کد خبر: ۴۳۳۳۰۱۰

تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۴:۲۰

یک مدرس قرآن کریم:

نگاه جزیره‌ای به فعالیت‌های قرآنی مانع تربیت متوازن جامعه است

محمد خواجوی با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه‌ جزیره‌ای به فعالیت‌های قرآنی فهم قرآن را محور اصلی تربیت قرآنی و شرط اثرگذاری اجتماعی آن دانست و افزود: تمرکز صرف بر آمار حافظان، بدون توجه به کیفیت، زیرساخت و فهم آیات و جریان حفظ را با چالش مواجه می‌کند.

به گزارش خبرنگار ایکنا، محمد خواجوی، مدرس و پیشکسوت قرآن کریم، در نشست تخصصی «هم‌اندیشی اعضای ستاد راهبری حفظ قرآن با استادان دانشگاهی» که روز گذشته شنبه ۱۸ بهمن‌ماه با حضور استادان دانشگاه و صاحب‌نظران قرآنی از سوی ستاد راهبری حفظ قرآن کریم و به میزبانی ایکنا برگزار شد، گفت: با توجه به آموزه‌های دینی و همچنین رهنمود‌های حضرت امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری در حوزه فعالیت‌های قرآنی و تربیتی، به‌روشنی می‌توان دریافت که باید از جزیره‌ای کار کردن در حوزه قرآن کریم پرهیز کنیم.

وی افزود: اینکه هر فعالیت قرآنی را جدا از دیگری ببینیم، مانند اینکه حافظ فقط حفظ کند، قاری فقط قرائت را دنبال کند و فرد دیگری صرفاً در حوزه تدبر یا مفاهیم فعالیت داشته باشد، با نگاه تربیتی قرآن سازگار نیست. در آموزه‌های دینی ما، هر چند به فرد توجه شده، اما افق اصلی، نگاه اجتماعی و جامعه‌محور است.

خواجوی با تأکید بر ضرورت توازن در رشد استعداد‌ها تصریح کرد: استعداد‌ها زمانی پاسخ می‌دهند که متوازن و هماهنگ رشد کنند؛ اگر برخی استعداد‌ها بیش از حد تقویت شوند و برخی دیگر ضعیف بمانند، جامعه موفقی شکل نخواهد گرفت و حتی ممکن است آسیب‌های جبران‌ناپذیری به جامعه وارد شود.

این پیشکسوت قرآنی ادامه داد: گاهی فردی در یک بُعد برجسته می‌شود، شاخص یا به تعبیر امروزی «سلبریتی» می‌شود و اعتماد عمومی را جلب می‌کند، اما اگر در ابعاد دیگر ضعف داشته باشد، ممکن است موجب انحراف بخشی از جامعه شود. از این‌رو، نگاه اجتماعی به فعالیت‌های قرآنی اهمیت بسیاری دارد و این فعالیت‌ها باید همپوشانی و تکمیل‌کنندگی داشته باشند.

وی با اشاره به مباحث مربوط به هدف 10 میلیون حافظ قرآن گفت: وقتی درباره حفظ قرآن سخن گفته می‌شود، این به معنای کنار گذاشتن مفاهیم، قرائت یا تدبر نیست. همان‌گونه که در تربیت دینی، هیچ‌یک از این ساحت‌ها جای دیگری را پر نمی‌کند، در فعالیت‌های قرآنی نیز باید همه این ابعاد در کنار هم دیده شود.

خواجوی در تبیین تفاوت حفظ ترتیبی و حفظ موضوعی اظهار کرد: حفظ ترتیبی، نوعی توازن در رشد استعداد‌ها ایجاد می‌کند؛ چراکه مفاهیم مختلف قرآن به‌صورت تدریجی و متعادل به حافظ منتقل می‌شود. این نوع حفظ را می‌توان نوعی «حفظ تربیتی» دانست، در حالی که حفظ موضوعی، گرچه ارزشمند است، اما کارکرد آن متفاوت و بیشتر برای غنا و استفاده‌های خاص است.

وی تأکید کرد: محور اصلی باید فهم قرآن باشد. اهمیت فهم از حفظ بالاتر است و این فهم، مقدمه عمل است. حافظ، قاری و هر فعال در امور قرآنی باید معنای آیات را بفهمد؛ قرائت بدون فهم، قرائت سطحی خواهد بود.

خواجوی با استناد به بیانات مقام معظم رهبری گفت: رهبر معظم انقلاب می‌فرمایند «جامعه اسلامی با نزدیک شدن به فهم قرآن رشد و استحکام می‌یابد، استقلال خود را تضمین و توجه مسلمانان جهان را به خود جلب می‌کند». این نشان می‌دهد که فهم، عامل اصلی اثرگذاری در جهان اسلام است.

وی افزود: همچنین ایشان تأکید دارند که باید تدبیری اندیشیده شود تا مردم همزمان با شنیدن آیات الهی، با معانی و مفاهیم آن نیز آشنا شوند. این نگاه، ما را از حرکت‌های تک‌بعدی بازمی‌دارد.

این مدرس قرآن با اشاره به ضرورت طراحی نقشه راه جامع خاطرنشان کرد: باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که حافظ قرآن، حتی اگر به‌صورت تخصصی وارد مباحث واژه‌به‌واژه نشود، دست‌کم برداشت کلی و صحیحی از مفاهیم آیات داشته باشد. این آمادگی باید پیش از ورود به مراحل بالاتر آموزشی ایجاد شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود هشدار داد: نباید خودمان را صرفاً درگیر عدد و آمار کنیم. اگر هدف 10 میلیون حافظ قرآن مطرح می‌شود، به این معنا نیست که بدون فراهم‌سازی ظرفیت‌ها و زیرساخت‌ها، صرفاً به دنبال تحقق عددی آن باشیم. اگر کیفیت و زیرساخت‌ها فدای کمیت شود، به نتیجه نخواهیم رسید.

خواجوی تصریح کرد: باید متناسب با میزان فراهم‌سازی بستر‌ها و قابلیت‌ها، تعداد‌ها را جلو ببریم. تعیین عدد بدون توجه به ظرفیت‌ها، ما را ناچار به عقب‌نشینی یا تغییر مداوم اهداف می‌کند، در حالی که فرمایش رهبر معظم انقلاب ناظر به کار کارشناسی، زمان‌بندی و برنامه‌ریزی دقیق است.

وی در پایان با قدردانی از مباحث مطرح‌شده در نشست گفت: لازم است نقشه راهی جامع و واقع‌بینانه طراحی شود تا فعالیت‌های قرآنی، به‌ویژه در حوزه حفظ، به‌صورت هماهنگ، متوازن و اثربخش پیش برود.

به گزارش خبرنگار ایکنا، این نشست با حضور محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم، حجت‌الاسلام والمسلمین علی تقی‌زاده، رئیس سازمان دارالقرآن، جلیل بیت‌مشعلی، رئیس سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور و جمعی از اعضای ستاد راهبری حفظ قرآن کریم، استادان دانشگاه و صاحب‌نظران قرآنی ازجمله میثم علی‌پور، محمد خواجوی، لاله افتخاری، مجید معارف، حسین تقی‌پور، حمید باقری، معصومه آگاهی، محمد ضرغام، کریم دولتی و محمدحسین فریدونی برگزار شد.