کد خبر: ۴۳۳۰۶۸۵

تاریخ: ۰۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۵:۳۱

«شناسنامه قرارگاه کربلا در دوران دفاع مقدس» رونمایی شد

آیین رونمایی از مجموعه دو جلدی «شناسنامه قرارگاه کربلا در دوران دفاع مقدس» با هدف مستندسازی فعالیت‌های اطلاعاتی و عملیاتی سپاه برگزار شد. در این برنامه از مقام شهیدان سرلشکر غلامرضا محرابی و سردار احمد سیاف‌زاده به‌عنوان ستون‌های شکل‌گیری نظام اطلاعات رزمی سپاه تجلیل به‌عمل آمد.

به گزارش ایکنا، آیین رونمایی از کتاب دو جلدی «شناسنامه قرارگاه کربلا در دوران دفاع مقدس» و مراسم گرامیداشت شهیدان سرلشکر غلامرضا محرابی و سردار احمد سیاف‌زاده (شهدای شاخص اطلاعات و عملیات)، با حضور خانواده‌های معزز شهدا، سردار عباس محتاج و سردار احمد غلامپور از فرماندهان ارشد این قرارگاه، حجت‌الاسلام‌ والمسلمین بشردوست، سردار رمضان شریف، جمعی از همرزمان، راویان و پژوهشگران در مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس برگزار شد.

روایت بلوغ اطلاعاتی؛ از بازدیدهای مرزی تا طرح‌های راهبردی

یدالله ایزدی، از راویان پیشکسوت دوران دفاع مقدس در این مراسم با ادای احترام به مقام شامخ شهدا، به‌ویژه شهدای قرارگاه کربلا، گفت: بنده به نمایندگی از جامعه راویان و با احساس مسئولیتی سنگین، نکاتی را از باب ادای تکلیف نسبت به این بزرگان بیان می‌کنم.

وی با اشاره به جلسات تاریخ شفاهی برگزارشده با حضور سردار شهید محمد باقری و شهید محرابی، تصریح کرد: در این جلسات که با روایت سردار رشید همراه بود، شهید محرابی بخشی از تجربیات و زندگی عملیاتی خود را بازگو کرد که حاوی نکات بسیار مهمی برای فهم چگونگی شکل‌گیری ساختار اطلاعات رزمی در سپاه پاسداران است.

این راوی دفاع مقدس با بیان اینکه شهید محرابی پیش از آغاز رسمی جنگ تحمیلی بارها از مناطق مرزی بازدید کرده بود، افزود: طبق روایت خود شهید، او در ماه‌های منتهی به جنگ، ۱۱ مرتبه از مناطق حساس مرزی از جمله شلمچه، صیدیه بستان، خزباد و طلائیه بازدید میدانی داشت و همین بازدیدها موجب شکل‌گیری درک اولیه‌ای از وضعیت مرز، تحرکات دشمن و ارتباط آنها با رژیم بعث عراق شد. شهید محرابی همواره تأکید می‌کرد که در این مسیر، به‌شدت تحت تاثیر نیروهای برجسته اطلاعاتی خوزستان نظیر احمد سیاف‌زاده، شهید بلایی و سردار غلامپور قرار داشته و به مرور به فهمی عمیق از اطلاعات دشمن و زمین نبرد دست یافته است.

وی با اشاره به وضعیت روزهای نخست جنگ تحمیلی گفت: با شروع تهاجم، تمرکز اصلی نیروهای اطلاعاتی بر شناخت دقیق زمین و دشمن قرار گرفت و گروه‌های اطلاعاتی بارها به مناطق جنوب و غرب اهواز اعزام شدند تا پاسخی روشن به این پرسش بدهند که «زمین چگونه است و دشمن کیست و چه آرایشی دارد».

این پژوهشگر دفاع مقدس با بیان اینکه در این بررسی‌ها مشخص شد دشمن در مقاطعی از نظر آمادگی جلوتر بوده است، افزود: در عین حال، یک زوج اطلاعاتی عملیاتی بسیار موثر در قرارگاه کربلا میان شهید محرابی و احمد سیاف‌زاده شکل گرفت که نقش تعیین‌کننده‌ای در تصمیم‌سازی‌های عملیاتی ایفا کرد. در جلسات قرارگاهی و سطوح بالاتر، معمولا همه نگاه‌ها ابتدا به سمت سردار غلامپور بود تا اطلاعات اولیه ارائه شود، اما پس از آن، شهید محرابی یا سیاف‌زاده توضیحات تکمیلی را ارائه می‌دادند و نهایتا جمع‌بندی نهایی برای ارائه به فرماندهان ارشد سپاه و مسئولان کشور انجام می‌شد. این هماهنگی و بلوغ اطلاعاتی که در چهره‌هایی چون شهید محرابی و احمد سیاف‌زاده متجلی شده بود، در واقع پیشانی سپاه پاسداران در نبرد با دشمن در جبهه جنوب محسوب می‌شد.

این راوی با اشاره به ماه‌های پایانی جنگ تحمیلی گفت: در مقطع حساس سال ۱۳۶۷، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی به‌عنوان فرمانده عالی جنگ، هشت بار طرح‌های عملیاتی عمدتا در جنوب را با تسلط کامل ارائه کرد که این امر نشان‌دهنده بلوغ اطلاعاتی و درک عمیق از وضعیت دشمن در پایان جنگ بود؛ دستاوردی که مرهون نگاه و عملکرد همین فرماندهان و شهدای بزرگوار است.

پدرم زندگی کردن را بلد بود

در ادامه این مراسم، دختر شهید سرلشکر غلامرضا محرابی ضمن تقدیر از حضور شرکت‌کنندگان، با بیان اینکه اگرچه اطلاعات دقیقی از جزئیات فنی کارهای پدرش ندارد اما شاهد ویژگی‌های بارز شخصیتی وی بوده است، گفت: به نظر من پدرم زندگی کردن را واقعا بلد بودند و به معنای حقیقی کلمه، خوب زندگی می‌کردند. همیشه با خودم فکر می‌کردم که ای کاش اگر قرار است زندگی کنم، بتوانم مانند پدرم باشم؛ چراکه او از تک‌تک لحظه‌های زندگی‌شان، از غذایی که می‌خوردند، از رسیدگی به گل و گیاهان و بازی با بچه‌ها لذت می‌بردند و در واقع تمام لحظاتشان را زندگی می‌کردند.

فرزند شهید محرابی با اشاره به اینکه جایگاه و مقام برای پدرش هیچ‌گونه اهمیتی نداشت، تصریح کرد: بی‌توجهی او به درجات ظاهری به گونه‌ای بود که من به عنوان فرزند یک نظامی که اکنون حدود ۴۰ سال سن دارم، هنوز هم درجات و ترتیب آنها را نمی‌شناسم؛ زیرا این مسائل برای خود او هم مهم نبود و هیچ‌گاه در خانه مطرح نمی‌کردند. پدرم هیچ‌گاه نمی‌گفتند «من این کار را انجام دادم». حتی زمانی که مستندی پخش می‌شد و ما می‌دانستیم در آن عملیات نقش کلیدی داشته‌اند سکوت می‌کردند و هرگز از نقش خود صحبتی به میان نمی‌آوردند.

دختر شهید محرابی با اشاره به وقت‌گذاری ویژه او برای خانواده گفت: حتی در زمان‌های محدودی مثل روزهای جمعه که شاید دو سه ساعت وقت آزاد داشتند، همان زمان را هم با نوه‌ها بازی می‌کردند و با اینکه من اصرار می‌کردم استراحت کنند، ترجیح می‌دادند با بچه‌ها باشند.

وی به رابطه صمیمانه شهید با همسرش اشاره کرد و افزود: او همواره قدردان مادرم بودند و هر زمان که از دیدار با رهبر معظم انقلاب بازمی‌گشتند، اولین کاری که می‌کردند تشکر ویژه از مادرم بود. خوشحالم که پدرم پس از سال‌ها خدمت خالصانه، به آنچه لایقش بودند رسیدند و عاقبت‌به‌خیر شدند.

دوقلوهای افسانه‌ای اطلاعات و عملیات

جواد سیاف‌زاده، فرزند سردار شهید احمد سیاف‌زاده نیز در این آیین، با گرامیداشت یاد همرزمان پدرش گفت: از کودکی با بزرگانی چون شهید باقری، شهید محرابی و شهید حاجی‌زاده مانوس بودم و دیدن تصاویر آنان موجب تاثر عمیق بنده شد.

وی با تشکر از سردار شریف و توصیف او به عنوان علمدار رسانه‌ای جبهه مقاومت، تصریح کرد: امروز تصمیم بر آن شد که از دو چهره شاخص و یک زوج خاص دفاع مقدس، یعنی شهید سیاف‌زاده و شهید محرابی یاد شود؛ کسانی که از کودکی شاهد بودم چگونه با لباس‌های خاکی مستقیما از جبهه به منزل ما می‌آمدند.

سیاف‌زاده با بیان اینکه این دو شهید دارای دو مولفه برجسته بودند، اظهار کرد: نخست، مولفه تخصصی آنان است. این دو بزرگوار در حوزه اطلاعات و طراحی عملیات صاحب سبک بودند؛ به‌گونه‌ای که تدوین اطلس دفاع مقدس بدون تبیین نقش قرارگاه کربلا و محوریت شهیدان سیاف‌زاده و محرابی امکان‌پذیر نیست. این عزیزان خود را در حوزه تخصصی ذوب کرده بودند و اسناد موجود در مرکز تحقیقات سپاه، گواه روشنی بر نقش موثر و ماندگار آنان در موفقیت عملیات‌های بزرگ است.

فرزند شهید سیاف‌زاده دومین مولفه را ویژگی‌های اخلاقی برشمرد و بیان کرد: آنان انسان‌هایی خوش‌اخلاق، با بصیرت و صبور بودند. برخوردشان به‌گونه‌ای بود که کسی احساس نمی‌کرد با یک ژنرال جنگی صحبت می‌کند، بلکه با انسانی متواضع و صمیمی روبرو بود. همسران این شهیدان سختی‌های فراوانی را تحمل کردند و همراهی آنان، بخشی از مجاهدت پنهان خانواده‌های شهداست که زمینه انجام مسئولیت‌ها را برای همسرانشان فراهم می‌کرد.

سیاف‌زاده در پایان با اشاره به شرایط کنونی جهان و «بی‌نظمی نوین جهانی» خاطرنشان کرد: با مدد الهی و محوریت رهبر معظم انقلاب، این مسیر پرفراز و نشیب به دست جوانان مومن ادامه خواهد یافت و به انقلابی مهدوی منتهی خواهد شد.

هشدار فرمانده قرارگاه کربلا نسبت به آفت «حبط عمل»

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین غلامحسین بشردوست، از فرماندهان قرارگاه کربلا نیز در سخنانی، شهیدان سیاف‌زاده و محرابی را «ارکان و رازداران» این قرارگاه و «یار و غار» سردار غلامپور خواند. وی با طرح یک هشدار معنوی جدی تصریح کرد: یکی از مسائلی که بچه‌های جنگ را با وجود تمام رشادت‌ها تهدید می‌کند، مسئله «حبط عمل» است. ممکن است کسی کارهای خیر زیادی کرده باشد، اما خدای‌ناکرده در دوران پس از آن، با اعمالی دچار حبط عمل شود و در روز قیامت ببیند اثری از آن مجاهدت‌ها در پرونده‌اش نیست.

این فرمانده دوران دفاع مقدس خطاب به پیشکسوتان جهاد و شهادت تاکید کرد: شما عزیزان که رزمندگان سرافراز جبهه‌ها بودید، باید بسیار مراقب باشید تا دچار این آفت نشوید.

حجت‌الاسلام بشردوست در ادامه به بی‌اعتباری عناوین دنیایی اشاره کرد و گفت: عناوینی مانند فرمانده قرارگاه و فرمانده لشکر، همگی اعتباری هستند و نباید به آن‌ها دل بست. همان‌طور که امیرالمؤمنین(ع) فرمودند، غنا و فقر واقعی پس از عرضه اعمال بر خداوند مشخص می‌شود.  «بسا امیر که آنجا اسیر می‌آید / بسا اسیر که آنجا امیر خواهد بود». باید دائما از خدا بخواهیم آن صعودی را که شهدا به قله‌ها داشتند، برای ما نیز حفظ کند و با توسل به ارواح طیبه شهدا، از انحراف در مسیر جلوگیری کنیم.

والفجر ۸؛ شاهکاری که با تقوا و دانش بر تردید غلبه کرد

سردار عباس محتاج، با بیان اینکه خود را شاگرد شهیدان سیاف‌زاده و محرابی می‌داند، گفت: اولین ویژگی بارزی که از این دو شهید در ذهن متبادر می‌شود، اخلاص کم‌نظیر آنان بود که مصداق آیه «و من یتق الله یجعل له مخرجا» بودند.

وی با تشریح شرایط دشوار پیش از عملیات والفجر ۸ اظهار کرد: ما پس از عدم موفقیت کامل در عملیات‌های بدر و خیبر، در شرایط سخت روحی و فضایی آمیخته با تردید وارد منطقه فاو شدیم. کشور نیازمند یک عملیات موفق برای تغییر موازنه قدرت بود، اما نگرانی‌های جدی در خصوص تداوم عملیات وجود داشت. آنچه ما را از آن وضعیت پیچیده و تردیدهای اولیه نجات داد، تقوای الهی بود که در وجود شهیدان سیاف‌زاده و محرابی موج می‌زد. روحیه مثبت و اعتقاد راسخ این دو شهید باعث شد اعتماد ما به پیروزی روزبه‌روز بیشتر شود.

این فرمانده دوران دفاع مقدس ویژگی دوم این شهدا را «سخت‌کوشی» دانست و افزود: در ماه‌های منتهی به عملیات، زمان‌هایی بود که این دو بزرگوار در شبانه‌روز تنها دو یا سه ساعت استراحت می‌کردند؛ چرا که الزامات منطقه فاو ایجاب می‌کرد عمده فعالیت‌های شناسایی در شب انجام شود.

وی به پیچیدگی‌های فنی عبور از اروند اشاره کرد و گفت: برخلاف آب‌های ساکن هور، در اروند با جریان متغیر جزر و مد روبرو بودیم. محاسبات باید چنان دقیق انجام می‌شد که هزاران قایق در زمان جزر به گل ننشینند و بتوانند از نهرهای استتار شده خارج شوند. شهیدان عزیز ما با درایت و دانش، تهدید جزر و مد را به فرصت تبدیل کردند. شناسایی ۲۰ کیلومتر نهر و انطباق آن با ظرفیت قایق‌ها و همچنین شناسایی دقیق موانع خورشیدی و میادین مین در ساحل باتلاقی، حاصل زحمات طاقت‌فرسای اطلاعات و عملیات بود.

وی در پایان تأکید کرد: عملیات والفجر ۸ مجموعه‌ای از عوامل شامل تقوا، سخت‌کوشی، استفاده از تجربه علمی و توکل بر خداوند بود که در وجود شخصیت‌هایی چون شهید محرابی و سیاف‌زاده تبلور یافت و منجر به یک پیروزی بزرگ و تاریخی شد.

از دکل‌های دیده‌بانی تا دانشگاه جنگ

سردار احمد غلامپور، آخرین فرمانده قرارگاه کربلا در جنگ، به توصیف جایگاه این دو شهید پرداخت. وی با تاکید بر اینکه قرارگاه کربلا بار اصلی بسیاری از عملیات‌های سرنوشت‌ساز را بر دوش می‌کشید، گفت: من شهادت می‌دهم که محرابی و سیاف‌زاده دو نابغه بی‌تکرار بودند. زمانی که شهید محرابی مسئولیت اطلاعات را بر عهده گرفت، ما تقریبا هیچ نداشتیم و او با دستان خالی، ساختاری را بنا نهاد که چشمان بینای سپاه شد.

سردار غلامپور به ابتکارات فنی شهید محرابی اشاره کرد و افزود: او مخترع و مبدع استفاده از «دکل‌های مرو» در جبهه جنوب بود. او با نصب دوربین بر بالای دکل‌ها و انتقال تصویر به سنگرهای امن، ریسک شناسایی را کاهش و عمق دید ما را تا قلب دشمن افزایش داد. از سوی دیگر، شهید سیاف‌زاده با نظمی آهنین، تمام واحدهای پشتیبانی و رزمی را چنان جانمایی می‌کرد که ما در حین عملیات کمترین دغدغه را داشتیم.

وی با ذکر خاطره‌ای از عملیات خیبر گفت: در شب‌های تاریک هور، این طرح خلاقانه سیاف‌زاده بود که مسیر حرکت قایق‌ها را روشن کرد و بار سنگینی را از دوش محسن رضایی برداشت. این دو شهید به مثابه دو بال قدرتمند بودند که قرارگاه کربلا را از فرش به عرش رساندند.

فرمانده اسبق قرارگاه کربلا با اشاره به ادامه فعالیت‌های این دو شهید پس از جنگ در دانشگاه دافوس، گفت: آن‌ها حتی در عرصه علمی نیز تحول‌آفرین بودند. شهید محرابی بعدها به سطوح عالی اطلاعاتی در ستاد کل رسید و تحلیل‌های او مبنای تصمیم‌گیری بسیاری از نهادهای کشور، از جمله وزارت خارجه بود. شهادت این عزیزان، اگرچه ضایعه‌ای بزرگ است، اما مشیت الهی بود تا خون آنها درخت انقلاب را آبیاری کند و نباید آن را ناشی از ضعف دانست، بلکه سرنوشتی محتوم برای مردان خداست.

رقابت برای غافلگیری دشمن

پایان‌بخش این مراسم، تحلیل‌های راهبردی حسین الله‌کرم بود که از زاویه‌ای متفاوت به نقش شهید محرابی پرداخت. وی با بیان اینکه در دوران جنگ، نوعی رقابت سازنده میان قرارگاه‌های مختلف وجود داشت، اظهار کرد: ما در قرارگاه نجف (غرب کشور) و شهید محرابی در قرارگاه کربلا (جنوب)، دو سبک متفاوت اما مکمل از اطلاعات را پیش می‌بردیم.

وی توضیح داد: در جبهه غرب، تمرکز ما بر «زمین» و عوارض طبیعی بود و نوآوری ما استفاده از عکس‌های هوایی برای ساخت ماکت بود. اما در جنوب، شهید محرابی با درک شرایط متفاوت دشت خوزستان، تمرکز خود را بر «شناخت دشمن» و استفاده از تکنولوژی‌های شنود و جهت‌یابی (درکن‌ها) گذاشت.

الله‌کرم تأکید کرد: دکترین جنگ ما بر پایه «غافلگیری» استوار بود و شهید محرابی با مکانیزه کردن اطلاعات و تحلیل دقیق سیگنال‌های دشمن، توانست این غافلگیری را محقق کند. او پدیده‌ای بود که با تلفیق نبوغ ذاتی و ابزارهای فنی، نقشی تعیین‌کننده در تغییر موازنه قدرت ایفا کرد و شایسته است که دکترین اطلاعاتی او به عنوان یک سرفصل درسی در دانشگاه‌های نظامی تدریس شود.