کد خبر: ۴۳۳۳۶۸۹

تاریخ: ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۸:۵۱

شهر ادیان روسیه؛ از ختم بی‌وقفه قرآن در مسجد تا شمع همیشه روشن کلیسا

در ورودی کرملین قازان یک لوح سنگی بزرگ قرار دارد که به آیه 36 سوره یس مزین شده «قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ...: بگو، آنکه نخستین‌بار آنها را آفرید، زنده خواهد کرد..»، مناره‌ها و گنبدهای مسجد بزرگ شهر از دور نمایان است و درحالی که مسیحیت اولین دین رسمی این کشور بوده، مسجد و کلیسا در مجاورت یکدیگر نمادی از صلح و همزیستی را به نمایش گذاشته‌اند.

به گزارش ایکنا، روسیه کشوری پهناور با جمعیتی متشکل از پیروان ادیان مختلف است با این حال همگی آن‌ها توانسته‌اند با تفاوت‌های مذهبی و اعتقادی با صلح و آرامش در کنار یکدیگر زندگی کنند. مسیحیت اولین دین رسمی این کشور است و اسلام در جایگاه بعد پیروان زیادی دارد. یکی از شهرهای معروف روسیه، قازان(کازان) است. شهری در جنوب غربی کشور و در حاشیه رودخانه‌های ولگا و کازانکا که به قطب گردشگری، فرهنگی و مذهبی روسیه شناخته می‌شود.

تارنمای شبکه المیادین در گزارشی شهر قازان در تاتارستان روسیه را برای مخاطبان خود تصویرسازی کرده و آن را شهر ادیان نامیده است.

به هنگام ورود به شهر قازان، اولین چیزی که توجه یک گردشگر را جلب می‌کند، تابلوهایی است که به دو زبان روسی و تاتاری نوشته شده‌اند.

این شهر دارای خیابان‌های تمیز و پهن و یک ساختمان عظیم و باشکوه با رنگ‌های سفید و آبی است که به کرملین قازان مشهور است. در ورودی کرملین قازان یک لوح سنگی بزرگ قرار دارد که روی آن نوشته شده: «قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَهُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ؛‌ بگو، آنکه نخستین‌بار آنها را آفرید، زنده خواهد کرد؛ او به هر آفریده‌ای داناست.»

مناره‌ها و گنبدهای مسجد بزرگ شهر از دور نمایان است؛ مسجد کول شریف که نام خود را از یک عالم دینی و مجاهد که در مقابله با نیروهای تزار ایوان مخوف روسیه کشته شد، گرفته است.

مسجد کول شریف

قرائت بی‌وقفه قرآن در مسجد کول شریف

نخستین چیزی که در هنگام بازدید این مسجد به گوش بازدیدکنندگان می‌رسد، تلاوت قرآن کریم است. امام جماعت مسجد ضمن خوشامدگویی به زبان عربی توضیح می‌دهد: «از سال 2015 تا کنون، صوت قرآن بجز هنگام اقامه نماز، هرگز قطع نشده است و روزانه 12 حافظ قرآن، در این مسجد کلام وحی را ختم می‌کنند.»

مسجد کول شریف گنجایش بیش از 1500 نمازگزار را دارد و فرش‌های آن اهدایی از ایران هستند. این مسجد همچنین شامل موزه‌ای است که بخشی از پرده کعبه، نسخه‌هایی از قرآن و آثار باستانی ملی و مذهبی مردم روسیه در آن نگهداری می‌شود.

طبق آمار رسمی در سال 2010 میلادی، مسلمانان بیش از نیمی از جمعیت تاتارستان را تشکیل می‌دهند و تاتارها دومین گروه بزرگ قومی در روسیه هستند که در سواحل رودخانه ولگا متمرکز شده‌اند و جمعیتی بالغ بر 4 میلیون نفر دارند.

سه سال پیش، گرامیداشت هزار و یکصدمین سالگرد گرویدن مردم قازان به دین اسلام برگزار شد. امام جماعت مسجد در این باره می‌گوید: «تاتارها به این موضوع بسیار افتخار می‌کنند.»

کلیسای بشارت

کلیسایی با تاریخ 500 ساله

چند قدم آن‌طرف‌تر از مسجد، گنبد کلیسای جامع بشارت نمایان است. با ورود به کلیسا، بوی عود به مشام می‌رسد و دیوارها نور شمع را منعکس می‌کنند. پدر فئودور ضمن استقبال گرم از بازدیدکنندگان، درباره این کلیسا می‌گوید: «این کلیسا شاهد 5 قرن دگرگونی، از انقلاب‌ها گرفته تا جنگ‌ها بوده است. این کلیسا توسط ایوان مخوف در سال 1552 میلادی ساخته شد. در قرن بیستم، اتحاد جماهیر شوروی آن را به موزه و انبار تبدیل کرد و صدای ناقوس‌های آن برای مدت چند دهه خاموش بود. تا اینکه کار مرمت آن در اواخر دهه 1990 آغاز و درهای آن دوباره به روی مسیحیان و بازدیدکنندگان باز شد.»

در مرکز کلیسا،‌ شمایل «بانوی قازان» قرار دارد که جایگاه ویژه‌ای در میان روس‌ها دارد. پدر فئودور، داستان آن را اینگونه بیان می‌کند: «در سال 1579 میلادی شهر قازان دوران جنگ، فقر و محرومیت را تجربه می‌کرد. در آن روزها، دختری یتیم به نام ماترونا خواب مریم مقدس را دید که از او خواست به دنبال شمایلی که زیر آوار مدفون شده است بگردد. بسیاری حرف او را باور نکردند، اما بعدها آن را پیدا کردند و این شمایل به نمادی از امید و حمایت تبدیل شد.»

در این شهر ده‌ها قوم مختلف زندگی می‌کنند و مسجد و کلیسا در مجاورت یکدیگر ساخته شده‌اند؛ بدون اینکه درگیری میان پیروان ادیان به وجود آید.

موزه ملی تاتارستان

قازان در دوران لشگرکشی تزار ایوان مخوف دوره سختی را پشت سر گذاشت. اما قومیت‌های مختلف با یکدیگر نوعی تعامل دارند. هویت دینی، بخشی از هویت تاتارهاست و هویت تاتارها نیز بخشی از هویت روسیه را تشکیل می‌دهد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تاتارستان مذاکره را با مسکو انتخاب کرد و این کار باعث نجات تاتارها از گرفتار شدن در جنگ بزرگی مانند جنگ چچن شد.

ایران؛ الگویی برای قهرمان گمنام اقتصاد روسیه

جمهوری تاتارستان را می‌توان قهرمان گمنام اقتصاد روسیه دانست. این جمهوری سالانه 33 میلیون تن نفت و گاز تولید و پالایش می‌کند. مهمترین هواپیماهای نظامی و غیرنظامی روسیه در تاتارستان تولید می‌شوند، از جمله هیلکوپتر تهاجمی K-52؛ همچنین مهمترین خودروها از جمله خودروی پوتین، رئیس جمهور روسیه در این جمهوری تولید می‌شود.

تالیا مینولینا، مدیر آژانس توسعه سرمایه‌گذاری تاتارستان معتقد است که «تحریم‌ها مزایایی برای ما داشته زیرا با عقب‌نشینی شرکت‌های غربی و مواجه شدن با مشکلات بسیار، توانستیم راه‌های جایگزینی برای اداره امور پیدا کنیم.»

وی ابراز امیدواری می‌کند که تحریم‌های این کشور مانند تحریم‌های غرب علیه ایران طولانی نشود، اما با این وجود، جمهوری اسلامی ایران الگوی الهام‌بخشی در زمینه توسعه اقتصادی و فناوری برای تاتارستان است.

معبد تمام ادیان

(این معبد یک گنبد کلیسای اورتدکس، مناره‌ای شبیه مناره‌ مساجد، اِلِمان‌هایی از کنیسه و سایر نمادهایی را که نشان‌دهنده‌ ۱۶ عقیده‌ متفاوت دینی در دنیا است شامل می‌شود)

یکی دیگر از جاذبه‌های گردشگری قازان، دانشگاه فدرال است که توسط تزار الکساندر اول در سال 1804 میلادی تأسیس شد و امروزه بیش از 50 هزار دانشجو، از جمله 11 هزار و 500 دانشجوی بین‌المللی از بیش از 100 کشور جهان در این دانشگاه تحصیل می‌کنند. به همین دلیل است که این شهر پایتخت جوانان نامیده می‌شود.

این دانشگاه به فارغ‌التحصیلان بزرگی مانند مندلیف، کاشف جدول تناوبی عناصر افتخار می‌کند، اما دو نفر از شخصیت‌های مشهور تاریخ نیز در این دانشگاه تحصیل کرده و از آن اخراج شده‌اند. اول، لئو تولستوی، نویسنده مشهور روس که اثر ادبی او در موزه دانشگاه نگهداری می‌شود و دوم، ولادیمیر لنین که پس از ممنوعیت از تحصیل در مسکو و سن‌پطرزبورگ به دلیل تلاش برادرش برای ترور الکساندر سوم، به دانشگاه قازان رفت و پس از چند ماه از آنجا نیز اخراج شد.

اما در پشت این تصویر رویایی، چالش‌های واقعی نیز نهفته است. زندگی در شهری با هویت دوگانه آسان نیست. زبان تاتاری در معرض تهدید است و تنها کمتر از نیمی از مردم این شهر به این زبان صحبت می‌کنند؛ این درحالی است که زبان روسی در رسانه‌ها و بخش آموزشی، غالب است.