت به عالمان شیعه و اهل سنت اشاره کرد.

معارف اظهار کرد: تحلیل و موشکافی همه‌جانبه از ابعاد گوناگون یک مفهوم و پدیده، داوری منصفانه نسبت به عقاید و افکار با حفظ مبانی اعتقادی و مسلمات علمی از دیگر شاخصه‌های استاد مهدوی راد است.

وی درباره عدد علمی استاد مهدوی‌راد افزود: به کار بردن ادبیات و تعابیر محترمانه توسط استاد مهدوی راد درباره پژوهشگر عرصه علم و پژوهش از شاخصه‌های دیگر ایشان است.

معارف بیان کرد: در روایتی از امام صادق(ع) آمده است که ایشان درمواجهه با آیه «و جَعَلَنی مُبارَکا أینَما کُنت؛ و مرا هرجا که باشم با برکت قرار داد»، فرمود: «نَفّاعا؛ پُر سود» و بدون شک استاد مهدوی راد مصداق بارز نَفّاعا است.

استاد دانشگاه تهران تصریح کرد: حوایج مردم و اهالی علم و پژوهش به سمت ایشان سرازیر است و از هیچ کمکی دریغ نمی‌کنند و این امر سبب گسترش محبوبیت ایشان نزد خداوند و مردم شده است.

از عشق به کتاب تا اعتدال فکری؛ زندگی حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد در نگاهی جامع

در ادامه نیز، حجت‌الاسلام والمسلمین رسول جعفریان، استاد دانشگاه تهران اظهار کرد: مجمع کتابخانه‌های تخصصی استان قم که به اختصار مکتا نام دارد با تلاش گروهی پنج نفره که شامل حجت‌الاسلام سیدجواد شهرستانی، حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد، حجت‌الاسلام عابدی، تبریزی و بنده می‌شد، به وجود آمد.

وی افزود: در این ۶ کتابخانه تخصصی؛ ۵۹۵ هزار جلد کتاب تخصصی برای پژوهشگران و دانشجویان وجود دارد. نباید از حمایت‌های حجت‌الاسلام شهرستانی در زمینه تاسیس این کتابخانه‌ها غافل شد. حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد علاوه بر در دست داشتن کتابخانه علوم قرآنی، کتابخانه ادبیات مکتا را با کمک پسر خود هدایت می‌کنند و امروز این مجموعه‌ها میزبان پژوهشگران و دانشجویانی است که به تدوین پایان‌نامه می‌پردازند. او با علم و تجربه‌ای که دارد، در این مجموعه‌ بسیار کمک کننده است و حدود سی سال از مدت فعالیت این کتابخانه‌های تخصصی می‌گذرد. حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد؛ قوت غالبشان کتاب است و از دوران جوانی به کتاب و کتابخوانی علاقه داشتند. وی مطالعات قرآنی خود را با معرفی تفاسیر قرآن در مجله حوزه شروع کرد.

وی با بیان اینکه کتابخانه شخصی وی جزو نادرترین کتابخانه‌های بزرگ خصوصی در قم است، گفت: وی در تاسیس کتابخانه و نقد کتاب نقش‌آفرینی‌های بسیاری داشته است و کمتر شخصی مانند حجت‌الاسلام مهدوی‌راد پیدا می‌شود که تمام عمر خود را در کتابخانه‌ها بگردد، ما به دانشجویان و طلاب توصیه می‌کنیم حداقل به صورت ماهانه به کتابخانه‌ها مراجعه کنند و با فضای آن آشنا بشوند.

جعفریان تصریح کرد: همچنین جنبه اعتدال را می‌توان در زندگی ایشان مشاهده نمود. سازگاری از دیگر ویژگی‌های وی است که باعث نقدپذیری ایشان شده است و این خصیصه باعث شده است که به واسطه نقد یا مسئله؛ تشکیلات، گروه یا پژوهشی را رها نمی‌کند.

وی یادآور شد: حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد؛ حافظه بسیار قوی در حفظ مطالب دارد و علاوه بر علاقه به کتاب، یک کتابخوان بسیار قوی است، همچنین صرفا به مطالعه علوم قرآنی نپرداخته است و مطالعات جامعی در زمینه‌های دیگر دارد، از جمله رمان‌های برتر دنیا را نیز خوانده است. نثر بسیار زیبایی دارد، متاسفانه در استان قم ادبیات فارسی ضعیف است و آموزش‌های لازم در این حوزه وجود ندارد، اما وی در نوشتار و گفتار خود ادبیات شیرین و زیبایی دارد.

نمونه کم‌نظیر جامعیت علمی، اخلاقی و ارتباطی در حوزه قرآن و حدیث

در ادامه، سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: حضور در چنین محفلی، یادآور تعبیر امام باقر(ع) است که حضرت فرمودند: «صُحبَةُ عِشرینَ سَنَةً قَرابَةٌ؛ دوستى بیست ساله، (نوعى)خویشاوندى است.» امروز می‌توان گفت که وارد دوره‌ای عمیق‌تر از همراهی شده‌ایم؛ همراهی که فراتر از یک خویشاوندی نزدیک است.

صالحی با تأکید بر چندبعدی بودن شخصیت مهدوی‌راد تصریح کرد: ایشان شخصیتی تک‌بعدی نیستند و همین جامعیت، بسیار محترم و ارزشمند است. نخستین نکته، توجه متوازن و جدی ایشان به «ثقلین» است. استاد مهدوی‌راد بیش از نیم قرن از حیات علمی خود را صرف پیشبرد هم‌زمان قرآن و حدیث کرده‌اند.

وی ادامه داد: در این حوزه، برخی دیدگاهشان صرفاً معطوف به علوم قرآن یا علوم حدیث است و برخی دیگر به معارف قرآنی و حدیثی توجه دارند. ویژگی مهم استاد مهدوی‌راد این است که در هر دو بعد، جامعیت دارند؛ هم در علوم قرآن و حدیث و هم در معارف آنها. این جامعیت در آثار مکتوب، مقالات، کلاس‌ها و فعالیت‌های علمی ایشان کاملاً مشهود است. افزون بر این، فعالیت ایشان محدود به نگاه‌های مقدماتی یا بیرونی نبوده، بلکه در متن معارف قرآنی و حدیثی حضور جدی و پیشرفته دارند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به سه سطح فعالیت ایشان در حوزه ثقلین گفت: استاد مهدوی‌راد در سه عرصه به‌طور جدی کار کرده‌اند؛ نخست، نگاه نظری و معرفتی به قرآن و حدیث برای تکمیل اندوخته‌های دانشی؛ دوم، نگاه هدایتی که به این پرسش می‌پردازد چگونه می‌توان از نور قرآن برای جان خود و دیگران بهره گرفت؛ و سوم، نگاه تمدنی که به استخراج یا ارائه نظریات تمدنی از قرآن و حدیث می‌پردازد. در هر سه حوزه، کار‌های قابل توجهی انجام شده، هرچند فرصت بیان تفصیلی آنها فراهم نیست.

وی افزود: ویژگی دوم ایشان، جمع میان پژوهشگری، استادی و تبلیغ است. ایشان هم محقق‌اند، هم استاد و مدرس، و هم مبلغ؛ و در هر سه حوزه، در سطحی بالاتر از حد متوسط قرار دارند. این سخن اغراق‌آمیز نیست. ایشان به‌عنوان پژوهشگر، به همه آداب تحقیق پایبندند و به‌عنوان استاد، خاطرات فراوانی از ارتباط عمیق با شاگردان خود برجای گذاشته‌اند؛ از مشاوره علمی و خانوادگی گرفته تا همراهی‌های انسانی و فرهنگی.

صالحی ادامه داد: شاگردان ایشان در شهر‌های مختلف، از هرمزگان و بندرعباس تا همدان و دیگر مناطق، خاطرات تبلیغی بسیاری از ایشان دارند. جمع شدن این سه نقش در یک فرد، نیازمند ظرفیت‌های ذاتی، همت وجودی و عنایت الهی است و این سه‌گانه محقق برجسته، استاد دلسوز و خطیب مؤثر، به‌خوبی در شخصیت ایشان قابل مشاهده است.

وی با اشاره به ویژگی فکری استاد مهدوی‌راد گفت: نکته سوم، جمع میان سنت‌گرایی و آزاداندیشی است؛ امری که به‌سادگی ممکن نمی‌شود. سنت‌اندیشی، فرد را در حلقه‌ای خاص از اساتید، ارتباطات و تولیدات فکری قرار می‌دهد و آزاداندیشی نیز اقتضائات خود را دارد. آقای مهدوی‌راد توانسته‌اند بدون تغییر هویت یا رنگ باختن، هم در حلقه سنت‌اندیشان و هم در میان آزاداندیشان و روشنفکران حضور مؤثر داشته باشند. این ویژگی، به‌واقع از عنایات الهی است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه به نسبت حوزه و دانشگاه در شخصیت ایشان پرداخت و گفت: استاد مهدوی‌راد نمونه‌ای روشن از پیوند حوزه و دانشگاه هستند. هنگامی که وارد فضای دانشگاه می‌شوند، هویت حوزوی خود را پنهان نمی‌کنند. برخلاف برخی که پس از رسیدن به موقعیت‌های جدید، گذشته علمی خود را کمرنگ می‌کنند، ایشان اصالت حوزوی خود را حفظ کرده‌اند. از سال‌ها پیش، چه در مشهد و چه در قم، ارتباطات دانشگاهی ایشان با محافل علمی و اساتید برجسته برقرار بوده است.

وی افزود: در کنار این هویت حوزوی، شخصیت آکادمیک ایشان نیز برجسته است؛ از تألیف کتاب و مدیریت مجلات علمی گرفته تا نقش‌آفرینی در تأسیس کتابخانه تخصصی تفسیر و علوم قرآنی؛ کتابخانه‌ای که حتی مورد توجه و علاقه شخصیت‌هایی، چون آیت‌الله سیستانی و آقای شهرستانی قرار گرفته است. گستره ارتباطات ایشان با اقشار مختلف جامعه، هنری کم‌نظیر است چرا که بسیاری از شخصیت‌های آکادمیک، در دایره محدود فعالیت‌های خود باقی می‌مانند.

صالحی در پایان با اشاره به دیگر ویژگی‌های اخلاقی و شخصیتی مهدوی‌راد گفت: خوش‌سخنی، خوش‌قلمی، بداهه‌پردازی مؤثر و نقش‌آفرینی در جایگاه‌های مختلف، از دیگر ویژگی‌های ایشان است. اما مهم‌تر از همه، ترکیب دانش و اخلاق است. عالم بودن دشوار است، اما آمیختن علم با اخلاق دشوارتر. فضای خانوادگی و نوع تعامل ایشان با شاگردان و دوستان، نشان‌دهنده همین پیوند عمیق میان دانش و اخلاق است.

تقدیر حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد از حجت‌الاسلام شهرستانی

در ادامه نیز، حجت‌الاسلام محمدعلی مهدوی‌راد، پژوهشگر قرآنی و یکی از بنیان‌گذاران مجمع کتابخانه‌های تخصصی استان قم (مکتا)، اظهار کرد: خدا می‌داند که از این همه بزرگی، بزرگواری، ارج‌گذاری و نگاه نیک، چقدر سپاسگزارم. در یک صبحگاهی، وقتی قرآن می‌خواندم، به آیه «وَمَا بِکُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ» رسیدم و انگار تمام بدنم آتش گرفت، یعنی هرچه داریم از خدا است و بلافاصله به یکی از شاگردانم که هنرمند است، زنگ زدم و گفتم این آیه را طراحی کند.

وی ادامه داد: من اولین روحانی خانواده‌ام هستم؛ قبل از بنده کسی از فامیل روحانی نبود. وجود یک جوان در خانه در آن زمان بسیار مهم بود و پدر و برادر بزرگم این بزرگواری را کردند که مرا به تحصیل بفرستند، اما آخرین تشکر را از همسرم دارم که با شکیبایی کوه‌فرسا، زندگی را اداره کرده است.

مهدوی‌راد افزود: در امور برگزاری این آیین نکوداشت دخالتی نداشتم، همچنین از پسر و برادرزاده‌ام که در مدت کوتاهی، تحقیقات عزیزان را سامان دادند نیز تشکر می‌کنم. یکی از بزرگترین نعمات؛ داشتن دوست خوب است، اگر کسی شیرینی دوستی را نچشیده باشد، نمی‌داند که چقدر ارزش دارد.

وی تصریح کرد: حجت‌الاسلام شهرستانی نه تنها امور کتابخانه‌ها را به دست گرفته، بلکه در اقدامات بزرگ دیگری نیز نقش داشته است. امام راحل شخصی بود که معارف قرآنی را در جامعه عینیت بخشید و همه ما به این عالم بزرگ مدیون خواهیم بود.

از مهمترین بخش‌های آیین نکوداشت استاد مهدوی‌راد، قرائت پیام‌های آیت‌الله العظمی جعفر سبحانی، مرجع تقلید شیعیان، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور اسلامی ایران، محمدحسین امید، رئیس دانشگاه تهران، سعید خدایگان، قائم مقام بنیاد ملی نخبگان، آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه کشور و غلامعلی حدادعادل، مدیرعامل بنیاد دایرة المعارف اسلامی به این همایش بود.

رونمایی از کتاب «ارج‌نامه استاد مهدوی‌راد» و «دیداری با مفسران»

رونمایی از کتاب «ارج‌نامه استاد مهدوی‌راد» و «دیداری با مفسران» به قلم استاد محمدعلی مهدوی‌راد پایان‌بخش این آیین بود.

این همایش فرصتی بود تا جایگاه علمی، اخلاقی و پژوهشی استاد مهدوی‌راد به عنوان یکی از پیشگامان عرصه علوم انسانی و معارف قرآنی گرامی داشته شود و حضور نخبگان، پژوهشگران و علاقه‌مندان نیز نشان از تأثیر گسترده آثار و فعالیت‌های ایشان در جامعه علمی کشور داشت.