کد خبر: ۴۳۲۷۵۲۰

تاریخ: ۱۷ دی ۱۴۰۴ - ۱۱:۲۵

آیت‌الله العظمی جوادی آملی:

عمر را برای خدا صرف و با جاهلیت مقابله کنید

آیت‌الله العظمی جوادی آملی در درس اخلاق خود با اشاره به حکمت ۱۹۱ نهج‌البلاغه، زندگی انسان را غارتگری روزانه مرگ و حوادث معرفی کرد و تأکید کرد: «هر نفس ما یک قدم به مرگ است و بهتر است عمر خود را برای خدا صرف کنیم». وی همچنین هشدار داد که جاهلیت امروز، نه جهل، بلکه قانون جنگل است و تنها از طریق روحانیت و حکومت اسلامی می‌توان با آن مقابله کرد.

به گزارش ایکنا، آیت‌الله العظمی جوادی آملی؛ مفسر قرآن کریم و نهج‌البلاغه، 17 دی‌ماه در درس اخلاق خود در مسجد اعظم قم به تشریح حکمت 191 نهج‌البلاغه شریف پرداخت.

در ادامه مشروح سخنان این مرجع تقلید را می‌خوانیم:

حکمت 191 نهج‌البلاغه

وَ قَالَ (علیه السلام): إِنَّمَا الْمَرْءُ فِي الدُّنْيَا غَرَضٌ تَنْتَضِلُ فِيهِ الْمَنَايَا وَ نَهْبٌ تُبَادِرُهُ الْمَصَائِبُ، وَ مَعَ كُلِّ جُرْعَةٍ شَرَقٌ وَ فِي كُلِّ أَكْلَةٍ غَصَصٌ؛ وَ لَا يَنَالُ الْعَبْدُ نِعْمَةً إِلَّا بِفِرَاقِ أُخْرَى، وَ لَا يَسْتَقْبِلُ يَوْماً مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا بِفِرَاقِ آخَرَ مِنْ أَجَلِهِ؛ فَنَحْنُ أَعْوَانُ الْمَنُونِ وَ أَنْفُسُنَا نَصْبُ الْحُتُوفِ، فَمِنْ أَيْنَ نَرْجُو الْبَقَاءَ؛ وَ هَذَا اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ لَمْ يَرْفَعَا مِنْ شَيْءٍ شَرَفاً إِلَّا أَسْرَعَا الْكَرَّةَ فِي هَدْمِ مَا بَنَيَا وَ تَفْرِيقِ مَا جَمَعَا.

و فرمود (ع): آدمى در اين دنيا همانند هدفى است كه تيرهاى مرگ به سوى آن روان است، يا چون متاعى است كه رنجها و محنتها براى ربودنش، پيشدستى كنند هر جرعه آبش، گلوگير شود و هر لقمه‌اش در حلق بماند. هيچ بنده‌اى نعمتى را فراچنگ نياورد، مگر آنكه، نعمت ديگرى را از دست بدهد و به استقبال هيچ روزى از روزهاى عمرش نرود، مگر آنكه، يك روز از عمرش را سپرى سازد. پس ما ياران مرگ هستيم و جان‌هاى ما هدف تباه شدن‌ها. چگونه به جاويد زيستن اميد بنديم و حال آنكه، اين شب و روز بنايى برنياورند، مگر آنكه، بشتاب ويرانش كنند و هر جمع را پريشان سازند.

براساس این فراز، همه حوادث و وقایع زندگی، غارتگر بدن انسان هستند و می‌خواهند سلامت آن را بگیرند. مسائلی مانند فشار اقتصادی، شدائد زندگی و گرما و سرما، بدن را در معرض آسیب قرار می‌دهند و آن را رو به ضعف می‌برند تا به وفات برسد.

حداقل این است که انسان مالی را از دست می‌دهد تا به جایی برسد و طوری نیست که چیزی به دست آورد بدون اینکه چیزی از دست بدهد؛ هرقدر بر عمر او افزوده شود، به مرگ نزدیک‌تر می‌شود. در تعبیری دیگر از حضرت داریم که انسان با هر نفسی که می‌کشد، یک قدم به مرگ نزدیک‌تر می‌شود.

حال که این‌طور است، ما خودمان نیز اعوان و یاری‌دهنده مرگ هستیم و بدن‌های ما هم هدف تیرهای مرگ هستند. هر روز انسان مقداری از عمر خود را صرف می‌کند؛ شب و روز دو عامل هستند و اگر انسان در روز یا شب توفیق خدمت یا عبادت داشت، در هر صورت مقداری از عمر او صرف می‌شود. بهتر است این عمر را برای خدا صرف کند.

تشبیه مرگ به خواب

انسان، اگر به روح خود توجه کند، می‌تواند غنیمت به دست آورد و غرامت ندهد، قرآن کریم مرگ را به خواب تشبیه کرده و فرموده است که از مرگ نترسید، زیرا مرگ مقداری از خواب سنگین‌تر است. مرگ، خواب دائمی است و خواب، مرگ موقت؛ اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا.

خوابی که اصحاب پیامبر(ص) داشتند، حوزه علمیه بود. ما هم اگر در روز غیبت نکنیم، کار علمی خود را انجام دهیم و مراقب عبادت و نماز خود باشیم، خواب ما نیز حوزه علمیه خواهد شد. حضرت از اصحاب می‌پرسیدند: «ما المبشرات؟» تا انسان طیب و طاهر نباشد، خواب او فقط خواب است؛ الناس نیام فاذا ماتوا انتبهوا. ولی اگر مؤمن باشد، خواب او هم عبادت است. حضرت هر روز از صحابه می‌پرسیدند: «ما المبشرات؟» و کسانی که درس رؤیا نخوانده بودند، شرمسار می‌شدند.

ما هستیم و ابدیت ما متعلق به روح است، انسان با روح وارد برزخ می‌شود و در قیامت نیز با همان بدن و روح وارد خواهد شد. روح اگر نشست و تحقیق کند، عالم خواهد شد، ولی بدن اگر بخواهد تحقیق کند، باید عمر از دست بدهد و غرامت بدهد تا غنیمت به دست آورد. فرمود: «مواظب روحتان باشید، زیرا امری ملکوتی است، نه غرامت» و این روح را با نگاه حرام، غیبت، حسادت و گناه مریض نکنید.

اهمیت ماه‌های پیش رو

فرمود اگر می‌خواهی گوینده خوبی باشی و با خدا حرف بزنی، نماز بخوان و اگر می‌خواهی خدا با تو حرف بزند، قرآن بخوان. ماه‌های رجب، شعبان و رمضان نیز ظرف نماز، دعا و قرآن هستند. در دعاهای ماه رجب می‌خوانیم که ملائکه همه آسمان و زمین را پر کرده‌اند، ولی به همین فرشتگان فرمود که به خلیفه الله خدمت کنند و فرمود: «به خلیفه من سجده کنید».

خلیفه نه به معنای مجتهد و حکیم و عارف، بلکه خلیفه یعنی کسی که کار خدایی انجام دهد؛ این کار یعنی خودش نه بیراهه برود و نه راه بر کسی ببندد و همچنین جامعه را اداره کند. خلیفه یعنی نه ابن سینا و شیخ طوسی، بلکه داود که کار خدایی می‌کند؛ وگرنه ابن سینا برای خودش کار می‌کرد. لذا فرمود: يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ.

فارابی و ابن سینا از بزرگان ما هستند، ولی اینکه گفته شود بشر مدنی بالطبع است و قانون، حکم و حاکم لازم دارد، کلام قرآن است.

ترامپ در عصر جاهلیت به سر می‌برد

اینکه در روز روشن رئیس جمهور یک کشور را بربایند، یعنی قانون جنگل؛ یعنی جاهلیت. جاهلیت یعنی همین که در روز روشن رئیس جمهور یک کشور را بربایند و ائمه(ع) نیز آمدند تا جاهلیت را از بین ببرند.

بین ما و قرآن و نهج‌البلاغه فاصله زیادی است و ما همانقدر که مکاسب و کفایه می‌خوانیم، باید قرآن و نهج‌البلاغه هم بخوانیم، زیرا مفیدتر و کاربردی‌تر است. هیچ کتابی جای قرآن و نهج‌البلاغه را نمی‌گیرد، زیرا قرآن و نهج‌البلاغه علاوه بر تربیت انسان و زدودن جهل، جاهلیت را نیز نابود می‌کنند.

انبیاء و ائمه(ع) به عنوان خلیفه‌الله دو نوع کار دارند، یکی کار ابتدایی و دست دوم؛ کار دست دوم انبیاء و اولیاء تعلیم فقه، تفسیر و اصول، تعلیم کتاب و اداره حوزه و دانشگاه است. همچنین ایشان کار تربیتی دارند که به وسیله مساجد، حسینیه، نماز شب و ... انجام می‌شود؛ ولی کار اصلی آنان جهالت‌زدایی است.

کار ائمه(ع) صرفا اداره حوزه و دانشگاه نیست؛ کار خلیفه‌الله اداره جامعه است، نه صرفاً جهل‌زدایی، زیرا جهل‌زدایی در حوزه، دانشگاه، مدرسه و حسینیه نیز انجام می‌شود. نظام امامت و امت صرفاً نظام تعلیم و تربیت نیست، بلکه کار اصلی آن جاهلیت‌زدایی است. لذا حضرت وقتی از صفین برگشتند، فرمودند: «الجاهلیه، الجاهلیه».

اکنون دنیا در وضع جاهلیت است و جاهلیت جز با حکومت اسلامی درمان نخواهد شد، اینکه رئیس جمهور یک کشور را در روز روشن و بر خلاف قوانین بین‌المللی بدزدند، جاهلیت است؛ و اینکه امثال شهید تهرانی‌مقدم موشک ساختند، به او سلام الله علیه، زیرا در خدمت مقابله با جاهلیت قرار گرفتند.

رسالت جاهلیت‌زدایی

اینکه به همه شهدا سلام می‌گوییم، به این دلیل است که آنان از تعلیم حوزوی و دانشگاهی گذشتند و به تعلیم اهل‌بیتی(ع) رسیدند. اهل‌بیت(ع) نیز علاوه بر جهل‌زدایی و جهالت‌زدایی، به جاهلیت‌زدایی پرداختند و امروز این کار لازم است. کار ترامپ کار جهل و جهالت نیست، بلکه جاهلیت است و ائمه و انبیاء آمدند تا جاهلیت را از بین ببرند.

خداوند به مسئولان ما عقل، مدیریت و کمال عطا فرماید تا جامعه را به‌خوبی اداره کنند و حوادثی مانند چای دبش، اختلاس و زیرمیزی رخ ندهد. بدین ترتیب بتوانند این کشور طیب و طاهر را به بهترین شکل مدیریت کنند و ان‌شاءالله خدا نظام ما را حفظ فرماید.