کد خبر: ۴۳۳۳۰۶۰

تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۵:۳۹

یک حافظ کل قرآن:

حفظ قرآن در عصر دیجیتال نیازمند چرخش پارادایمی و نظریه‌پردازی نوین است

حسین تقی‌پور در نشست راهبرد‌های حفظ قرآن کریم با تأکید بر لزوم بازاندیشی در مفهوم و کارکرد حفظ قرآن گفت: مهم‌ترین آسیب بنیادین امروز، ابهام در چرایی و ماهیت حفظ قرآن در جهان مدرن است. نهضت حفظ قرآن بدون شناخت دقیق اقتضائات روانی، اجتماعی و رسانه‌ای نسل جدید به نتیجه نخواهد رسید.

به گزارش خبرنگار ایکنا، حسین تقی‌پور، فعال قرآنی و حافظ کل قرآن کریم در این نشست تخصصی که روز گذشته شنبه ۱۸ بهمن‌ماه با حضور استادان دانشگاه و صاحب‌نظران قرآنی از سوی ستاد راهبری حفظ قرآن کریم و به میزبانی ایکنا برگزار شد با اشاره به نتایج آسیب‌شناسی انجام‌شده در حوزه حفظ قرآن اظهار کرد: آسیب‌شناسی صورت‌گرفته نشان می‌دهد که مهم‌ترین لایه آسیب در حوزه حفظ قرآن، مربوط به آسیب‌های بنیادین، به‌ویژه آسیب‌های گفتمانی و تبیینی است؛ مسئله‌ای که حتی در همین جلسه نیز خود را نشان می‌دهد.

وی افزود: اساسی‌ترین پرسش در این حوزه آن است که اساساً چرا در عصر حاضر باید قرآن را حفظ کنیم؟ این سؤال برای بسیاری از افراد مطرح است، به‌ویژه در جهانی که اصل، دیجیتال شده و بسیاری می‌پرسند وقتی اطلاعات در تلفن همراه وجود دارد، چرا باید آیات قرآن را به حافظه سپرد؟

تقی‌پور ادامه داد: در همین لایه بنیادین، ابهام در چیستی و ماهیت حفظ قرآن نیز مطرح است. گاهی حفظ را به یک فرآیند مکانیکی و صرفاً یک بار ذهنی تقلیل می‌دهیم و می‌گوییم حفظ یعنی به‌خاطر سپردن. در اینجا این پرسش مطرح می‌شود که آیا حفظ قرآن صرفاً طریقیت دارد یا موضوعیت؟ آیا حفظ تنها به خاطر سپردن آیات است یا ساحت‌های دیگری مانند عمل به قرآن را نیز دربر می‌گیرد؟

وی تصریح کرد: این مباحث همگی در لایه‌های بنیادین آسیب‌های گفتمانی جای می‌گیرند و نشان می‌دهد که ضرورت دارد یک چرخش پارادایمی در اندیشه‌ورزی پیرامون حفظ قرآن شکل بگیرد؛ چرخشی که بتواند به شکل‌گیری یک نظریه اسلامی ـ ایرانی برای حفظ قرآن در جهان مدرن منجر شود.

این فعال قرآنی با اشاره به خلأ نظریه‌پردازی در این حوزه گفت: در بسیاری از حوزه‌های دین‌شناسی ما نظریه اسلامی ـ ایرانی وجود دارد، اما در حوزه حفظ قرآن، هنوز چنین نظریه‌ای به‌صورت جدی شکل نگرفته است.

تقی‌پور به نقش سن نوجوانی در نهضت حفظ قرآن اشاره کرد و افزود: قلب تپنده نهضت حفظ قرآن، سن نوجوانی است، اما اتفاقاً در همین قلمرو، بیشترین شکاف و گسست را امروز شاهد هستیم. شاید یکی از دلایلی که مقام معظم رهبری در حدود 15 سال گذشته موضوع حفظ قرآن را به‌طور جدی مطرح کردند، همین مسئله بوده است.

وی بیان کرد: اگر در آن زمان نوجوانان ما با حفظ قرآن انس می‌گرفتند و وارد فرهنگ قرآنی می‌شدند، امروز در مواجهه با جنگ شناختی و ترکیبی، وضعیت متفاوتی داشتیم. بخش قابل توجهی از نوجوانانی که در اغتشاشات حضور داشتند، نشان‌دهنده یک گسست جدی در این حوزه است.

حافظ کل قرآن با تأکید بر لزوم شناخت دقیق مخاطب نوجوان گفت: باید بدانیم نوجوان مخاطب ما چه ویژگی‌هایی دارد، در چه جهانی زیست می‌کند و زیست‌بوم زندگی او امروز چگونه است. مرجعیت‌ها دگرگون شده‌اند؛ دیگر استاد و کتاب تنها مرجع نیستند، بلکه الگوریتم‌های یوتیوب، اینفلوئنسر‌های جهانی و هوش مصنوعی وارد میدان شده‌اند.

وی افزود: امروز نوجوان خود را در سبک‌های زندگی متأثر از فرهنگ کره‌ای، تغذیه فست‌فودی غربی و سلبریتی‌های آمریکایی می‌بیند. ادراک زمان فشرده شده و عصر، عصر سرعت است؛ دیدن سریع، لایک کردن و عبور کردن. در چنین فضایی، حفظ قرآن به‌عنوان یک فرآیند نسبتاً طولانی و نیازمند صبر، با چالش مواجه می‌شود.

تقی‌پور با اشاره به رقابت‌های جدی در این عرصه گفت: در حوزه دینی و به‌طور خاص حفظ قرآن، ما با رقبای قدرتمندی مواجه هستیم؛ از بازی‌های رایانه‌ای با گرافیک خیره‌کننده گرفته تا روایت‌های حماسی و موسیقی‌های تیک‌تاکی که مشارکت جمعی، شهرت و دیده‌شدن را تقویت می‌کنند. دیده‌شدن امروز برای نوجوانان بسیار مهم است.

وی تصریح کرد: برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد بخشی از خشونت‌های اجتماعی، متأثر از بازی‌های خشن رایانه‌ای است که نوجوانان در آنها زیست می‌کنند. این فضا‌ها بسیار جذاب و هیجان‌انگیز هستند و نوجوانان در آنها زندگی می‌کنند.

این فعال قرآنی با طرح یک پرسش اساسی گفت: با وجود گذشت حدود 15 سال از تأکید مقام معظم رهبری بر هدف 10 میلیون حافظ قرآن، آیا واقعاً در مسیر تحقق این هدف حرکت کرده‌ایم؟ این موضوع نشان می‌دهد که مسئله حفظ قرآن یک موضوع ساده و تک‌بعدی نیست.

تقی‌پور تأکید کرد: فراتر از راهکار‌های ساده، نیازمند شکل‌گیری کانون‌های اندیشه‌ورزانه هستیم تا این مسئله از زوایای مختلف جامعه‌شناختی، روان‌شناختی، رسانه‌ای و ارتباطی بررسی شود و یک گفت‌وگوی تمدنی و نظریه‌پردازی اسلامی ـ ایرانی در این حوزه شکل گیرد.

وی در پایان گفت: در حوزه حفظ قرآن، به‌ویژه به‌عنوان پشتوانه علمی کار، خلأ‌های جدی وجود دارد. امید است با شکل‌گیری این نظریه‌ها و تقویت مباحث تبیینی و گفتمانی، بتوانیم در مسیر تربیت حافظان تحلیل‌گر و آگاه به اقتضائات زمان حرکت کنیم.

به گزارش خبرنگار ایکنا، این نشست با حضور محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم، حجت‌الاسلام والمسلمین علی تقی‌زاده، رئیس سازمان دارالقرآن، جلیل بیت‌مشعلی، رئیس سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور و جمعی از اعضای ستاد راهبری حفظ قرآن کریم، استادان دانشگاه و صاحب‌نظران قرآنی ازجمله میثم علی‌پور، محمد خواجوی، لاله افتخاری، مجید معارف، حسین تقی‌پور، حمید باقری، معصومه آگاهی، محمد ضرغام، کریم دولتی و محمد حسین فریدونی برگزار شد.