کد خبر: ۴۳۳۱۲۵۰

تاریخ: ۱۵ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۱

یاران مخفی موعود؛ دل‌هایی که هیچ فتنه‌ای آن‌ها را نشکست + فیلم

یاران حضرت حجت(عج)، گنج‌های الهی‌ هستند که خداوند برای تحقق وعده خویش حفظ کرده است؛ انسان‌ها، ملائکه و موجوداتی که دل‌هایشان آهنین، ایمانشان راسخ، شجاعتشان بی‌حد و خضوعشان در برابر خدا عمیق است و در تاریکی تاریخ، روشنایی امید و مسیر حق را تضمین می‌کنند.

در دل تاریخ و روایت، نام‌هایی نهفته است که کمتر دیده شده، اما نقششان در تحقق وعده الهی غیرقابل انکار است؛ یاران حضرت حجت(عج). شناخت این یاران، چه انسان‌ها و چه موجودات ماورایی، فراتر از روایت صرف است و دریچه‌ای است به فهم جایگاه اهل بیت(ع) و نشان می‌دهد چگونه ایمان راسخ و خشوع حقیقی می‌تواند اراده‌ای بی‌نظیر و شجاعتی بی‌همتا بسازد.

به مناسبت میلاد باسعادت حضرت حجت بن الحسن(عج)، حجت‌الاسلام سیدمحمد حسینی‌تبار، مدیر مدرسه اهل البیت(ع)، تلاش دارد ضمن بیان اوصاف برجسته یاران حضرت حجت(عج)، به اصناف و اقسام آنان نیز اشاره کند؛ از انسان‌ها و ملائکه گرفته تا اجنه و سایر موجودات. این مجموعه نه تنها عظمت و شکوه یاران حضرت را به تصویر می‌کشد، بلکه مخاطب را با واقعیاتی مواجه می‌کند که درک آن‌ها بدون توجه به آموزه‌های معصومین(ع) دشوار است.

مطالب در دو بخش تقدیم می‌شود: نخست، اوصاف یاران، شامل ایمان راسخ، عبودیت و خشوع، شجاعت و اطاعت محض؛ و دوم، اصناف و اقسام آنان، که نقش و جایگاه هر یک در زمان ظهور توضیح داده شده است. آنچه در ادامه می‌آید، دریچه‌ای است برای درک جایگاه والا و بی‌نظیر یاران حضرت حجت(عج) در مسیر تحقق عدل، هدایت و رحمت الهی. در ادامه مشروح سخنان را با هم می‌خوانیم و می‌بینیم:

بخش اول: اوصاف یاران حضرت(عج)

در خصوص اوصاف یاران حضرت حجت(عج)، مباحث گسترده‌ای مطرح شده است. در این مجال، به توضیح دو تا سه صفت از صفات ایشان که در روایات معصومین(ع) به‌عنوان صفات اصلی بیان شده، اکتفا می‌کنم.

تعابیری که در روایات درباره یاران خاص حضرت حجت(عج) به‌کار رفته، به‌قدری عظیم، سنگین و پربار است که درک حقیقت این صفات برای انسان دشوار است، چه رسد به بیان کامل آن‌ها.

{$sepehr_media_4172508_400_300}

نخستین ویژگی یاران حضرت که مهمترین صفت است و سایر صفات، ذیل آن معنا پیدا می‌کند، شدت ایمان، باور قوی و ثبات قدم ایشان است؛ ایمانی چنان راسخ که به تعبیر حضرات معصومین(ع)، این افراد در هیچ صحنه، مکان، زمان و فتنه‌ای که پیش خواهد آمد، ذره‌ای دچار تردید و شک نمی‌شوند؛ «لا یشوبها شک». هیچ‌گونه تردیدی در ایمان آنها نسبت به هدف، امام و مسیر خود پیدا نمی‌کنند.

در این زمینه به روایتی توجه فرمایید: امام صادق(ع) در وصف یاران حضرت می‌فرمایند: «له کنز…»؛ در این روایت، از یاران حضرت به «گنج» تعبیر شده است. گنج، چیزی است که انسان برای زمان نیاز شدید و ضرورت‌های بزرگ ذخیره می‌کند. حضرت می‌فرمایند خداوند متعال در طالقان، برای ولی خود در آخرالزمان گنجی قرار داده است که از جنس طلا و نقره نیست، بلکه مردانی است از جنس مردانگی و ایمان؛ «رجال کان قلوبهم زبر الحدید». دل‌های آنان در استقامت و ایمان کامل، همچون پاره‌های آهن است؛ «لا یشوبها شک»؛ هیچ فتنه و حادثه‌ای، خللی در ایمان راسخ آنان ایجاد نمی‌کند. «فی ذات الله اشدّ من الحجر»؛ در راه خدا و در اعتقادی که به خدا و مسیر امام خویش دارند، از سنگ نیز سخت‌تر و استوارترند.

این ویژگی، یعنی ایمان کامل و راسخ که ثبات قدم از آن سرچشمه می‌گیرد، از مهم‌ترین و برترین اوصاف یاران حضرت حجت(عج) به‌شمار می‌آید.

{$sepehr_media_4172509_400_300}

ویژگی دوم از اوصاف یاران حضرت حجت(عج) که متفرع بر ایمان کامل و خاص آنان است، شدت عبودیت و خوف از خداوند متعال می‌باشد. گرچه این افراد در عرصه عمل و جهاد، «شیران روز» هستند، اما در وادی عبادت، عبودیت و خشوع در محضر پروردگار، گوی سبقت را از تمامی اقران ربوده‌اند. صفت بارز و برجسته یاران حضرت حجت بن الحسن(عج)، شدت عبادت و خشیت از خداوند است که خود از نتایج ایمان راسخ و کامل آنان به‌شمار می‌آید.

امام باقر(ع) در توصیف این صفت از یاران حضرت می‌فرمایند: «لکأنی أنظر إلیهم»؛ گویی با علم امامت، آنان را در امتداد زمان می‌بینم. یاران حضرت به سمت سرزمین نجف حرکت می‌کنند تا آن را فتح نمایند. هنگامی که به بلندی‌های نجف می‌رسند، حضرت به آنان می‌فرماید: فعلاً مبارزه متوقف شود؛ امشب را به تعبد و عبادت برای نبرد فردا اختصاص دهید. همان کسانی که از صبح در رکاب ولیّ خدا مشغول جهاد و خدمتگزاری صادقانه بوده‌اند، عرق ریخته‌اند و در میدان‌های نبرد حضور داشته‌اند، شب را زمان استراحت نمی‌دانند؛ بلکه استراحت آنان، مناجات با خداوند است. «تعبدوا لیلتکم هذه».

امام باقر(ع) می‌فرمایند: «فیبیتون بین راکع و ساجد یتضرعون إلی الله حتی إذا أصبح»؛ شب را تا صبح در حال رکوع و سجود، تضرع و مناجات، قرائت قرآن و ارتباط با ذات الهی سپری می‌کنند؛ اشک از چشمانشان جاری است و دل‌هایشان در برابر خداوند خاشع، تا آن‌گاه که صبح فرا می‌رسد.

این عبارات، انسان را به یاد اصحاب سیدالشهدا(ع) می‌اندازد که در مقاتل نقل شده است: «بین راکع و قائم و ساجد»؛ آنان نیز تا صبح در حال رکوع، سجود، عبادت و خشیت الهی بودند.

امام صادق(ع) نیز در وصف آنان از حیث عبودیت یاران حضرت می‌فرمایند: «رهبان باللیل و… من خشیه الله مشفقون»؛ آنان راهبان حقیقی شب و شیران روزند. دل‌هایشان آنچنان از عظمت پروردگار خاشع است و خضوع و خشوعی در برابر کبریایی الهی دارند که در عالم، کم‌نظیر و بلکه بی‌نظیر است.

{$sepehr_media_4172515_400_300}

صفت سوم از اوصاف بارز و برجسته یاران حضرت حجت(عج) که ریشه در صفت نخست، یعنی ایمان راسخ و صفت دوم، یعنی خضوع و خشوع در برابر پروردگار و ذات حق دارد، شجاعت، صلابت، اراده‌ای استوار و قدرتی بی‌نظیر است. این ویژگی، نتیجه طبیعی عبودیت و عبادت است؛ زیرا کسی که با قدرت مطلق عالم ارتباط برقرار می‌کند، هیچ قدرتی را در عرض قدرت الهی، قدرت نمی‌داند، از هیچ چیزی هراس ندارد و در برابر هیچ کسی سر تعظیم فرود نمی‌آورد.

کسی که با خالق هستی ارتباط حقیقی پیدا کند، به قدرت الهی متصل شده است و در این صورت، هیچ قدرتی در برابر قدرت خداوند، موضوعیت و مانعیتی نخواهد داشت. از همین رو، شجاعت بی‌نظیر یاران حضرت از ویژگی‌هایی است که امام صادق(ع) را بر آن داشته تا در وصف این بزرگان با تعابیری عظیم سخن بگویند و بفرمایند: «فی ذات الله أشدّ من الحجر، لو حُمِلوا علی الجبال لأزالوها…»؛ در راه خدا از سنگ سخت‌ترند و اگر بر کوه‌ها حمله‌ور شوند، آن‌ها را از جای برمی‌کنند. هیچ سلاح و دژی مانع حرکت آنان نمی‌شود. این شجاعت، ثمره شب‌هایی است که تا صبح در حال قیام و عبادت‌اند و این اراده راسخ و صلابت، حاصل ارتباط عمیق آنان با خداوند متعال است.

در نگاه عادی، گمان می‌شود کسی که اهل عبادت و حضور در فضای معنوی است، به‌تدریج از شجاعت میدانی کاسته می‌شود و کسی که مرد میدان نبرد است، خشوع و خضوع کمتری دارد؛ اما یاران حضرت این دو صفت به‌ظاهر متضاد را در اوج خود جمع کرده‌اند. آنان هم در خشوع، خضوع، عبودیت و عبادت در برابر خداوند بی‌نظیرند و هم در میدان نبرد، از صلابت، شجاعت و اراده‌ای استوار برخوردارند.

امام باقر(ع) می‌فرمایند: هنگامی که امر ما واقع شود و مهدی ما ظهور فرماید، یاران حضرت از شیر شجاع‌تر و از نیزه و شمشیر تیزترند. اگر سلاحی در اختیار نداشته باشند، با دست و پا پیش می‌روند و دشمن را با دستان خود درهم می‌کوبند؛ هیچ مانعی آنان را متوقف نمی‌کند و هیچ عاملی اراده راسخشان را از کار نمی‌اندازد.

{$sepehr_media_4172534_400_300}

چهارمین صفت از اوصاف که ناشی از ایمان کامل این یاران است، اطاعت محض و تسلیم کامل در برابر حجت خدا و امام زمانشان است. در این صفت نیز یاران حضرت بی‌نظیرند؛ هر فرمانی از امام صادر شود، حتی لحظه‌ای شک در دلشان ایجاد نمی‌شود. آن‌ها در برابر خواست ولی خدا هیچ اراده‌ای از خود ندارند و پیش از آنکه خواست امام در دلشان متولد شود، نگاهشان به دلشان نیست و نگاهشان تنها به امام است تا ببینند ایشان چه می‌خواهند. بنابراین، اطاعت و تسلیم محض در برابر امام دارند.

در روایات و تشبیهات عرفی، هنگامی که بخواهند نهایت خشوع و خضوع را بیان کنند، آن را به تسلیم و خضوع یک عبد در برابر مولای خود تشبیه می‌کنند. عرب به برده مرد «عبد» می‌گوید و این تشبیهات فراوان است؛ کسی که فوق‌العاده خاضع و خاشع است، به عبد تعبیر می‌شود. اما نسبت به یاران حضرت از تعبیر لطیف‌تر «امه»، یعنی کنیز استفاده شده است، زیرا خضوع امه نسبت به عبد بیشتر است. عبد می‌گوید: «من یک مرد هستم و آن هم مرد است» و تشابهی در رجولیت با مولای خود می‌بیند، اما عجیب است که حضرت فرموده‌اند: خضوع و تسلیم یاران، مانند خضوع یک کنیز در برابر مولای خود است.

{$sepehr_media_4172535_400_300}

امام صادق(ع) در جلد 52 بحارالانوار صفحه 308 فرمودند: «هم أطوع من الامه لسیدها کالمصابیح…»؛ یعنی کرنش و تسلیم آنان از یک کنیز در برابر مولایشان نسبت به امام زمان(عج) بیشتر است. روایت‌های متعددی در این زمینه وجود دارد و هر چه از کلام معصومین(ع) خوانده‌ایم، به خصوص از امام صادق(ع) و امام باقر(ع) است؛ اما تمامی حضرات معصومین(ع) در مورد یاران حضرت زبان به توصیف گشوده‌اند.

امام رضا(ع) نیز با عظمت از یاران حضرت یاد کرده‌اند، تا جایی که پیامبر اکرم(ص) با وجود یارانی چون سلمان و ابوذر، شروع به توصیف یاران حضرت کرده و با عظمت فراوان از آنان یاد کرده است. نه تنها پیامبر اعظم، بلکه انبیاء پیشین نیز یاران حضرت را توصیف کرده‌اند. نه تنها انبیاء، بلکه سرآمد ملائکه، جبرئیل، نازل شد و کلماتی به پیامبر اکرم(ص) گفت که پیامبر را به وجد آورد. حتی ذات مقدس پروردگار نیز یاران حضرت حجت(عج) را توصیف کرده است؛ توصیفی که زبان از بیان آن عاجز و فهم ما از درک عظمت این یاران ناتوان است.

در صحیفه ادریس نبی آمده است که خداوند به ادریس خطاب کرد: «ای ادریس! در این زمانه ظلم غالب است، اما زمانی خواهد رسید که من زمین را از کفر، شرک و هر معصیتی تطهیر خواهم کرد. برای آن زمان، بندگانی را انتخاب کرده‌ام که هر امتحان سختی را پشت سر گذاشته‌اند. صفت عزم راسخ را در قلب‌هایشان یافتم و دل‌هایشان را از ورع پر کرده‌ام. ای ادریس! قلب‌های این‌ها پر از ورع، اخلاص، یقین، تقوا، خشوع در برابر پروردگار و صدق است؛ دارای حلم، صبر، وقار و به معنای واقعی کلمه، بی‌میل به دنیا و اهل زهد بالا هستند. تمام رغبت و هم و غمشان خداست؛ آنان اولیای من هستند و زمین را برایشان خلق کرده‌ام. من برای پرورش این‌ها پیامبر فرستاده‌ام؛ این‌ها سلاله‌های مکتب اسلام‌اند.»

{$sepehr_media_4172536_400_300}

قرآن کریم نیز از زبان خداوند، یاران حضرت را توصیف کرده است. امام صادق(ع) فرمودند: «إن صاحب هذا الأمر محفوظ له…»؛ اگر همه او را تنها بگذارند و شک کنند — همان‌طور که در روایات آمده بیشتر مردم از این عقیده برمی‌گردند — باز خداوند ذخیره‌ای از اصحاب حضرت دارد که آن‌ها را نگه داشته است. این موضوع در آیه قرآن آمده است: «فَقَد وَكَّلنا بِها قَوماً لَيسُوا بِها بِكافِرِين‌َ»؛ یعنی اگر همه نسبت به حضرت شک کنند و او را تنها بگذارند، خداوند کسانی را حفظ کرده است که هرگز شک نمی‌کنند. این‌ها همان کسانی هستند که قرآن فرموده: «فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ». خدا را دوست دارند و خدا نیز آنها را دوست دارد، در برابر مؤمن فخر نمی‌فروشند، ذلیل‌اند و از بالا حرف نمی‌زنند.

سپس حضرت به آیه‌ای دیگر از قرآن اشاره کردند: «فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرَاتِ ۚ أَيْنَ مَا تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعًا ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ»؛ تفسیر این آیه نیز یاران حضرت هستند که خداوند در زمان ظهور، آنان را جمع خواهد کرد.

{$sepehr_media_4172561_400_300}

بخش دوم: اصناف و اقسام یاران حضرت(عج)

قسم اول از یاران حضرت، انسان‌ها هستند که در برابر ملائکه و اجنه قرار دارند. در روایات آمده که این انسان‌ها به دو صنف تقسیم می‌شوند: 1- یارانی که از امم سابق هستند. 2- یارانی که از امت خاتم‌الانبیاء هستند و در زمان ظهور حضرت زندگی می‌کنند.

در این زمینه، حدیثی از مفضل بن عمر، از اصحاب خاص و سرّ امام صادق(ع)، نقل شده است که حضرت فرمودند:
«اذا قام قائم اِستخرجَ مِن ظَهر الکعبه سبع و عشرین رجلا»؛ یعنی ۲۷ نفر از کعبه برمی‌خیزند. این افراد چه کسانی هستند؟

۲۵ نفر از برگزیدگان قوم حضرت موسی(ع) هستند؛ این افراد در میان بنی‌اسرائیل از همه عادل‌تر بوده و به حق قضاوت می‌کردند.

۷ نفر از اصحاب کهف هستند.

همچنین در میان یاران حضرت کسانی مانند موسی و یوشع، مؤمن آل فرعون، حضرت عیسی(ع)، حضرت خضر نبی، سلمان فارسی و مالک اشتر حضور دارند. در برخی روایات ذکر شده که برخی از این افراد جزء اصحاب درجه یک و برخی جزء اصحاب درجه دوم حضرت هستند، بسته به جایگاه و میزان ایمانشان.

قسم دوم؛ یاران فعلی حضرت هستند. علاوه بر انسان‌ها، صنف دیگر ملائکه هستند. روایات در این زمینه بسیار مهم و مفصل‌اند. گفته شده است که وقتی حضرت بر کعبه تکیه زدند و مردم را دعوت کردند، اولین کسی که با حضرت بیعت می‌کند، جبرئیل است؛ او می‌گوید: «من افتخار دارم که در بدو ظهور شما با شما بیعت می‌کنم» و دست مبارک حضرت را گرفته و به عنوان یار و زیردست با ایشان بیعت می‌کند.

پس از آن، میكائیل که ملک رزق و کنز است، با حضرت بیعت می‌کند؛ یعنی همه رزق و کنز عالم تحت اختیار حضرت قرار می‌گیرد و در خدمت ایشان خواهند بود.

{$sepehr_media_4172570_400_300}

اقسام دیگر یاران حضرت(عج): ملائکه و اجنه

از دیگر اصناف یاران حضرت، ملائکه ملازم رکاب هستند که در روایات بیش از ۷۰ هزار ملک از آنان ذکر شده است. این ملائکه در دسته‌های مختلفی قرار دارند:

دسته اول: ملائکه‌ای که خداوند برای حفظ کشتی نوح در برابر طوفان فرستاد؛ این‌ها برگزیدگان زمان خود برای یاری حضرت هستند.

دسته دوم: ملائکه‌ای که برای یاری ابراهیم خلیل آمدند و او را از آتش حفظ کردند.

دسته سوم: ملائکه‌ای که حضرت عیسی(ع) را یاری کرده و او را به آسمان بردند.

دسته چهارم: چهار هزار ملک که برای یاری سیدالشهدا(ع) پیشقدم شدند؛ طبق حکمت الهی با تأخیر آمدند و گریه و زاری کردند. به آن‌ها وعده داده شد که اگر به یاری حسین(ع) نرسیدند، برای یاری فرزند او، حجت بن الحسن(عج) انتخاب خواهند شد. این ملائکه تا زمان ظهور در کربلا حضور دارند و سردسته آنان ملکی به نام منصور است.

همچنین: ملائکه‌ای که در جنگ بدر نازل شدند و حضرت رسول اکرم(ص) و علی(ع) را یاری کردند و ملائکه‌ای که به حضرت موسی(ع) کمک کردند تا از رود نیل عبور کند.

دسته دیگری از یاران حضرت، اجنه هستند. در روایات آمده که شش هزار از اجنه، حضرت را یاری می‌کنند و این‌ها برگزیدگان اجنه حضرت سلیمان در رکاب او هستند. علاوه بر این، وحوش، پرندگان و دیگر موجودات نیز گوش به فرمان حضرت و در رکاب ایشان هستند.

پایان کلام آن‌که، اگر این‌ها وصف یاران و حامیان حضرت هستند، خود حضرت چگونه خواهد بود؟ در حالی که در این دوران باید در بیابان‌ها و غربت به سر برد، آیا چیزی جز غفلت و کوتاهی شیعیان می‌تواند دلیل این وضعیت باشد؟

{$sepehr_media_4172675_400_300}