کد خبر: ۴۳۳۰۷۲۲

تاریخ: ۰۸ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۴:۱۵

گزارش ایکنا از تکریم حسینعلی شریف

مؤذنی با نوایی خاطره‌ساز و مبدعی با طرح‌های ماندگار قرآنی + عکس

حسینعلی شریف، از جمله معلمان قرآن است که بانی و مبدع بسیاری از طرح‌ها و فعالیت‌های قرآنی کشور بوده است، اما خشوع و خضوع در رفتارش باعث شده تا کمتر کسی او را به عنوان سرچشمه بسیاری از این اقدامات بشناسد.

یکی دیگر از برنامه دیدار با پیشکسوتان و فعالان امور قرآنی با عنوان «تَحیَّت»، سه‌شنبه هفتم بهمن‌ماه با حضور تعدادی از مدیران، مدرسان و قاریان قرآن در منزل «حسینعلی شریف»، که عمر خود را در راه آموزش قرآن صرف کرده است، برگزار شد.

حسینعلی شریف؛ متولد 1335 ه‌ش است. زاده کاشان که از شش‌سالگی به همراه خانواده به تهران عزیمت کرده و در خیابان ری ساکن می‌شوند. همان زمان به تشویق پدر و مادرش، که آنان نیز با قرآن انس داشتند، او نیز روخوانی و روانخوانی را در محافل و مجالس محلی پی می‌گیرد. او خود در این باره می‌گوید: نخستین‌بار در جلسه قرآن آقای احمدیان حضور پیدا کردم. آن زمان بچه‌ها برای روخوانی قرآن با دادن جوایزی مختصر تشویق می‌شدند. آن جلسه به نام مسلم بن عقیل (ع) شناخته می‌شد که شخصی به نام آقای عطایی مدیریت می‌کرد و من از جانب ایشان برای تدریس قرآن به دیگر جلسات نیز معرفی می‌شدم.

او در سن دوازده‌سالگی در اوقات فراغت به ویژه تابستان‌ها در کارخانه تولید آبلیمو و شربت که پدرش نیز در آنجا کار می‌کرد، شاگرد روزمزد می‌شود و روزی پنج ریال انعام می‌گیرد. همانجا یکی از کارگران که از اقوامشان بوده است از او می‌پرسد: «آیا می‌تواند آیاتی از قرآن را بخواند؟» و او از حفظ آیة‌الکرسی را می‌خواند و در ازای آن یک تومان جایزه می‌گیرد، همین جایزه انگیزه‌ مضاعفی برای اوست تا عزم جدی برای فعالیت قرآنی پیدا کند.

این مدرس قرآن به اتفاق خوشایند بعد از آن اشاره کرد و ادامه داد: پدرم وقتی پشتکار مرا در امر آموزش قرآن دید، سر ذوق آمد و گفت که در خانه جلسه قرآن دایر و هم‌سن و سالانم را دعوت کنم. پدرم نیز وسایل پذیرایی این جلسات را مهیا و حتی زیر پله خانه را قفسه‌بندی کرد تا کتاب‌های داستان را در آن قرار و آنها را به دوستانم امانت دهم.

در ادامه این دیدار، میرزاجانی از او خواست تا به کارهای شاخص قرآنی خود اشاره داشته باشد؛ از جمله اذان مشهوری که از او به یادگار مانده است. او درباره اقامه اذانی که در استودیوی رادیو ملی در سال‌های اولیه انقلاب اسلامی ضبط شده است، گفت: سال 59 بود که استاد مصطفی صدرزاده، که آن زمان مسئولیت تولیدات دینی رادیو را به عهده داشت، از من خواست که اذانی را به منظور پخش از رادیو، بگویم. من بدون هیچ ذهنیت و به کاربردن سبک خاصی اقدام به اجرای اذان کردم که مورد قبول واقع شد و به فاصله چند روز پس از ضبط، آن را از رادیو شنیدم. آن اذان را در یک نوبت در استودیو ضبط کردم. اذانی با سبک و سیاق ایرانی و سال‌ها بعد اتفاقی افتاد که اهمیت آن را برای شخص من دوچندان کرد.

اما آن اتفاق چه بود؟ سال 68 و در جریان دیدار جامعه قرآنی با رهبر معظم انقلاب، حسینعلی شریف از سوی فردی مطلع می‌شود که معظم‌له با شخص وی کار دارد. در این ملاقات، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای از او می‌پرسد که او این اذان را براساس چه سبکی اجرا کرده است؟ چرا که براساس بررسی‌های انجام شده و گفته محققی که با دفتر ایشان در ارتباط بوده است، این نوا و سبک اجرا سال‌های دور در مدینه نیز شنیده شده است! شریف خطاب به رهبر معظم انقلاب می‌گوید که بدون هیچ سابقه ذهنی این اذان را اجرا کرده است. بنا به گفته حسینعلی شریف در بررسی مجدد مشخص می‌شود که این سبک اجرای اذان برگرفته از موسیقی متن فیلم «محمد رسول‌الله(ص)» مصطفی عقاد بوده است. شریف خود در این باره ادامه داد: پس از آن دیدار روزی مصاحبه‌ای تلویزیونی از جناب استاد عباس سلیمی با مصطفی عقاد را دیدم. در آنجا عقاد درباره موسیقی این فیلم گفته بود که موریس ژار، آهنگساز این فیلم برای آشنایی با حال و هوای زندگی مردم عربستان، مدتی در شهرهای این سرزمین سکونت داشته تا با نوع زندگی و راه و روش آنها آشنا شود و این موسیقی برایند چنین کنش‌های اجتماعی مردم عربستان است. خود نیز بارها اذانی را که اجرا کردم با این موسیقی تطبیق دادم و متوجه شدم که انطباق و تجانس زیادی با این موسیقی دارد که البته از سال‌ها قبل در ناخودآگاه من باقی مانده و این بار در قالب اجرای این اذان به منصه ظهور رسیده بود.

آن اتفاق که سالیان قبل افتاده و شریف با الهام از آن اقدام به اجرای اذان منحصر به فردی کرده بود، چیست؟

حسینعلی شریف در گروه سرودی که بعدها با تلفیق با گروه سرود حمید شاهنگیان، که 12 بهمن سال 1357 و در پی ورود تاریخی امام خمینی(ره) به ایران در فرودگاه مهرآباد، سرود ماندگار «خمینی ای امام» از سروده‌های مرحوم حمید سبزواری را اجرا کرده بودند، عضویت داشت. او در این‌باره می‌گوید: بخشی از تمرینات گروه سرود ما در حسینیه ارشاد بود و ما بعضاً در زمان‌های استراحت به کارهای تفریحی می‌پرداختیم که یکی از آنها تماشای فیلم در سالن بود؛ یکی از آن فیلم‌ها، فیلم سینمایی «محمد رسول‌الله» بود که اتفاقاً در آن زمان این فیلم دوبله نشده بود و با زبان اصلی برای ما به نمایش درآمد و من بسیار تحت تأثیر این فیلم و به ویژه موسیقی آن قرار گرفتم. اکنون می‌توان فهمید که وقتی معظم‌له در آن دیدار اشاره به این نکته داشتند که نوای چنین اذانی سال‌های دور در مدینه شنیده شده است به چه خاطر بوده است؟ آهنگساز این فیلم، موسیقی را براساس سبک زندگی مردم عربستان ساخته بود و من نیز با الهام از این موسیقی، این اذان را اجرا کرده بودم.

کار شاخص دیگری که حسینعلی شریف در جریان فعالیت‌های قرآنی خود آن را به انجام رسانده، نخستین کار جدی او در عرصه فعالیت‌های حرفه‌ای قرآن بوده است؛ کاری با عنوان «صوت‌الشریف» با ماهیت توزیع نوارهای تلاوت قرآن از سوی قاریان مطرح جهان اسلام و به ویژه قُراء مصری. او در این‌باره در جمع حضار برنامه «تحیت» گفت: سال 51 نوجوانی 16ساله بودم و علاقه فراوانی به شنیدن نوارهای صوتی قرآن داشتم. صوت قرائت قاریان مطرحی را که در برخی از شبکه‌های رادیویی پخش می‌شد با استفاده از نوارهای کاست برای استفاده مکرر شخصی ضبط می‌کردم. بعدها احساس کردم که ممکن است کسانی نیز همچون خودم علاقه به در اختیار داشتن این نوارهای کاست داشته باشند، لذا اقدام به تکثیر نوارها کردم و با دست و پا کردن مغازه‌ای در خیابان هفده شهریور، کاست‌ها را به علاقه‌مندان و از جمله افرادی که اکنون برای خود در عرصه قرآنی صاحب‌نام هستند، عرضه کردم. این کار با استقبال روبرو شد تا جایی که با حضور در جلسات سخنرانی واعظان معروفی همچون آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی و مرحوم فلسفی، نوارها را بساط کرده و به فروش می‌رساندم. این کار تا اوایل پیروزی انقلاب اسلامی نیز ادامه پیدا کرد و از این ظرفیت پیش‌آمده در انتشار صوت سخنرانی‌های حضرت امام خمینی(ره) در قالب نوارهای کاست، فعالیت کردم.

کار شاخص قرآنی حسینعلی شریف، ابداع و بنیانگذاری دارالقرآن‌هایی بود که در ساختار نظام آموزش و پرورش کشور ایجاد شد و پیشرفت کمّی داشت. جرقه ایده ایجاد دارالقرآن‌های آموزش و پرورش جایی دور از وطن و در کشور ماداگاسکار به ذهن شریف خطور می‌کند. شریف درباره این موضوع می‌گوید: در خلال سال‌های 69 و 70 برای تدریس قرآن به این کشور آفریقایی عزیمت کردم که بخشی از اوقات من در آن کشور به تدریس زبان فارسی اختصاص پیدا کرد. با این حال اوقات فراغت زیادی نیز در اختیار داشتم که برای پر کردن آن باید به دنبال انجام یک طرح مطالعاتی می‌رفتم. پیش خودم این مسئله را مطرح کردم که چرا به ویژه در سنین نوجوانی و جوانی چندان توفیقی در زمینه آموزش قرآن به دست نمی‌آوریم؟ یکی از دلایل این امر آن بود که به هر حال در یک جلسه قرآن سنتی، سطح‌بندی خاصی صورت نمی‌گیرد و همه از مبتدی‌ترین افراد تا خبره‌ترین آنها در این جلسات حضور پیدا می‌کنند که باید برای این منظور فکری صورت می‌گرفت و شاهد تفکیک قرآن‌آموزان باشیم و به این واسطه ایده دارالقرآن‌ها در ذهن من ایجاد شد. در مراجعت به ایران به شکل نمونه دارالقرآنی در منطقه 14 تهران ایجاد کردیم تا براساس طراحی‌های به عمل آمده در 10 ترم از مبتدی تا پیشرفته و با رعایت همه پیش‌نیازها، امر آموزش قرآن به شکل هدفمند به انجام برسد.

به گزارش ایکنا، توفیق این طرح طی چند سال اجرا در منطقه 14 موجب می‌شود تا سال 77، حسینعلی شریف از سوی وزارت آموزش و پرورش دعوت شود تا برای ثبت دارالقرآن و گسترش کمی آن در سایر مناطق آموزش و پرورش، طرح خود را ارائه دهد. آن سال دارالقرآن‌هایی به مناسبت یکصدمین سالروز تولد امام خمینی(ره) با عنوان واحد دارالقرآن‌های امام‌خمینی(ره) در سراسر کشور راه‌اندازی شد و با هدایت و نظارت مستقیم حسینعلی شریف به کار خود ادامه می‌دهد.

حسینعلی شریف در زمینه تألیف کتاب‌های آموزش قرآن نیز فعالیت مؤثری را به انجام رسانده است؛ از جمله شاخص‌ترین آنها کتاب «نسیم انس» آموزش روخوانی و روانخوانی قرآن به سبک و لهجه عربی است که با معرفی و پخش شیوه‌های آموزشی براساس محتوای آن از رادیو قرآن که شریف خود از جمله مبدعان و بانیان این رادیو نیز هست؛ مورد توجه آموزش و پرورش قرار گرفته و سال‌ها بر این اساس مسابقه‌ای نیز از سوی آموزش و پرورش در زمینه آموزش قرآن به کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود.

ایده اجرای مسابقات قرآن دانش‌آموزی که او در تدریس خود در مدرسه موسوی طی سال‌های 56 و 57 آن را تجربه کرده؛ هسته اولیه جریان فراگیر در نظام آموزش و پرورش کشور می‌شود تا آنجا که اکنون بالغ بر چهار دهه است که مسابقات قرآن دانش‌آموزی فرصتی برای شناسایی و پرورش استعدادهای قرآنی شده است.

آنچه در این برنامه تحیت مرور شد، تلاش‌های فردی خستگی‌ناپذیر و متعهد در عرصه فعالیت‌های قرآنی بود که در طول عمر حرفه‌ای خود در نهایت مناعت طبع بدون آنکه در انتظار تمجید و حمایت فرد و نهاد قرآنی خاصی باشد، برحسب وظیفه، به سلسله اقداماتی خلاقانه و مبتکرانه در این عرصه و در جهت تعالی و توسعه بیش از پیش قرآن دست زده است؛ امری که شاید یکی از آنها در آن فرد مبدع یا حتی مجری این ذهنیت را به وجود بیاورد که می‌تواند همچنان از اثرات و نتایج مثبت آن سال‌ها خود، نزدیکان و همکاران و همقطارانش را متنعم و بی‌نیاز سازد، اما حسینعلی شریف با نهایت تواضع با آن تبسم همیشگی خود تنها به بیان خلاصه‌ای از آنچه خود محور اجرای آنها بوده است، می‌پردازد، این در حالی است که هیچکدام را از آنِ خود نمی‌داند و تنها می‌گوید که خدا خواسته تا من مأمور به ایجاد یا انجام آن شوم که مطمئناً دوستان پس از من در تداوم و به ثمر رساندن هر یک از آنها، توفیقات بیشتری داشته و دارند.

از راست، محمد انجم‌شعاع، سیدمهدی سیف، میکائیل باقری، سیدعلی سرابی، محمدعلی خواجه‌پیری، حسینعلی شریف، محمدرضا مسیب‌زاده، محمدتقی میرزاجانی و حسن محمدی

در پایان این دیدار هر یک از حضار به رسم یادبود، هدایایی را به حسینعلی شریف اهدا کردند، ازجمله لوح یادبودی با امضای علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش نیز اعطا شد و جمع حاضر عکسی جمعی به یادگار گرفتند.

در این دیدار سیدعلی سرابی و حسن محمدی از سوی انجمن خادمان قرآن کریم، محمدتقی میرزاجانی معاون شورای عالی قرآن، محمدعلی خواجه‌پیری و ولی یاراحمدی دو تن از فعالان در امور قرآنی، محمدرضا مسیب‌زاده دبیر کمیسیون آموزش عمومی قرآن کشور، میکائیل باقری مدیرکل قرآن، عترت و نماز وزارت آموزش و پرورش و سیدمهدی سیف مدرس قرآن و عضو شورای علمی مؤسسه کشوری مهد قرآن، که یکی از برنامه‌های پیشین تحیت اختصاص به تکریم او داشت، حضور داشتند.