کد خبر: ۴۳۳۲۳۸۷

تاریخ: ۱۵ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۶:۵۳

در نشست «نقش‌ مراجع تقلید در انقلاب اسلامی» مطرح شد:

عدم همراهی مراجع در پیروزی انقلاب شبهه‌ای بی‌اساس است

حجج اسلام ابوطالبی و ارجینی در نشست «نقش‌ مراجع تقلید در انقلاب اسلامی» تاکید کردند که عدم همراهی مراجع در پیروزی انقلاب شبهه‌ای بی‌اساس است و در خیلی از مسائل بیشتر فقها و مراجع موضع واحدی داشتند و اگر مخالفتی هم وجود داشت ناشی از تحلیل‌های مختلف نسبت به شرایط آن روز بود.

به گزارش ایکنا، نشست علمی «نقش‌ مراجع تقلید در انقلاب اسلامی و پشتیبانی از آن در دهه‌های گذشته» شامگاه 14 بهمن ماه با حضور حجج اسلام و المسلمین مهدی ابوطالبی؛ استاد مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) و حسین ارجینی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه معارف اسلامی برگزار شد.

حجت‌الاسلام ابوطالبی در ابتدای این نشست در سخنانی با اشاره به برخی شبهات در مورد عدم همراهی مراجع و علما در پیروزی انقلاب اسلامی با بیان اینکه امام تاکید داشت که نهضت را با همراهی علما پیش‌ می‌بریم، گفت: لذا امام در بحث انجمن‌های ایالتی و ولایتی همه مراجع را در منزل آیت‌الله حائری جمع کردند تا موضع واحدی در برابر این مسئله بگیرند.

وی افزود: پدر آیت‌الله العظمی شبیری که از مراجع تقلید فعلی هستند هم آیت‌الله میرزا هاشم آملی و آیت‌الله طباطایی و آیت‌الله داماد را در منزل خود جمع و علیه حکومت تهدید کردند که امام باید آزاد شود. علمای مشهد هم جمع شدند و استاندار مشهد را احضار کردند. بنابراین کارهای جمعی مراجعِ دسته اول کم نبوده است و نشان می‌دهد تشکلی به انقلاب ورود کردند.

استاد حوزه علمیه بیان کرد: امام در ابتدای نهضت 50 نامه با دست خودشان نوشتند که نشان می‌دهد حضور علما در انقلاب پررنگ بوده است گرچه این همراهی فراز و فرود و تند و کند دارد؛ برخی  در برخی مسائل معترض بودند و برخی نسبت به مسائل دیگر.

ابوطالبی اظهار کرد: برخی هم معتقد بودند که شرایط از لحاظ عده و عده فراهم نیست و کشتار شاه هم در این نگاه مؤثر بوده است ولی همگی در اصل انقلاب اسلامی اتفاق نظر داشته‌اند و اگر در مواردی همراهی ندارند بحث حفظ دماء و ... است؛ مثلا آیت الله حسن قمی و آیت‌الله مرعشی و آیت‌الله گلپایگانی تا پیروزی انقلاب همراه بودند.

وی اضافه کرد: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی هم برای رفراندوم برخی از علما نظر ندادند از جمله آیت الله خویی در نجف ولی کسانی چون آیت‌الله حائری، فرزند مؤسسه حوزه عضو مجلس تدوین قانون اساسی بود.

معاون پژوهش مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، ادامه داد: علمای تراز اول مانند آیت‌الله حسن‌زاده آملی، علمای تفکیکی مشهد و آیت الله مصباح و ... هم جزء مجلس تدوین قانون اساسی بودند.

وی با بیان اینکه کسانی مانند آیت‌الله گلپایگانی و آیت‌الله مرعشی نجفی و امام در اواخر دهه 60 و اوایل دهه 70 از دنیا رفتند، گفت: مراجع و علمای مختلف به حسب شرایط و دیدگاه‌های مختلف حضورشان کم و زیاد وجود داشته است و برخی راجع به برخی مسائل اعلامیه می‌دادند و برخی کمتر.

ابوطالبی اظهار کرد: بیانیه انجمن وعاظ و مبلغین و اعضای هیئت علمی و ائمه جماعات شهرهای مختلف هم بسیار زیاد وجود دارد و در سطح فضلا و طلاب هم بیانیه در حمایت از انقلاب و نهضت اسلامی وجود دارد که نشانگر حضور گسترده مراجع، علما و بدنه حوزه است.

همچنین حجت‌الاسلام حسین ارجینی؛ با بیان اینکه دهه فجر تحولی اساسی در جامعه ما بود، گفت: مسئله حضور مراجع و علما در مبارزه علیه طاغوت امری بدیهی و ر وشن است و تاریخ بشریت مشحون از تقابل حق و باطل است و همه آزادگان همواره در برابر طاغوت ایستاده‌اند و این خط سیر مستقیم تا امروز ادامه دارد.

تلاش برای تقلیل انقلاب

وی با بیان اینکه حرکت علما و مراجع هم در پیروزی نهضت اسلامی مشاهده می‌شود، تصریح کرد: برخی سعی دارند حرکت بزرگ امام را تقلیل بدهند؛ مثلا نگاهی به دسته‌بندی مراجع و علما دارند که چگونه به سیاست و حکومت نگاه می‌کنند؛ تقسیم‌بند‌ی‌هایی می‌کنند که منطبق با چارچوب فکری خودشان است که عمدتا رویکرد غربی و جامعه‌شناسی غربی به جامعه دارد و این قالب را به علما هم تسری داده‌اند.

ارجینی بیان کرد: این افراد سعی دارند تا مبارزه امام(ره) را کاری خلاف عرف عمومی تفکر شیعه و مراجع معرفی کنند و آن را جزء بدعت‌های حضرت امام(ره) می‌دانند. یا برخی می‌گویند علما از اساس موافق دخالت مستقیم در سیاست نبودند و عمده فقهای بزرگ هم این روحیه را داشتند.

استاد دانشگاه معارف اسلامی اظهار کرد: این در حالی است که در خاطرات بیان شده است که احمد آقای خمینی از طرف امام به آیت‌الله گلپایگانی که موضعی را  در حمایت از نهضت گرفته بود زنگ زد و گفت امام فرمودند دست آیت‌الله گلپایگانی را از طرف من ببوسید.

ارجینی با بیان اینکه برخی به خصوص دشمنان تقسیم محافظه‌کار و تندرو و ... را برای مراجع و علما به کار می‌برند تا بین آنان در انقلاب موافق و مخالف قائل شوند، ادامه داد: زمانی در قم دختران دبیرستانی توسط سربازان آورده شده و رژه می‌رفتند؛ برخی اعتراض کردند که چرا شما واکنشی ندارید و آیت‌الله گلپایگانی گفتند اگر تعدادی مانند شما به کمک بیایند من اقدام می‌کنم.

وی اضافه کرد: بنابراین حد مواجهه علما و مراجع متناسب با شرایط زمان و مکان بوده است؛ برخی چون توجه به این مسئله ندارند تحلیل‌های غلطی ارائه می‌دهند و متاسفانه این نوع تحلیل‌ها زیاد هم هست.

ارجینی ادامه داد: طراحی حرکت امام در نهضت روشن و شفاف بود؛ از کارهای مهم امام در این طراحی، استفاده از تصمیم‌گیری جمعی علما است؛ امام همه مراجع را جمع کرد و به همه آن‌ها گفت که پیام بدهید و اعتراض کنید و همین مراجعی که برخی می‌گویند غیرسیاسی هستند بیانیه داده‌اند.

وی افزود: حتی نسبت به برخی از علما که مواجهه آنان سفت و سخت هم نیست فرمودند که واکنش آنان کافی نبوده است.

ارجینی تصریح کرد: البته در برخی از تحولات در حوزه قم و مشهد و نجف برخی از علما در روند مبارزه احتیاطاتی داشتند که آن هم مرتبط با عنصر حضور مردم است یعنی در همراهی مردم شک داشتند.

استاد دانشگاه معارف اسلامی اظهار کرد: مثلا امام(ره) در ماجرای انقلاب سفید فرمودند اسلام در خطر است و ما باید محکم بایستیم و اینطور نیست که شاه هم مانند ماجرای انجمن‌ها کوتاه بیاید؛ یکی از علما فرمودند مگر ما توپ و تانک داریم که در برابر شاه بایستیم و امام فرمودند شما ملت را آگاه کنید آن‌ها حمایت خواهند کرد یا آیت‌الله حکیم فرمود که اگر شکست بخوریم مردم به ما بد و بیراه خواهند گفت ولی امام نگاه متفاوتی داشت.  امام اعتقاد داشت که مردم با او همراهی خواهند کرد و اینچنین هم شد.

دلیل تفاوت در رویه امام و گذشتگان حوزه

وی تاکید کرد: رویکرد مراجع گذشته به درستی طراحی شده بود؛ شیخ عبدالکریم دنبال حفظ حوزه بود و در ادامه هم مراجع ثلاث  و آیت‌الله بروجردی هم این راهبرد را داشتند که این راهبرد درست هم بود و اگر امام در دهه 40 دست به انقلاب زد حاصل آن نگرش کلان و تثبیت و حفظ حوزه است.

ارجینی گفت: امام همه تلاش خود را به کار برد تا ضمن حفظ حوزه اسلام را حفظ کند لذا تعابیر مختلفی داشتند از جمله اینکه اسلام در خطر است.

وی ادامه داد: برخی گفتند این رویه خلاف شیخ عبدالکریم است ولی امام قسم خوردند اگر آن‌ها هم در شرایط امروز بودند همین مسیر را می‌رفتند. بحث دیگر هم این جمله امام است که فرمود من وقتی حکمی صادر می‌کنم خودم جلوتر حرکت می‌کنم یعنی فقیه و مجتهد باید جلوتر از دیگران حرکت کند.

ارجینی تصریح کرد: البته کسانی چون آیت‌الله شریعتمداری تقابل‌هایی داشتند که استثناء است و جای بحث و تحلیل دارد؛ او هم نه این که مبانی را قبول نداشت؛ او ولایت مطلقه را با صراحت پذیرفته است ولی در بحث تشخیص باور دیگری داشت ضمن اینکه ارتباطاتی با دربار ایجاد شد و برخی هم می‌گویند او ترس داشت که مبادا جایگاه امام بالاتر از جایگاه او بشود و در عین حال مخالفت صریحی هم نداشت و می‌گفت زمینه فراهم نیست.

وی تاکید کرد: عجیب اینکه فرماندهی دقیق و حرکت گام به گام امام برای پیروزی خیلی مهم و مؤثر بود؛ امام درصدد برچیده شدن رژیم پهلوی برآمد لذا توصیه به اعتصاب سراسری و جدا کردن بدنه مردم و نهادها از شاه کردند و قدم به قدم پیش رفتند.

استاد حوزه و دانشگاه اضافه کرد: انقلاب اسلامی مولود تفکر و اندیشه فقهی شیعی اصیلی است که در حوزه قم شکل گرفت و همه تلاش دشمن این است که اینجا را بزند.