کد خبر: ۴۳۳۳۱۳۵

تاریخ: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۷:۳۱

کارگردان فیلم «خواب»:

«خواب»، روایت خلأهای پنهان زندگی معاصر است

مانی مقدم با اشاره به ریشه‌های شخصی این اثر، گفت: این فیلم برآمده از تجربه‌ای زیسته است و تلاش دارد خلأهایی را به تصویر بکشد که در سایه گسترش فضای مجازی و تغییر سبک زندگی، به‌تدریج در زندگی انسان امروز شکل گرفته‌اند.

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست پرسش و پاسخ فیلم سینمایی «خواب» از آثار حاضر در جشنواره فیلم فجر، امروز ۱۹ بهمن‌ماه در پردیس سینمایی ملت برگزار شد. در این نشست، مانی مقدم، کارگردان فیلم و امیرحسین حیدری، تهیه‌کننده، درباره ابعاد مختلف این اثر، انگیزه‌های شکل‌گیری آن و نگاه محتوایی و اجرایی فیلم سخن گفتند.

مانی مقدم در ابتدای این جلسه با اشاره به ریشه‌های شخصی فیلم گفت: آنچه مخاطب در «خواب» می‌بیند، صرفاً یک داستان ساخته‌‌شده پشت میز نیست، بلکه تجربه‌ای زیسته و عمیقاً شخصی است که برای خود من اتفاق افتاده و مواجهه دوباره با آن، حتی در قالب روایت سینمایی، کار ساده‌ای نبود. بازگشت به آن موقعیت‌ها و بازسازی احساسی که در آن دوران تجربه کردم، برایم بار روانی زیادی داشت. به همین دلیل زمانی که تصمیم گرفتم این تجربه را به زبان سینما بیان کنم، حتماً نیاز داشتم همراهی در کنارم باشد که هم به فضا اعتماد کند و هم جسارت تبدیل یک تجربه شخصی به یک اثر عمومی را داشته باشد. در همین مسیر بود که با آقای حیدری صحبت کردم و به این جمع‌بندی رسیدیم که می‌توان این روایت را به شکلی صادقانه و قابل لمس برای مخاطب، تبدیل به یک فیلم سینمایی کرد.

وی ادامه داد: «خواب» بیش از آنکه بخواهد قصه‌محور به معنای کلاسیک باشد، درباره خلأها صحبت می‌کند؛ خلأهایی که به‌تدریج و در سکوت، وارد زندگی انسان معاصر شده‌اند. بخشی از این خلأها به‌طور مستقیم تحت تأثیر فضای مجازی شکل گرفته است؛ فضایی که در ابتدا با وعده ارتباط، آگاهی و سهولت وارد زندگی ما شد، اما به‌مرور، فاصله‌ها را بیشتر کرد و مرز میان واقعیت و دروغ را از بین برد. در این فیلم تلاش کردم به این موضوع بپردازم که چگونه تصاویر، روایت‌ها و الگوهایی که در فضای مجازی تولید می‌شوند، می‌توانند سبک زندگی ما را دچار تزلزل کنند و انسان را در موقعیتی قرار دهند که دیگر نتواند تشخیص دهد کدام انتخاب، انتخاب درست‌تری است.

تقابل سبک زندگی ایرانی با غربی

این کارگردان با اشاره به لایه‌های فرهنگی فیلم، افزود: یکی از محورهای مهم «خواب»، پرداختن به دوگانه سبک زندگی ایرانی و سبک زندگی غربی است؛ دوگانه‌ای که امروز بسیاری از افراد، به‌ویژه نسل جوان، به‌صورت روزمره با آن درگیر هستند. فیلم سعی نمی‌کند حکم صادر کند یا یکی را مطلقاً درست و دیگری را نادرست بداند، بلکه تلاش دارد نشان دهد این تضاد چگونه می‌تواند باعث سردرگمی، تنش درونی و ازخودبیگانگی شود. برای من مهم بود که مخاطب، خودش را در موقعیت شخصیت‌ها ببیند و احساس کند این چالش‌ها، مسائل دور از ذهن یا صرفاً متعلق به یک قشر خاص نیست.

مقدم در ادامه درباره انتخاب بازیگر نقش اصلی، گفت: از همان مراحل ابتدایی نگارش و شکل‌گیری پروژه، در ذهنم مشخص بود که این نقش نیازمند بازیگری است که هم توانایی تکنیکی بالایی داشته باشد و هم بتواند پیچیدگی‌های روحی شخصیت را بدون اغراق و شعار منتقل کند. به‌صراحت می‌گویم که هیچ شخصی غیر از رضا عطاران نمی‌توانست این نقش را به این شکل ایفا کند. او به‌دقت جهان ذهنی من را درک کرد و هر آنچه از این شخصیت در ذهن داشتم، به شکلی دقیق و باورپذیر اجرا کرد. همکاری با او برای من یک تجربه بسیار ارزشمند بود، چراکه نه‌تنها به متن وفادار بود، بلکه با ظرافت‌های بازی‌اش، لایه‌هایی به شخصیت اضافه کرد که به عمق فیلم کمک زیادی کرد.

وی در پاسخ به پرسشی درباره مذهبی‌بودن شخصیت فیلم، اظهار کرد: من معتقدم مذهب در جامعه ما یک هنجار فرهنگی و اجتماعی ایجاد می‌کند. بخش قابل‌ توجهی از مردم ایران، به‌صورت سنتی یا قلبی، مذهبی هستند و این مسئله بخشی از هویت آن‌هاست. بنابراین اگر شخصیتی در فیلم مذهبی است، نباید آن را به‌عنوان یک ایراد یا نگاه جهت‌دار تلقی کرد. اتفاقاتی که در فیلم رخ می‌دهد، می‌تواند برای هر انسانی با هر میزان اعتقاد یا پایبندی دینی پیش بیاید. نگاه من در این فیلم، نگاه انسانی است و نه قضاوت‌گرایانه. شخصاً برای همه افراد متدین احترام قائلم و تلاش کردم این احترام در روایت فیلم نیز حفظ شود، بدون اینکه به دام کلیشه یا اغراق بیفتم.

عواقب فضای مجازی در زندگی

این کارگردان در بخش دیگری از صحبت‌هایش به نقش شبکه‌های اجتماعی در شکل‌گیری بحران‌های فردی اشاره کرد و گفت: از زمانی که فضای مجازی و شبکه‌های مشابه به‌صورت گسترده وارد زندگی ما شدند، بسیاری از مشکلات به شکل جدیدی بروز پیدا کرد. در این فضا، دروغ‌ها به‌راحتی می‌توانند رنگ واقعیت بگیرند و واقعیت‌ها، در میان انبوه تصاویر و روایت‌های جعلی گم شوند. انسان امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آرامش است، اما این آرامش تنها زمانی به‌دست می‌آید که بتواند مسیر درست را از مسیر غلط تشخیص دهد. فیلم «خواب» تلاشی است برای یادآوری همین مسئله؛ اینکه بدون بازگشت به خود و بدون انتخاب آگاهانه، رسیدن به آرامش امکان‌پذیر نیست.

در ادامه این نشست، امیرحسین حیدری، تهیه‌کننده فیلم درباره حضور عطاران در فیلم گفت: شرط اصلی آقای عطاران برای پذیرفتن هر نقش، فیلمنامه خوب است. او قبل از هر چیز متن را با دقت می‌خواند و اگر احساس کند قصه و شخصیت‌ها ظرفیت لازم را دارند، وارد پروژه می‌شود. در مورد «خواب» هم دقیقاً همین اتفاق افتاد؛ زمانی که فیلمنامه را خواند، با نقش ارتباط برقرار کرد و تصمیم گرفت در این فیلم حضور داشته باشد. به‌نظر من، این موضوع نشان‌دهنده اهمیت فیلمنامه و نگاه جدی به محتوا در این اثر است و امیدوارم مخاطبان نیز هنگام تماشای فیلم، این صداقت و دقت را احساس کنند.