کد خبر: ۴۳۲۹۷۳۸

تاریخ: ۰۲ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۷:۵۱

حجت‌الاسلام برنجکار:

آیت‌الله صافی مرجعی متکلم و جامع‌الاطراف بود

استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه آیت‌الله صافی مرجعی متکلم و جامع الاطراف بود، گفت: ایشان حدود صد کتاب دارند که تقریبا نیمی از آن کلامی است و فقاهت و جنبه سیاسی و اجتماعی ایشان، جنبه کلامی او را تحت تاثیر قرار داده است.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام و المسلمین رضا برنجکار؛ استاد دانشگاه تهران، دوم بهمن‌ماه در آیین نکوداشت اندیشه‌های کلامی آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی(ره) که در کتابخانه مسجد اعظم قم و به همت انجمن کلام اسلامی حوزه و با مشارکت و همکاری پژوهشگاه قرآن و حدیث، دانشکدگان فارابی، دبیرخانه انجمن‌های علمی حوزه target="_blank">و با همکاری برخی از مراکز و مؤسسات علمی و آموزشی قم برگزار شد،  با بیان اینکه آیت‌الله صافی مرجعی متکلم و جامع الاطراف بود، گفت: ایشان حدود صد کتاب دارند که تقریبا نیمی از آن کلامی است و فقاهت و جنبه سیاسی و اجتماعی ایشان، جنبه کلامی او را تحت تاثیر قرار داده است.

وی افزود: ایشان این کتب را هم از قبل انقلاب تا اواخر عمر نوشته‌اند و عجیب اینکه در مسائل کلامی به سؤالات مردم توجه زیادی داشته‌اند. همچنین مطالب فلاسفه غرب مانند هیوم و دیگران را مطالعه و نقد کرده‌اند.

برنجکار افزود: هم ازآیات و هم از روایات به نقد می‌پردازند و اشکالات عقلی را هم به آن ضمیمه کرده است یعنی نوعی تعامل بین عقل و نقل در مطالب ایشان وجود دارد؛ ایشان جنبه عقلانی و برهان‌های عقلی نهج‌البلاغه را هم استخراج کرده است.

وی افزود: ایشان در کتاب نگرشی بر فلسفه و عرفان به بحث علیت پرداخته و فرموده است اگر علیت به معنای این باشد که جهان نیازمند به علت یعنی خداست درست است و اگر علیت با اراده سازگار باشد مورد قبول است ولی برخی تفاسیر از علیت که منکر اختیار است مورد قبول ایشان نیست.

استاد حوزه و دانشگاه بیان کرد: ایشان فرموده است مفاهیمی در قرآن و روایات بیان شده است و ما بهتر است از ادبیات این نصوص استفاده کنیم.

استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه ایشان به بحث علیت طبیعی هم پرداخته است، تصریح کرد: اشاعره معتقد به علیت طبیعی نیستند مثلا می‌گویند آتش کاره‌ای نیست و خدا آن را می‌سوزاند ولی برخی مانند فلاسفه غرب می‌گویند خود آتش می‌سوزاند یعنی خدا را نفی می‌کنند؛ آیت‌الله صافی همه را رد کرده و می‌فرماید آتش جعل الهی است و سوزانندگی آن هم از ناحیه خداست.

برنجکار با اشاره به بحث حدوث عالم، اظهار کرد: ایشان فرموده است جهان را اگر بخواهیم مادی بدانیم یا ماسوی الله، ازلی نیست و با اراده خدا خلق شده است؛ ماسوی الله به حدوث ذاتی و زمانی مخلوق و حادث است. فرموده است ازلی بودن جهان درست نیست و با کتاب و سنت هم منطبق نیست. ایشان فرموده است آن چه در روایات آمده است اوسع از حدوث ذاتی است.

استاد دانشگاه تهران اظهار کرد: آیت‌الله صافی در کتب مختلف بحث فطرت را مطرح کرده است؛ در کتاب به سوی آفریدگار که در سال 1355 چاپ شده است فرموده است فطرت انسان با خدا و مخلوق توسط خالق است؛ او معتقد است که عقل وقتی از مخلوق به خالق پی می‌برد یعنی خدا آن را در فطرت قرار داده است که مخلوق وابسته به خالق است.

وی افزود: در بیانی دیگری در کتاب الهیات در نهج‌البلاغه فرموده است فطرت خداشناسی و خداجویی در وجود انسان هست و وجود خدا هم بدیهی است و انسان فطرتا خداشناس و خداجو است. در بیان دیگری دارد که همانطور که بشر تشنگی و گرسنگی را درک می‌کند فطرتش وجود خدا را درک می‌کند.

وی افزود: در مطلب دیگری فرموده است که فطرت نورانیت خاص در همه موجودات از جمله انسان است و همانطور که انسان ذاتا به خود معرفت دارد خدا را هم می‌شناسد و این نورانیت صنع الهی است که شدت و ضعف دارد. در ادامه فرموده است معرفت حصولی و ادله عقلی اثبات خدا هم ریشه در فطرت دارد.

برنجکار با اشاره به براهین ایشان در ادله اثبات وجود خدا، تصریح کرد: ایشان برهان تغییر و حرکت، برهان وجود یا واجب و امکان، برهان قصد و عنایت و نظام و تناسب(برهان نظم) مطرح کرده است؛ در بحث توحید معتقد است هیچ چیزی در حقیقت ذات با او شریک نیست.

وی ادامه داد: برخی گفته‌اند که هیچ کسی نفهمیده است توحید چیست ولی ایشان این جمله را رد کرده و بحث را به وحدت وجود کشانده است؛ ایشان توحید عددی را قبول دارد ولی معنای اصلی توحید را در این تعبیر می‌داند که هیچ چیز مثل خدا نیست.

وی اضافه کرد: در مورد برهان تمانع هم بحث مفصلی دارند و تاکید دارند توحید لوازم عملی مانند اقرار و شهادت ثالثه و توکل و امید و اخلاق و حکومت دینی و ولایت الهی و عدم تسلیم در برابر طاغوت و ... را دارد.

برنجکار بیان کرد: از منظر ایشان عبادت تاجرانه نه اینکه انسان را به بهشت نبرد ولی اصل عبادت برای قرب به خداست.

برنجکار بیان کرد: در توحید عبادی هم وارد بحث وهابیت شده و معتقدند که اینها توحید و معنای شرک و عبادت را نفهمیده‌اند. تاکید دارند که حکومت فقط از آن خداوند است و حکومت باید فقط دینی باشد.